Kỳ cuối:
Lò đốt rác thải tại xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) sử dụng công nghệ mới, hoạt động hiệu quả, bảo đảm xử lý hết rác sinh hoạt trên địa bàn.
Phối hợp đồng bộ nhiều giải pháp
(HPĐT)- Trong “bức tranh xám màu” về xử lý rác thải sinh hoạt tại các vùng nông thôn hiện nay, vẫn xuất hiện những “điểm sáng” từ những nơi tiên phong đổi mới cách làm. Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc, bền vững vấn đề này, phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, tạo sự chung tay từ người dân, doanh nghiệp, đặc biệt từ cơ chế, chính sách của thành phố nhằm thu hút, có thêm nguồn lực cho công tác bảo đảm vệ sinh môi trường nông thôn.
Những “điểm sáng” nhỏ
Cũng là xã nông thôn với số lượng dân cư đông, lượng rác thải sinh hoạt tăng nhanh theo từng năm, song xã Lập Lễ (huyện Thủy Nguyên) lại xử lý rác sạch, gọn. Ông Nguyễn Đức Tưởng, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Lập Lễ cho biết: Khi bãi rác tạm quá tải vào năm 2019, UBND xã Lập Lễ họp và nhận được sự nhất trí của người dân về việc xã hội hóa xây dựng lò đốt rác thải cùng Công ty CP Công nghệ môi trường Green Việt Nam theo hình thức cổ phần. Lò đốt rác này do Công ty Green Việt Nam nghiên cứu sản xuất, sử dụng công nghệ hiện đại, dùng khí tự nhiên tuần hoàn, tự cháy; không dùng nhiên liệu hóa thạch, điện trong quá trình hoạt động nên chi phí vận hành giảm; khi đốt không phát sinh mùi và khói đen. Thêm vào đó, người dân tự nguyện đóng góp thêm chi phí xử lý rác là 50.000 đồng/hộ/tháng; thực hiện phân loại rác hữu cơ, vô cơ từ đầu nguồn. Bởi vậy, năm 2021, lượng rác trên địa bàn tăng đến 30 m3, tương đương 8 tấn rác/ngày, gấp khoảng 20 lần so với trước khi triển khai, nhưng vẫn được kiểm soát và xử lý tốt.
Ngoài xã Lập Lễ, xã Quang Trung (huyện An Lão) cũng áp dụng hình thức tương tự khi xây dựng lò đốt rác công nghệ mới bằng hình thức xã hội hóa, doanh nghiệp vào cuộc. Theo đánh giá của các đơn vị đang vận hành lò đốt rác công nghệ mới này, mỗi lò đốt rác có thể xử lý được rác khoảng 20 tấn/ngày, đáp ứng nhu cầu của 2,3 xã lân cận.
Một “đốm sáng khác” là mô hình xử lý rác theo hình thức phân loại đầu nguồn của Công ty CP thương mại du lịch Thành Vinh phối hợp Công ty TNHH môi trường Đỉnh Hoàn đang triển khai trên địa bàn xã Kiến Thiết (huyện Tiên Lãng). Bắt đầu triển khai mô hình được 1 năm, công ty hiện đang thu gom và xử lý rác tại trên địa bàn xã Chiến Thắng (huyện An Lão), thị trấn Tiên Lãng, xã Kiến Thiết (huyện Tiên Lãng) với công suất 50 tấn/ngày. Rác tại đây được phân ra nhiều loại. Rác hữu cơ được ủ thành phân vi sinh. Túi ni lông được đóng kiện bán phế liệu. Phần rác vô cơ nhỏ được nghiền thành gạch không nung...
Các mô hình xử lý rác tại các xã Lập Lễ, Kiến Thiết, Quang Trung hiện được Sở NN-PTNT đề nghị UBND các huyện liên quan tổ chức đánh giá hiệu quả, từ đó xem xét, đề xuất cấp phép hoạt động, nhân rộng cho địa bàn cụm xã sử dụng trong thời gian tới khi chưa có khu xử lý rác thải tập trung ở các huyện.
Đồng bộ giải pháp để tạo thêm nguồn lực
Theo tiêu chí xây dựng nông thôn mới và nông thôn mới kiểu mẫu, toàn bộ rác thải sinh hoạt tại các xã phải được thu gom, vận chuyển và xử lý tại các khu xử lý rác thải tập trung. Theo kế hoạch, thành phố đang chỉ đạo các ngành liên quan xây dựng đề án xử lý rác tổng thể theo hướng áp dụng công nghệ cao, nghiên cứu chú trọng triển khai các dự án điện rác. Địa điểm dự kiến xây dựng là tại Đình Vũ (quận Hải An) và xã Trấn Dương (huyện Vĩnh Bảo). Dự kiến khi đi vào vận hành, có thể xử lý được toàn bộ rác thải phát sinh hiện tại hằng ngày của thành phố, cộng với lượng rác tồn đọng tại các bãi rác tập trung, bảo đảm công suất xử lý đạt 2.600-3.000 tấn rác/ngày cho tới năm 2030.
