Xây sức bền cho kinh tế Hải Phòng

Tăng trưởng nhanh là cần thiết, nhưng chưa đủ để bảo đảm phát triển ổn định và lâu dài. Cùng với tăng trưởng nhanh cần thiết đặt ra yêu cầu ngày càng rõ ràng về việc xây dựng sức bền cho nền kinh tế trong bối cảnh mới.

Hải Phòng luôn nằm trong nhóm địa phương có mức tăng trưởng GRDP cao của cả nước, với động lực chính đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo, hệ thống cảng biển, logistics và dòng vốn đầu tư nước ngoài. Những trụ cột này tạo sức bật mạnh mẽ, giúp kinh tế thành phố bứt phá trong nhiều năm qua.

Điểm khác biệt căn bản của Hải Phòng nằm ở mô hình phát triển gắn chặt giữa công nghiệp và cảng biển. Thành phố không chỉ sản xuất cho thị trường nội địa mà còn vận hành như một trung tâm sản xuất - xuất nhập khẩu quy mô lớn, nơi nhịp độ kinh tế phụ thuộc trực tiếp vào dòng chảy thương mại quốc tế thông qua hệ thống cảng biển và logistics.

Khi kinh tế toàn cầu thuận lợi, mô hình này giúp Hải Phòng tăng tốc rất nhanh. Nhà máy hoạt động với công suất cao, dịch vụ logistics sôi động, việc làm và thu ngân sách tăng mạnh… Ngược lại, khi chi phí vận tải biển tăng hoặc chuỗi cung ứng bị đứt gẫy, tác động không chỉ dừng ở kim ngạch xuất khẩu mà lan sang sản xuất công nghiệp, thu nhập người lao động, sức mua và nguồn thu ngân sách địa phương.

Bên cạnh đó, vai trò lớn của khu vực FDI trong cấu trúc kinh tế thành phố cũng là đặc điểm cần nhìn nhận thẳng thắn. FDI mang lại công nghệ, năng lực sản xuất, việc làm và đóng góp quan trọng cho xuất khẩu, nhưng đồng thời đặt nền kinh tế địa phương trước rủi ro phụ thuộc vào các quyết định nằm ngoài phạm vi kiểm soát.

Việc điều chỉnh đơn hàng, tái cơ cấu sản xuất hay dịch chuyển chuỗi cung ứng thường được quyết định ở trụ sở khu vực hoặc toàn cầu của các tập đoàn xuyên quốc gia. Khi những quyết định này thay đổi, tác động lan xuống rất nhanh, từ sản xuất, việc làm đến thu ngân sách và sức mua xã hội. Đây là rủi ro mang tính hệ thống của mô hình tăng trưởng dựa mạnh vào FDI, đặc biệt rõ nét ở những địa phương công nghiệp - xuất khẩu như Hải Phòng.

Tăng trưởng nhanh cũng kéo theo những áp lực xã hội không nhỏ. Hải Phòng là điểm đến của dòng lao động nhập cư, làm gia tăng nhu cầu về nhà ở, y tế, giáo dục, hạ tầng đô thị và các dịch vụ công.

Trong giai đoạn kinh tế thuận lợi, các áp lực này được “hấp thụ” nhờ việc làm dồi dào và thu nhập tăng. Nhưng nếu chu kỳ tăng trưởng chậm lại, những áp lực xã hội không tự giảm theo mà có thể trở thành gánh nặng cho ngân sách và công tác quản lý đô thị. Vì vậy, sức chống chịu của kinh tế Hải Phòng không chỉ là câu chuyện của các chỉ số tăng trưởng, mà gắn chặt với ổn định xã hội và đời sống người dân.

Hải Phòng không thể chỉ dừng lại ở việc mở rộng thêm khu công nghiệp hay thu hút thêm dự án, điều quan trọng hơn là nâng cao tỷ lệ giá trị gia tăng được giữ lại tại địa phương. Khi các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, logistics, dịch vụ kỹ thuật trong nước phát triển đủ mạnh, nền kinh tế sẽ giảm dần sự phụ thuộc vào khâu lắp ráp và đơn hàng từ bên ngoài. Giá trị nội địa hóa càng lớn, khả năng chống chịu trước các cú sốc càng cao.

Cùng với đó, logistics cần được nhìn nhận như công cụ quản trị rủi ro, không chỉ là lợi thế về hạ tầng. Với hệ thống cảng biển và vị trí chiến lược, Hải Phòng có điều kiện phát triển các loại hình logistics giá trị cao, logistics số, logistics xanh, giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chi phí và dòng hàng.

Tăng trưởng nhanh là điều Hải Phòng làm được nhưng đã đến lúc thành phố cần tính đến bài toán tiếp theo, cũng là thách thức lớn hơn trước, đó là xây dựng sức bền cho nền kinh tế. Hải Phòng sẽ không chỉ tăng trưởng nhanh, mà còn cần đủ năng lực đứng vững trước những biến động ngày càng phức tạp của kinh tế toàn cầu.