Kỳ 2:
Công trình xây dựng vi phạm trên đảo Cát Dứa. (Ảnh: TRUNG KIÊN)
Lực cản và thử thách, khó khăn
(HPĐT)- Trong suốt một thời gian dài, những vi phạm về quản lý đất đai, xây dựng như trên luôn thu hút sự quan tâm, chú ý của dư luận. Người dân thường xuyên theo dõi động thái giải quyết của các cấp chính quyền, hầu hết đều mong mỏi thành phố có biện pháp kiên quyết, “thấu tình đạt lý” nhằm lập lại trật tự trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, giữ nghiêm kỷ cương phép nước. Tuy nhiên, xử lý các trường hợp này vô cùng khó khăn, vấp phải rất nhiều lực cản.
Tạo dư luận xấu, thách thức cơ quan chức năng
Trung tá Đinh Văn Thuấn, Trưởng Công an phường Thành Tô cho biết, ngay sau khi thành phố nhận bàn giao quản lý khu đất 9,2 ha trên địa bàn, chỉ riêng việc giữ đất, không để phát sinh những vi phạm mới đã rất khó, chưa nói tới việc xử lý những vi phạm từ trước đó. Chính quyền địa phương, trong đó lực lượng công an là nòng cốt phải trực 24/24 giờ, có nhiều trường hợp phải thức đêm xử lý tới 2-3 giờ sáng mới xong. Theo trung tá Đinh Văn Thuấn, để xử lý, giải quyết tình trạng lấn chiếm đất đai, xây dựng trái phép tại khu đất này, lực lượng công an, bao gồm Công an thành phố, Công an quận Hải An và Công an phường Thành Tô vào cuộc quyết liệt, nắm chắc tình hình cả 159 trường hợp vi phạm tại khu đất 9,2 ha, nắm kỹ từng người, từng hộ cùng các mối quan hệ. Qua đó, thấy nổi lên có hơn 40 trường hợp có tiền án, tiền sự, trong đó một số trường hợp vẫn được coi là “xã hội đen”. Qua điều tra, lực lượng công an cũng nắm được mức độ chống đối của một số đối tượng vi phạm là sẵn sàng manh động, thậm chí còn chuẩn bị cả xăng, mìn, dao kiếm… với quyết tâm cố thủ đến cùng. Sự phức tạp, nguy hiểm đã nhìn thấy rõ và lực lượng công an phải nắm chắc từng trường hợp để chuẩn bị sẵn các phương án ứng phó.
Theo Phó chủ tịch UBND phường Thành Tô Đoàn Văn Đông, từ khi thành phố nhận bàn giao khu đất tới nay, hơn 3 năm 8 tháng thực sự là một khoảng thời gian vô cùng đáng nhớ với những dấu ấn đặc biệt trong cuộc đời công tác của ông. Nhớ lại những ngày trực tiếp làm nhiệm vụ nắm tình hình, xử lý sai phạm cũ và sai phạm phát sinh, ông Đông vẫn thấy khó khăn, phức tạp, nguy hiểm như hiển hiện trước mắt. Theo ông Đông, ngay cả sau khi thành phố nhận bàn giao quản lý khu đất rồi, mức độ lấn chiếm, xây dựng trái phép vẫn rất cao, bất chấp quy định của pháp luật. Một số người sử dụng đủ các chiêu trò chiếm đất, từ cắm cột tới căng bạt, đưa các chậu cây vào đặt “xí đất”… Thậm chí, có căn nhà 16 m2 hoàn thành trong thời gian chỉ 2 giờ. Có trường hợp dùng xe ô tô 4 chỗ, trên đó chất các xô cát, hộp xốp chứa gạch nhằm qua mắt lực lượng chức năng, đưa vào xây dựng tại khu đất lấn chiếm. Những ngày đó, cán bộ quận, phường, tổ dân phố làm ngày làm đêm, không kể giờ giấc, ngày nghỉ, ngày lễ là chuyện bình thường. Nhờ vậy, đã kịp thời phát hiện, đình chỉ thi công và ngăn chặn được các vụ vi phạm, lấn chiếm mới.