Tuy nhiên, với tốc độ phát sinh rác thải hiện nay, song song với các giải pháp vĩ mô, cần thêm các giải pháp vi mô để xử lý các vấn đề cấp bách hiện tại. Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Thủy Nguyên Hoàng Huy Đức thông tin: Trước mắt, huyện tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân trong việc đóng phí và tập kết rác đúng quy định. Bên cạnh đó, huyện phối hợp các ngành, hội đoàn thể hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn. Rác vô cơ tận dụng làm phế liệu. Rác thải hữu cơ được chế biến làm phân bón. Đồng thời, huyện khuyến khích các thành phần kinh tế tư nhân tham gia đầu tư xây dựng và trực tiếp quản lý, khai thác, vận hành các dự án xử lý chất thải rắn bảo đảm hiệu quả, ổn định và bền vững. UBND huyện cũng đề xuất thành phố đẩy nhanh tiến độ đưa Khu xử lý rác thải tập trung Gia Minh đi vào hoạt động và điều chỉnh mức thu giá dịch vụ vệ sinh môi trường tại Quyết định 14/2018 tăng lên 25% để bổ sung nguồn kinh phí vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt hiện nay hoặc thu phí theo khối lượng rác thải phát sinh như dự thảo Luật Bảo vệ môi trường đang sửa đổi.
Cùng quan điểm, Trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vĩnh Bảo Nguyễn Thị Ngọc Diệp cho biết: Bên cạnh việc tăng cường tuyên truyền, làm tốt công tác vận động người dân về ý thức bảo vệ môi trường, thực hiện phân loại rác thải từ đầu nguồn, địa phương cũng mong UBND thành phố nhanh chóng xây dựng Khu xử lý rác thải tập trung theo kế hoạch; có thêm cơ chế chính sách mới, cấp thêm nguồn kinh phí đối với công tác xử lý vệ sinh môi trường, đặc biệt rác thải nông thôn.
Vào tháng 6 vừa qua, Sở NN-PTNT có báo cáo UBND thành phố về thực trạng thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt nông thôn của Hải Phòng, trong đó đề xuất: Cần gần 17,5 tỷ đồng để hỗ trợ kinh phí xử lý rác tồn đọng tại các bãi rác tạm; kinh phí hỗ trợ xử lý rác thải hằng năm cho 81 xã tại 4 huyện An Lão, Kiến Thụy, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo cần hơn 41,3 tỷ đồng, so với số đang được cấp là hơn 9,9 tỷ đồng. Bên cạnh kiến nghị đẩy nhanh thực hiện các dự án khu xử lý chất thải rắn cấp thành phố, Sở NN-PTNT cũng đề xuất UBND thành phố ban hành lại giá dịch vụ xử lý rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn với cơ chế, chính sách mới thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào xử lý chất thải rắn khu vực nông thôn; chính sách hỗ trợ kinh phí phân loại rác tại nguồn như một số địa phương thực hiện thành công như: phường Cầu Đất, phường Máy Chai (quận Ngô Quyền), phường Hải Sơn (quận Đồ Sơn)…
Về vấn đề này, nguyên ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, thạc sĩ Hoàng Sơn Công chia sẻ: Xử lý rác thải cần giải pháp tổng thể từ chính sách, nguồn lực đầu tư của chính quyền địa phương, sự chung tay của doanh nghiệp và ý thức của người dân. Một trong các xu thế xử lý rác hiện nay là phân loại và xử lý rác thải hữu cơ bằng phương pháp sử dụng vi sinh bản địa IMO. Mô hình này hiện ứng dụng tại Bắc Ninh, Đồng Nai, cho kết quả tốt, được Bộ Tài nguyên và Môi trường đánh giá cao. Tại Hải Phòng, bên cạnh các giải pháp vĩ mô về xây dựng khu xử lý rác thải tập trung, để hạn chế khối lượng rác thải ra môi trường, các địa phương nên xây dựng các mô hình chế biến rác thải hữu cơ làm phân bón bằng sử dụng lợi khuẩn, nấm men có lợi bản địa IMO; sàng lọc rác thải vô cơ thành phế liệu hoặc tái chế thành vật dụng có giá trị… tuyên truyền và hướng dẫn người dân thực hiện.
Thực tế, để giải quyết tổng thể, căn cơ bài toán xử lý rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn cần thời gian, kinh phí không nhỏ. Trong khi chờ có những giải pháp phù hợp, chính quyền các cấp phối hợp ngành chức năng tuyên truyền, vận động người dân thực hiện việc phân loại rác thải tại nguồn, dùng chế phẩm vi sinh xử lý thành phân bón hữu cơ và tái sử dụng rác thải vô cơ hiệu quả. Đây là giải pháp không tốn kém nhiều chi phí, nhưng đạt hiệu quả cao để giảm áp lực cho các bãi chôn lấp rác đang quá tải hiện nay. Bên cạnh đó, việc sớm tăng giá dịch vụ vệ sinh môi trường cũng là yêu cầu cấp bách để giảm gánh nặng ngân sách, tăng nguồn chi cho công tác xử lý rác thải, nâng cao ý thức cùng chung tay đóng góp để bảo vệ môi trường trong mỗi người dân./.
TRÚC NHI - Ảnh: TUÊ MINHTại Kế hoạch số 05 ngày 5-1-2018 của UBND thành phố về kế hoạch quản lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050, Hải Phòng phấn đấu đến năm 2025, 97% lượng chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý hợp vệ sinh 100%, giảm dần tỷ lệ chôn lấp trực tiếp, tiến tới đóng cửa dần các bãi chôn lấp; phấn đấu tới năm 2050, tất cả các loại chất thải rắn phát sinh đều được thu gom, tái sử dụng, tái chế và xử lý bằng những công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường.
