Xuất khẩu nông sản chưa xứng với tiềm năng

Tiềm năng bỏ ngỏ

Thành phố Hải Phòng là cửa ngõ giao thông khu vực phía Bắc, thuận tiện cả đường thủy, đường sắt, đường bộ và hàng không. Đây là điều kiện thuận lợi để vận chuyển nông sản ra các tỉnh, thành phố, đặc biệt hướng tới xuất khẩu.

Thực tế, sau khi hợp nhất, diện tích vùng nông nghiệp của Hải Phòng bao gồm các vựa rau màu lớn ở miền Bắc, tập trung tại các xã: Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, Kiến Thụy, Cẩm Giàng, Tứ Kỳ, Gia Lộc, Nam Sách... với các sản phẩm chủ lực như khoai tây, cà rốt, su hào, cải bắp, bí xanh, ngô ngọt, dưa chuột, rau gia vị, phục vụ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.

Đặc biệt, vùng trồng cây ăn quả, lúa chất lượng mang lại giá trị kinh tế cao cho nhiều xã chuyên canh. Các loại lúa nếp cái hoa vàng, nếp xoắn, nếp quýt ở Kinh Môn, Tân Trào, Đại Thắng có diện tích khoảng 4.200 ha, sản lượng bình quân 22.500 tấn/năm, chất lượng gạo cao với hạt đầy, tròn, bóng. Các vùng trồng vải thiều, ổi, nhãn tại Thanh Hà, Hà Đông, Hà Nam, Hà Bắc, Hà Tây, Ninh Giang... nổi tiếng với chất lượng tốt.

Mặc dù có nhiều tiềm năng và lợi thế nhưng phần lớn nông sản của thành phố mới chỉ đáp ứng tiêu dùng nội vùng. Một số sản phẩm đã vươn ra các tỉnh, thành phố khác, nhưng khả năng phục vụ xuất khẩu còn hạn chế. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, sản phẩm xuất khẩu chủ yếu vẫn là chuối, na, cà rốt, vải thiều…

Nhiều nông sản có tiềm năng nhưng gặp khó khăn. Đơn cử như vụ đông năm nay diện tích cải bắp, hành, tỏi ở một số xã phía tây thành phố được mùa nhưng rớt giá, đặc biệt cuối vụ khó tiêu thụ, dẫn đến ứ đọng.

Chủ tịch UBND xã Nam An Phụ Nguyễn Văn Tuy cho biết, vụ đông năm 2025 - 2026, diện tích trồng hành, tỏi của xã hơn 800 ha, chiếm trên 90% diện tích cây vụ đông, năng suất bình quân 20 - 25 tấn/ha. Tuy nhiên, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ trong nước, chưa phục vụ xuất khẩu nên đầu ra còn bấp bênh.

Theo Trưởng Phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường) Đỗ Đức Lộc, để phục vụ xuất khẩu, chất lượng nông sản phải được kiểm soát chặt chẽ. Tuy nhiên, phần lớn vùng sản xuất còn manh mún, nhỏ lẻ, gây khó khăn cho kiểm soát chất lượng. Trong khi đó, tiêu chuẩn nhập khẩu của các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc ngày càng cao, đặc biệt về kiểm dịch thực vật và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Tập trung gỡ vướng

Hải Phòng không chỉ là trung tâm công nghiệp mà còn sở hữu nhiều sản phẩm nông nghiệp mang đậm dấu ấn địa phương. Việc nằm tại tâm điểm hệ thống cảng biển quốc tế mở ra cơ hội cho nông sản thành phố xuất khẩu vào các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ. Để biến tiềm năng thành cơ hội, ngành nông nghiệp Hải Phòng đặt mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái, hiệu quả, bền vững, gắn với tăng trưởng xanh, nâng cao thu nhập cho nông dân.

Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Trần Trung Âu cho rằng, để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu, các vùng trồng cần tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về sản xuất an toàn, bảo vệ thương hiệu nông sản, đồng thời xây dựng mã số vùng trồng xuất khẩu.

Về phía người sản xuất, cần áp dụng các biện pháp canh tác an toàn, sử dụng chế phẩm sinh học, tăng cường phân hữu cơ, hạn chế phân vô cơ, chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật khi cần thiết và tuân thủ nguyên tắc 4 đúng.

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần hướng dẫn sản xuất sạch, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, duy trì vùng trồng đạt chuẩn, tăng cường kiểm tra, giám sát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Đối với doanh nghiệp liên kết sản xuất, cần phát huy vai trò giám sát quy trình sản xuất của nông dân, đồng thời phối hợp với cơ quan chuyên môn kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trước khi thu mua sản phẩm phục vụ xuất khẩu.