Phạt cho tồn tại
 |
Kiểm tra an toàn thực phẩm Ảnh minh họa |
Theo báo cáo của Ban chỉ đạo về ATTP quận Ngô Quyền, trong đợt kiểm tra thị trường Tết Đinh Dậu 2017, đoàn kiểm tra liên ngành của quận kiểm tra khoảng 80 cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm, phát hiện 24 cơ sở vi phạm, nhưng mới xử lý vi phạm được 3 cơ sở. Việc xử lý vi phạm cũng ở mức độ phạt 2- 3 triệu đồng/trường hợp.
Ban chỉ đạo ATTP quận Kiến An cũng phản ánh tình trạng khó xử lý vi phạm về ATTP. Đại úy Nguyễn Thị Mỹ Liên, Đội trưởng Đội Cảnh sát kinh tế Công an quận Kiến An cho biết: “Ban chỉ đạo khá lúng túng về xử lý vi phạm, nhất là đối với các trường hợp vi phạm và tái vi phạm nghiêm trọng. Trong năm 2016, quận khó khăn trong việc xử phạt trường hợp bà Nguyễn Thị Liễn ở phường Phù Liễn sản xuất mỡ bẩn khối lượng lớn, qua 4 lần bắt, xử phạt, thu giữ toàn bộ dụng cụ thu gom, sản xuất. Nhưng do chế tài xử lý quá thấp- chỉ bị phạt 45 triệu đồng nộp làm 3 đợt, bà Liễn vẫn ngang nhiên vi phạm. Việc xử phạt cũng chỉ theo kiểu “phạt cho tồn tại”. Được biết, ngành chức năng quận Kiến An dự định xử lý hành vi của bà Liễn theo Bộ Luật Hình sự, nhưng theo quy định của luật, yếu tố “gây hậu quả nghiêm trọng” là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm về vệ sinh an toàn thực phẩm. Mức độ “nghiêm trọng” được thể hiện ở chỗ “gây thiệt hại cho tính mạng” hoặc “gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe người tiêu dùng”. Song vì hầu hết thực phẩm bẩn đều gây tác hại với người dùng về lâu dài, chứ không phát tác, gây chết người ngay nên rất khó xử lý hình sự.
Đây cũng là nguyên nhân khiến các đoàn kiểm tra liên ngành khó mạnh tay đối với các vi phạm Luật ATTP. Theo Chi cục Trưởng Chi cục vệ sinh ATTP Nguyễn Văn Toản, dịp Tết nguyên đán năm nay, 4 đoàn kiểm tra liên ngành của thành phố kiểm tra 150 cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm phát hiện 50% số cơ sở vi phạm nhưng chỉ xử phạt hành chính được 5- 10%. Trong số 36 cơ sở do đoàn của Sở Y tế chủ trì kiểm tra, chỉ xử phạt hành chính được 4 cơ sở. Nhiều vi phạm khá nghiêm trọng nhưng không xử lý được theo luật hình sự. Điển hình như ngày 10-1, đoàn liên ngành phát hiện xe khách 14B-01412 chở hơn 1 tấn lòng lợn đông lạnh, lòng lợn khô bốc mùi hôi thối tại khu vực đường Trần Tất Văn (quận Kiến An), nhưng chỉ xử phạt hành chính. Cùng với đó, hơn 20 vụ vi phạm được lực lượng chức năng phát hiện trong đợt kiểm tra Tết đều xử lý hành chính, tịch thu, tiêu huỷ tang vật, còn lại việc xử lý hình sự chưa thực hiện được.
Cần có trung tâm kiểm nghiệm
Theo Phó chi cục trưởng Chi cục Thú y Phạm Văn Luyện, trong xử lý vi phạm quy định về ATTP có biện pháp tạm giữ tang vật vi phạm. Tuy nhiên do các lực lượng chức năng như Công an, Thú y, Quản lý thị trường không có kho lưu giữ, nên khó khăn trong việc bảo quản, xử lý tang vật vi phạm, nhất là tạm giữ hàng thực phẩm đông lạnh, sản phẩm gia súc, gia cầm, thuỷ hải sản tươi sống… Để phân tích, kiểm nghiệm xác định các yếu tố vi phạm ATTP, các lực lượng chức năng phải chờ kết quả xét nghiệm định lượng, ảnh hưởng đến thời hạn giải quyết các vụ việc theo quy định của pháp luật. Chẳng hạn, nếu nghi trong thịt có chất cấm, kiểm tra test nhanh kết quả không chính xác, còn để xét nghiệm phải có nơi bảo quản sản phẩm vi phạm, nhưng các địa phương đều không có tủ lạnh chuyên dụng để bảo quản. Trên địa bàn thành phố không có trung tâm kiểm nghiệm thực phẩm nông, lâm, thuỷ sản, nên rất khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc xác định, xử lý vi phạm. Ngoài ra, kinh phí, trang thiết bị kỹ thuật chuyên dùng phục vụ công tác kiểm nghiệm và phát hiện, xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật về ATTP chưa đáp ứng được yêu cầu…
Phó chủ tịch UBND quận Ngô Quyền Khúc Văn Phung cho biết, ngoài những khó khăn trên, Ban chỉ đạo về ATTP của quận còn gặp khó khăn do không có nơi tiêu hủy tang vật vi phạm. Đầu năm 2017, lực lượng chức năng của quận bắt vụ vận chuyển sản phẩm động vật bị thối rữa, nhưng “toát mồ hôi” để tìm nơi tiêu hủy và kinh phí phục vụ tiêu hủy. Nhiều địa phương chung khó khăn này nên phần lớn các vụ bắt sản phẩm động vật và thực phẩm không rõ nguồn gốc đều chọn phương án “phạt rồi thả”. Mức phạt và cách làm trên chưa đủ sức răn đe bởi nếu các mặt hàng sai phạm được chuyển đi tiêu thụ trót lọt, lợi nhuận mang lại cho các cá nhân, cơ sở vi phạm rất lớn. Vì thế, không ít cơ sở sản xuất, kinh doanh vẫn bất chấp các hình thức xử lý của cơ quan quản lý nhà nước, cố tình vi phạm vì mục đích lợi nhuận.
Để đấu tranh với các vi phạm về ATTP đạt hiệu quả cao, các địa phương mong thành phố hỗ trợ về kinh phí và nơi tạm giữ, tiêu hủy sản phẩm vi phạm. Thành phố kiến nghị với Chính phủ có khung hình phạt và chế tài xử phạt hợp lý đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng, cụ thể hóa hơn việc xử phạt theo luật hình sự.
Hoàng Yên
