Xử lý nghiêm đơn vị nợ bảo hiểm xã hội kéo dài

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đi vào cuộc sống được gần 5 tháng và phân định rõ các hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Đây là cơ sở, hành lang pháp lý quan trọng để “khắc chế” những đơn vị, doanh nghiệp nợ dai, nợ lớn.

Song, thực tế cho thấy, dù chế tài được siết chặt nhưng tình trạng chậm đóng, nợ đọng bảo hiểm vẫn dai dẳng, phức tạp, ảnh hưởng đến quyền lợi, chế độ của nhiều lao động.

Tại Hải Phòng, tình trạng chậm đóng, nợ đọng bảo hiểm đang là “bài toán” nan giải. Doanh nghiệp nhỏ chậm đóng, nợ đọng theo kiểu nhỏ giọt, một số doanh nghiệp lớn lại nợ có thâm niên lên đến hàng chục tỷ đồng.

Đáng lo ngại hơn cả là những doanh nghiệp đã phá sản, giải thể, chủ bỏ trốn hoàn toàn không có khả năng thanh toán số tiền chậm đóng khiến việc thu hồi gần như bất khả thi.

Chính sự thờ ơ, thiếu trách nhiệm của doanh nghiệp, nhiều người hết tuổi lao động đang mòn mỏi chờ chốt sổ để được hưởng lương hưu, quyền lợi người bị ốm đau, thai sản bị “treo”… Câu chuyện chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm kéo dài không chỉ là vấn đề an sinh, công bằng xã hội, mà sâu xa hơn nữa là niềm tin của người lao động, của xã hội vào hệ thống bảo hiểm xã hội.

Một thực tế đang diễn ra hiện nay là có những đơn vị, doanh nghiệp chủ động “hy sinh”, “đánh đổi” quyền lợi của người lao động để “làm giàu” cho doanh nghiệp.

Số tiền lẽ ra phải dùng để đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động thì lại được chuyển vào ngân hàng để lấy lãi hoặc tiếp tục đầu tư kinh doanh để tăng doanh thu. Sau đó, dùng chính số lãi thu được để “bù” mức phạt hành chính hoặc đóng lãi chậm đóng bảo hiểm xã hội.

Có những doanh nghiệp lại thỏa thuận trái luật với người lao động để né tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm…

Nhằm chấn chỉnh, răn đe, Nghị định 274 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 30/11/2025 quy định chế tài xử phạt đối với đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm phải nộp thêm mức 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày chậm đóng, trốn đóng.

Tại Hải Phòng, thời điểm nghị định có hiệu lực, trên địa bàn thành phố có khoảng 400 đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp. Nếu không chấp hành việc đóng nộp đầy đủ sẽ bị áp dụng chế tài xử phạt trên, đồng thời không được xét khen thưởng, bị xử phạt vi phạm hành chính và có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Có thể thấy, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và các quy định liên quan trao quyền rõ ràng cho cơ quan bảo hiểm xã hội trong xử lý các đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng, nợ đọng bảo hiểm.

Thời gian qua, Bảo hiểm Xã hội Hải Phòng quyết liệt triển khai các giải pháp, không chỉ dừng lại ở việc gửi văn bản đôn đốc hằng tháng mà còn thường xuyên tổ chức làm việc với các đơn vị đang chậm đóng bảo hiểm với số tiền lớn, thời gian kéo dài, lắng nghe những khó khăn, vướng mắc của đơn vị, đưa ra thời hạn hoàn thành việc đóng nộp...

Bảo hiểm Xã hội Hải Phòng và Phòng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố đã triển khai kế hoạch phối hợp đấu tranh phòng chống vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.

2 đơn vị thể hiện quyết tâm cao trong công tác phối hợp, cung cấp thông tin, điều tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhất là các trường hợp cố tình trốn đóng, gian lận, giả mạo trục lợi quỹ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế gây ảnh hưởng lớn đến trật tự kinh tế - xã hội của thành phố. Đồng thời, phối hợp hướng dẫn thủ tục và thực hiện khởi tố các vụ việc đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ Luật Hình sự; đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách bảo hiểm tại các đơn vị sử dụng lao động.

Năm 2025, các cơ quan trực tiếp đôn đốc, làm việc với 115 đơn vị đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và yêu cầu khắc phục số tiền chậm đóng 57 tỷ đồng.

Hiện nay, các chế tài, công cụ và dữ liệu đã đầy đủ cho sự vào cuộc quyết liệt, chủ động, đồng bộ của ngành bảo hiểm xã hội và các đơn vị liên quan. Cơ quan bảo hiểm xã hội cần kiên quyết xử lý, lựa chọn một số trường hợp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm để làm điểm, răn đe.

Đồng thời, duy trì hiệu quả cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa bảo hiểm xã hội, tổ chức công đoàn và chính quyền cơ sở nhằm nắm sát tình hình doanh nghiệp; kịp thời cảnh báo, can thiệp ngay khi phát sinh nguy cơ nợ đọng.