Phó chủ tịch UBND quận Hải An Nguyễn Văn Tuấn nhấn mạnh, đây là vụ việc phức tạp, quy mô lớn với nhiều công trình xây dựng trái phép nằm rải rác trên mặt bằng khu đất có diện tích rộng, gây bức xúc trong dư luận và làm mất ổn định tình hình địa phương. Trong khu vực 9,2 ha có các đối tượng hình sự, thậm chí có cả đối tượng cộm cán; những đối tượng cầm đầu đứng ra tập hợp, lôi kéo, kích động người dân khiếu kiện đến các cấp, các ngành từ Trung ương đến địa phương; tổ chức họp bàn, phân công đối phó các cơ quan chức năng; căng băng-rôn, khẩu hiệu, gõ kẻng, tập trung đông người; sử dụng phụ nữ, trẻ em phản đối nhằm gây áp lực, cản trở, xúc phạm người thi hành công vụ. Một số đối tượng manh động gọi điện thách thức, lăng mạ, đe dọa tính mạng cá nhân và gia đình của đồng chí lãnh đạo quận. Thậm chí, một số người còn liên hệ phóng viên báo chí, thuê luật sư để được tư vấn, đưa thông tin một chiều, sai sự thật, tạo dư luận xấu, ảnh hưởng đến việc xử lý vi phạm tại khu đất 9,2 ha của cả thành phố, quận và phường. Việc xác minh đối tượng vi phạm và lập hồ sơ xử lý vi phạm gặp rất nhiều khó khăn. Đại đa số các hộ dân đều không hợp tác, không cung cấp hồ sơ giấy tờ liên quan đến việc sử dụng đất, không phối hợp để xử lý các vi phạm, thường xuyên tập trung đông người khiếu kiện. Bên cạnh đó, một số hộ dân bỏ số tiền lớn mua nhà của các đối tượng lấn chiếm nên đều có tâm lý hy vọng, trông chờ vào phương án giải quyết của thành phố và quận, mong đợi “phạt cho tồn tại”. Việc xử lý vi phạm diễn ra trong một thời gian dài; số lượng công trình vi phạm lớn, diện tích khu đất rộng, có nhiều lối ra vào nên các lực lượng chức năng của quận và phường Thành Tô gặp khó khăn trong việc ứng trực, kiểm tra, ngăn chặn, xử lý vi phạm phát sinh.
Hậu quả buông lỏng quản lý
Các trường hợp lấn chiếm, xây dựng trái phép trên khu đất 9,2 ha tại phường Thành Tô là sự vi phạm pháp luật rõ ràng. Biện pháp duy nhất được thành phố Hải Phòng đặt ra là tổ chức cưỡng chế, di chuyển toàn bộ 159 hộ ra khỏi mặt bằng bị lấn chiếm trái phép.
Tuy nhiên, với các trường hợp khác như các doanh nghiệp xây dựng trái phép tại Vườn quốc gia Cát Bà hay giải tỏa các ô lồng bè trên các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà vốn là hậu quả của cả một quá trình nhiều năm liền buông lỏng quản lý, việc xử lý lại vấp phải những khó khăn kiểu khác, quá trình giải quyết khá nan giải.
Cụ thể, đối với các vi phạm tại Vườn quốc gia Cát Bà, trong khi UBND thành phố đã chỉ ra sai phạm một cách rất rõ ràng, doanh nghiệp vẫn liên tục kiến nghị. Các doanh nghiệp này cho rằng, đó là những mô hình du lịch sinh thái thực hiện thí điểm. Việc đầu tư các công trình du lịch của họ được thực hiện từ nhiều năm, sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, không có hành vi phá rừng. Các doanh nghiệp cho rằng họ không vi phạm vì đó là những mô hình được phép thực hiện thí điểm. Mặt khác, rừng quốc gia được quản lý theo quy chế riêng, các cơ sở du lịch đã tuân thủ đúng các quy định của Vườn Quốc gia Cát Bà (đơn vị được giao quản lý rừng), thực hiện đầy đủ quy chế quản lý rừng, không phá rừng; sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường chứ không phải dự án cho thuê đất nên không phải tuân thủ luật đầu tư, luật xây dựng như các dự án khác. Từ đó, các doanh nghiệp đề nghị được tiếp tục đầu tư, phù hợp với định hướng phát triển du lịch của Cát Bà; đề nghị các ngành thành phố hướng dẫn để các doanh nghiệp tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về công tác phòng cháy, chữa cháy, an ninh trật tự, môi trường...
Việc xử lý các ô lồng bè nuôi thủy sản trên các vịnh thuộc quần đảo Cát Bà cũng vấp phải những khó khăn tương tự. Bởi lẽ, việc phát triển các ô lồng này là hoàn toàn tự phát trong thời gian dài, không được kiểm tra, hướng dẫn, chấn chỉnh kịp thời dẫn tới qua mỗi năm, số lượng các ô lồng bè lại nhiều thêm. Do lợi ích kinh tế từ việc nuôi trồng thủy sản trên vịnh rất lớn, dẫn tới việc nhiều hộ không ngần ngại đầu tư lớn, có hộ lên tới hàng chục tỷ đồng, nên việc vận động, buộc các hộ phải tự tháo dỡ là rất khó. Hơn nữa, trong các ô lồng hiện đều có khối lượng khá lớn thủy sản, giá trị kinh tế cao. Không phải chờ tới tận năm 2021 mà từ vài năm trước, thành phố Hải Phòng đã có chủ trương xóa bỏ các ô lồng bè trên biển nhưng không thành. Điều đó nói lên mức độ khó khăn của sự việc này./.
--------------------
Kỳ 3: Kiên quyết lập lại trật tự, kỷ cương
NHÓM PHÓNG VIÊN KINH TẾ
