Xe khách tuyến cố định giảm lốt, giảm chuyến: Cần giải pháp đồng bộ

Bến xe Vĩnh Niệm vắng khách đi xe tuyến cố định. Ảnh: Hoàng Phước

Nhiều tuyến dừng hoạt động vì lỗ

Từ năm 2021 đến nay, Sở GTVT có nhiều quyết định về việc đình chỉ khai thác tuyến vận tải hành khách cố định trên địa bàn Hải Phòng. Theo đó, hàng chục DN vận tải hành khách tuy có đăng ký lốt, đăng ký xe và đăng ký cả ngày hoạt động, nhưng không hoạt động liên tục trong 60 ngày, vi phạm Nghị định 10/2020/NĐ-CP ngày 17-1-2020 của Chính phủ quy định về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô; Nghị định số 47/2022/NĐ-CP về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 10/2020/NĐ-CP.

Trao đổi với đại diện một số DN có xe bị dừng hoạt động, được biết, kể từ năm 2021 đến nay, vận tải hành khách bằng xe ô tô tuyến cố định từng bước được phục hồi sau đại dịch COVID-19, nhưng chưa thể trở lại thời “hoàng kim” như trước. Mỗi chuyến xe xuất bến, hành khách chỉ có khoảng 5-6 người, thậm chí có xe đến giờ xuất bến nhưng không có khách, chạy vòng vèo quanh thành phố rồi lại quay về đỗ. Xe không có khách vẫn phải chi phí nhiều, nên một số DN dừng hẳn hoạt động vận tải hành khách theo tuyến đã đăng ký và còn chủ động trả lại phù hiệu.

Trưởng Ban quản lý Bến xe khách Vĩnh Niệm Nguyễn Ngọc Đễ thông tin, trong đợt đình chỉ đầu tháng 6-2023, có 28 lốt xe chạy bị đình chỉ toàn thành phố, riêng bến xe Vĩnh Niệm bị đình chỉ tới 27 lốt. Trong số 27 lốt chạy bị đình chỉ, có tới 25 lốt thuộc tuyến Hải Phòng- Hà Nội và ngược lại, chỉ có 2 lốt đi tuyến huyện thuộc tỉnh Nam Định và Thanh Hóa. Theo ông Đễ, hàng loạt tuyến xe không hoạt động, nhất là trên tuyến Hải Phòng- Hà Nội vì không cạnh tranh nổi với những dàn xe limousine hợp đồng trá hình chạy như tuyến cố định. Mở tuyến không có khách, các DN phải cho xe dừng hoạt động là điều bất đắc dĩ. Thời gian qua, bến xe có nhiều giải pháp để hỗ trợ các DN vận tải, nhưng không giải quyết được nhiều vì “thua” loại hình xe limousine chạy hợp đồng trá hình. Đồng thời, sau gần 2 năm dừng hoạt động vì dịch COVID-19, người dân đến bến xe ngày càng thưa thớt.

Ngoài ra, có DN mở tuyến nhưng khảo sát không kỹ, chưa đánh giá hết được nhu cầu đi lại của người dân so với những phương tiện khác tiện lợi hơn. Được biết, khi có đề xuất của các DN vận tải, Sở GTVT khảo sát sơ bộ, làm việc với DN và có văn bản gửi đến các Sở GTVT nơi tuyến xe đến. Tuy nhiên, có DN vận tải hành khách tổ chức khảo sát tuyến sơ sài, tính toán lượng hành khách để tính tần suất chạy xe không chính xác; thậm chí có những vướng mắc trong nội bộ nên không thể triển khai tuyến, buộc Sở GTVT phải đình chỉ khai thác. Trong đó, có tuyến xuất phát từ Bến xe Đồ Sơn đi Bến xe Lai Châu được chấp thuận tuyến từ tháng 10-2022 đến nay vẫn không hoạt động.

Từ lâu nay, tình trạng xe bỏ lốt, bỏ tuyến, bỏ bến diễn ra khá phổ biến. Tại Bến xe khách Thượng Lý, có DN vận tải hành khách tuyến cố định tuyên bố bỏ luôn cả tuyến cố định, trả phù hiệu, mua xe chạy hợp đồng. Tuy nhiên, doanh nghiệp này lại đặt luôn văn phòng ở gần bến xe, thực hiện đón khách ngay tại đây. Ông Lưu Thành Đông, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP phát triển Kim khí Hải Phòng (đơn vị quản lý bến xe khách Thượng Lý) lo ngại, với sự lỏng lẻo về quy định pháp luật trong quản lý xe hợp đồng như hiện nay, bến xe cũng sẽ đến lúc phải phá sản, nói gì đến DN vận tải.

Hỗ trợ doanh nghiệp đồng bộ hơn

Theo Hiệp hội Vận tải Hải Phòng, trong tổng số hơn 400 xe khách đăng ký tại Hải Phòng, hiện tại chỉ có khoảng 50-60% số xe đang hoạt động trên thực tế, còn lại đều “lay lắt”. Điều đáng nói, tuyến vận tải nào ít xe hợp đồng limousine chạy thì tuyến đó lại ổn như: Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa… Với tuyến có xe limousine hoạt động nhiều nhất là Hải PhòngHà Nội và Hải Phòng- Quảng Ninh, xe tuyến cố định khó “chen chân”, ngoại trừ có lượng hành khách bình dân. Riêng tuyến Hải PhòngQuảng Ninh dù không có bóng dáng xe khách tuyến cố định, nhưng lại là tuyến vận tải hành khách hợp đồng hoạt động khá “nhộn nhịp”, đón khách như xe tuyến cố định.

Việc hàng loạt tuyến xe khách cố định bị đình chỉ cho thấy nhiều các DN kinh doanh vận tải hành khách đang ở trong giai đoạn rất khó khăn khi vừa phải chịu nhiều chi phí, vừa phải “chống chọi” với xe hợp đồng đội lốt xe tuyến cố định. Theo một số DN vận tải hành khách tuyến cố định, xe hợp đồng đang vượt trội hơn hẳn xe khách tuyến cố định vì đưa đón thuận tiện; có những DN tổ chức gom khách rồi chia ra các xe nhỏ đưa về tận nhà. Còn xe khách tuyến cố định bắt buộc hành khách phải đến bến xe hoặc các điểm đón trả khách theo quy định. Tuy giá vé xe khách tuyến cố định chỉ bằng một nửa so với xe hợp đồng trá hình, nhưng không thuận tiện bằng, nên nhiều người dân lựa chọn xe hợp đồng. Do đó, cần phát triển thêm các tuyến xe buýt kết nối với các bến xe và có tần suất thường xuyên, liên tục mới tạo ra thuận lợi với xe khách tuyến cố định. Ngoài ra, thành phố tiếp tục thực hiện chỉ đạo của Bộ Giao thông - Vận tải về xử lý tình trạng xe hợp đồng trá hình vận chuyển hành khách như tuyến cố định./.