Hỏi: Thời gian gần đây, tôi đọc báo thấy rất nhiều người phải nhập viện vì bị côn trùng lạ đốt. Có trường hợp cấp cứu chậm dẫn đến nhiễm trùng máu và tử vong. Vậy phải làm gì để ứng phó với tình trạng côn trùng lạ không kiểm soát được?
(Nguyễn Văn Tuấn – Hà Nội)
 |
| (Ảnh minh họa) |
Trả lời: 90% số trường hợp bị côn trùng đốt chỉ xảy ra những phản ứng nhẹ tại chỗ như sưng đỏ, ngứa và đau, những biểu hiện này sẽ biến mất trong vòng một vài giờ. Khoảng 10% có phản ứng nặng hơn như phù nề, quầng đỏ lan rộng, ngứa toàn thân kèm đau nhức. Cá biệt, có vài trường hợp bị nổi mề đay, phù nề môi, mắt, thanh quản, co thắt phế quản, nặng nhất là sốc phản vệ, nếu không được cấp cứu kịp thời có thể nguy hiểm đến tính mạng. Các phản ứng này là do sự phóng thích trực tiếp histamin dưới tác dụng của nọc côn trùng, phổ biến nhất là ong đất, ong mật, ong vò vẽ, ong nghệ, ong bắp cày và kiến lửa, đôi khi có thể là các loại rận rệp.
Vào mùa này, các bệnh dị ứng thường tăng cao do tác động của nhiều loại côn trùng. Giường chiếu cũng xuất hiện nhiều loại bọ nhỏ, gây ngứa. Cách đơn giản nhất là vẩy một chút dầu hoả vào bốn góc giường, trong vòng 24 giờ sau, các loại bọ nhỏ sẽ đi hết. Vệ sinh nhà cửa, giường chiếu, chăn màn thường xuyên cũng là cách đuổi bọ hữu hiệu. Khi đi ra ngoài hoặc làm những công việc có nguy cơ tiếp xúc với côn trùng, tốt nhất nên đi giầy, mặc áo dài tay, quần áo nên tối màu, tránh dùng các mỹ phẩm có mùi thơm quyến rũ côn trùng.
Nếu bị côn trùng bay vào mắt, không nên dụi mắt liên tục. Cách xử trí tạm thời là chớp mắt liên tục trong cốc nước sạch để dị vật (côn trùng) trôi ra, hoặc chườm lạnh, nhỏ nước mắt nhân tạo (hoặc nước muối sinh lý). Nếu mắt vẫn cộm, ngứa, đỏ, chảy nước mắt, đau nhức, nhìn nhòe, sưng đỏ hoặc sung huyết, cần đến ngay bệnh viện để khám chữa kịp thời, tránh những biến chứng xấu ảnh hưởng đến thị lực. Tuyệt đối không dùng các loại lá cây, côn trùng đắp vào mắt vì rất nguy hiểm.
Trong trường hợp bị côn trùng lạ đốt, phải rửa sạch vết đốt để tránh nguy cơ bội nhiễm, chườm lạnh và nâng cao để giảm phù nề. Nếu ngòi của côn trùng còn nằm trong da, cần lấy ra và tránh làm vỡ túi chứa nọc. Sau đó, dùng các thuốc kháng histamin bôi tại chỗ (như kem phenergan) có thể giúp giảm nhanh triệu chứng ngứa. Khi điều trị tại chỗ không hiệu quả, có thể sử dụng các thuốc kháng histamin (loratadin, cetirizin) và corticosteroid (prednisolon, methylprednisolon...) đường uống hoặc tiêm.
Những phương pháp này tốt nhất phải được điều trị trong bệnh viện, khi bác sĩ nghi ngờ mức độ phản ứng nặng hơn, sẽ có chỉ định dùng adrenalin để ngăn ngừa những diễn biến xấu sau đó.
Hạn chế tình trạng bị côn trùng tấn công
1. Buổi tối, học sinh và người làm việc trí óc hay ngồi dưới ánh đèn nếu có cảm giác côn trùng rơi vào cổ, mặt chớ vội vàng quệt tay, bởi có thể làm lan rộng tổn thương, nên kiểm tra và búng nhẹ côn trùng khỏi người. Khi tắm rửa chú ý giũ mạnh khăn trước khi dùng, giũ mạnh quần áo trước khi mặc.
2. Côn trùng có rất nhiều loại, với tính chất và mức độ độc tính khác nhau. Tùy theo việc bị loài côn trùng nào cắn mà có cách chữa trị phù hợp nhưng càng sớm càng tốt bởi sau 6 giờ nguy cơ nhiễm khuẩn rất cao, đặc biệt với người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch.
3. Có thể ngăn chặn côn trùng tấn công người bằng cách trồng quanh nhà các loại cây thảo dược có tác dụng diệt trừ sâu bọ như chanh, hương thảo, húng quế, bạc hà.
