(HPĐT)- Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng thủy văn quốc gia, những tháng cuối năm 2021 và đầu năm 2022, nguồn nước trên các lưu vực sông khu vực Bắc bộ có nguy cơ thiếu hụt từ 30-50%. Đồng thời, đây cũng là thời điểm nguồn nước thô phục vụ sản xuất nước sạch đứng trước nguy cơ nhiễm mặn. Trong khi đó, các nhà máy sản xuất nước sạch thành phố chưa có công nghệ xử lý độ mặn trong nước thô. Để bảo đảm chất lượng nước sạch, ngay từ đầu mùa khô 2021- 2022, các công ty sản xuất nước sạch, công trình thủy lợi chủ động phối hợp các địa phương triển khai giải pháp ứng phó sự cố nhiễm mặn.
Cán bộ Phòng Kiểm tra chất lượng (Công ty CP Cấp nước Hải Phòng) kiểm tra độ mặn nguồn nước thô lấy từ sông Đa Độ.
Nguy cơ nhiễm mặn cận kề
Theo các công ty sản xuất nước sạch của thành phố, giống như mọi năm, mùa khô năm 2021-2022, nguồn nước thô phục vụ sản xuất nước sạch đứng trước nguy cơ nhiễm mặn. Tình trạng này thường xảy ra theo chu kỳ từ tháng 10 năm trước đến tháng 3 năm sau. Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, nước biển dâng nên trong những năm gần đây, tình trạng xâm nhập mặn tại các sông cung cấp nước thô như: Đa Độ, Rế, An Kim Hải, Chanh Dương… có xu hướng tăng, ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng nước sạch. Đáng chú ý, những năm gần đây, tình trạng xâm nhập mặn đến sớm hơn và nghiêm trọng hơn. Điển hình như thời điểm cuối năm 2019, độ mặn trong nước thô sông Đa Độ có thời điểm tăng lên hơn 300 mg/l, vượt ngưỡng cho phép (250 mg/l) khiến các nhà máy nước Hưng Đạo, Cầu Nguyệt của Công ty cổ phần Cấp nước Hải Phòng phải tạm ngưng lấy nước mặt để sản xuất.
Theo lãnh đạo Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ, vào mùa khô, lượng nước thượng nguồn thấp, mực nước biển dâng cao, mặn có nguy cơ lấn sâu vào các sông: Văn Úc, Lạch Tray. Hệ thống thủy lợi Đa Độ chịu tác động trực tiếp của xâm nhập mặn, ảnh hưởng lớn đến chất lượng nước thô phục vụ sản xuất nước sạch. Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn lấn tới cống Trung Trang, xã Bát Trang (huyện An Lão), cảnh báo sẽ lấn sâu hơn nữa trong thời gian tới, nồng độ mặn có thể lên đến 5%, ảnh hưởng xấu đến công tác phòng, chống nhiễm mặn và chất lượng nước thô.
Tình trạng xâm nhập mặn tại các sông lấy nước thô khác cũng đang có xu hướng ngày càng tăng lên do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Trong khi đó, phần lớn các nhà máy sản xuất nước sạch thành phố chưa có công nghệ xử lý độ mặn trong nước thô. Theo các công ty sản xuất nước sạch của thành phố, việc đầu tư công nghệ xử lý nước lợ, nước mặn thành nước ngọt có chi phí đầu tư và vận hành khá cao. Do đó, giải pháp hạn chế độ mặn trong nước thô là ưu tiên hàng đầu trong việc bảo đảm chất lượng nước sạch.
Phát hiện sớm, xử lý nhanh
Chuẩn bị cho mùa khô năm nay, các công ty công trình thủy lợi phụ trách hệ thống cung cấp nước thô phục vụ sản xuất nước sạch chủ động các giải pháp về kỹ thuật để hạn chế tối đa tình trạng xâm nhập mặn. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ đầu tư cải tạo, nâng cấp các nhánh sông trong hệ thống sông Đa Độ như các sông: He, Cốc, Lai, Sàng, Họng, Thù… tạo thành hồ chứa nước tiểu vùng trong hệ thống, tăng cường khả năng trữ nước, phòng, chống hạn, mặn. Đồng thời, cải tạo các công trình đầu nguồn như: nâng cấp trạm bơm Quang Hưng, Bát Trang, bảo đảm tiêu úng khu vực đầu nguồn; nâng cấp kênh sau cống hút Quang Hưng, Bát Trang để tận dụng triệt để khả năng lấy nước, bổ sung, tăng trữ lượng nước ngọt vào Đa Độ. Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi An Hải hoàn thành các công trình hạn chế xâm nhập mặn cho hệ thống sông Rế, mương An Kim Hải.
Để chủ động đối phó với tình trạng nguồn nước thô nhiễm mặn, trong thời điểm mùa khô, các công ty sản xuất nước sạch tăng tần suất kiểm tra chất lượng nước sạch, thông báo kịp thời tình trạng chất lượng nước đến các khách hàng khi có dấu hiệu bất thường. Theo lãnh đạo Công ty CP Cấp nước Hải Phòng, hiện nay công ty phối hợp các đơn vị khai thác công trình thủy lợi lắp đặt thêm nhiều điểm quan trắc trên các sông lấy nước để phát hiện bất thường sớm và có biện pháp xử lý; xây dựng kịch bản xử lý khủng hoảng nguồn nước và tổ chức diễn tập khắc phục sự cố cấp nước an toàn. Từ năm 2021, Nhà máy nước An Dương có thêm bể chứa nước sạch hơn 20 nghìn m3, nâng tổng số nước sạch dự trữ lên đến gần 30 nghìn m3. Các bể chứa nước sạch tại các nhà máy nước: Cầu Nguyệt, Đồ Sơn hoàn thành xây mới, nâng trữ lượng lên gấp 2-3 lần trước đây. Cùng với đó, công ty hoàn chỉnh hệ thống truyền dẫn giữa các vùng, các nhà máy nước, kịp thời luân chuyển nước sạch từ các nhà máy khác bổ sung cho các khu vực phải tạm ngừng sản xuất khi có sự cố về nước. Đến nay, cơ bản các nhà máy có nguồn nước dự phòng, bảo đảm cung cấp nước sạch cho các vùng phục vụ trong thời gian tạm ngừng sản xuất. Đối với các đơn vị có yêu cầu cao về chất lượng nước như: bệnh viện, công ty dược phẩm… sẽ gửi thông báo trực tiếp tình hình chất lượng nước và sẵn sàng phương án cung cấp nước sạch từ các nhà máy khác bằng xe bồn nếu các đơn vị này có nhu cầu./.
Bài và ảnh: NGUYỄN DƯƠNG
