Xung đột Israel – Hamas: Nguy cơ lan rộng toàn Trung Đông

Cảnh điêu tàn bởi các cuộc tấn công của Israel ở thành phố Gaza.

Bế tắc ngoại giao

Ngày 20-10, tại Hội nghị thượng đỉnh hòa bình Cairo do Ai Cập đăng cai tổ chức nhằm thảo luận cách thức giảm leo thang xung đột giữa phong trào Hamas và Israel cũng như ngăn chặn nguy cơ xung đột lan rộng ra toàn khu vực Trung Đông. Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo Arab tập trung vào sự cần thiết phải chấm dứt căng thẳng ở Gaza và các bên trở lại bàn đàm phán. Tuy nhiên, hội nghị vắng bóng những “nhân vật chính” như Israel, Mỹ hay Iran, do vậy không thể đạt được thỏa thuận về cách ngăn chặn bạo lực giữa Israel và Hamas. Cuộc họp kết thúc mà các nhà lãnh đạo và quan chức ngoại giao các nước không thống nhất được một tuyên bố chung.

Sự khác biệt về quan điểm giữa các phái đoàn Arab và châu Âu được cho là cản trở quá trình ra tuyên bố chung của hội nghị. Lãnh đạo các nước châu Âu yêu cầu lên án lực lượng Hamas và công nhận "quyền tự vệ" của Israel. Tuy nhiên, các nước Arab kiên quyết bác bỏ điều kiện của châu Âu, bởi nếu chấp nhận điều kiện này của châu Âu, có nghĩa là thế giới Arab thừa nhận tính chính đáng của chiến dịch tấn công vào dải Gaza của quân đội Israel, đồng thời phủ nhận quyền đấu tranh của người Palestine chống lực lượng chiếm đóng.

Tại hội nghị, nhiều nhà lãnh đạo Arab cũng công kích rất gay gắt việc châu Âu áp dụng “tiêu chí kép”, chỉ coi trọng cuộc sống của người Israel mà xem nhẹ tính mạng của người dân Palestine. Người phát ngôn Tổng thống Ai Cập, ông Ahmed Fahmy nói rằng hội nghị đạt được mục tiêu là "tăng cường sự hiểu biết" giữa các nước tham dự. Theo đó, đại diện các quốc gia tham dự hội nghị đều có chung quan điểm về nhiều chủ đề khác nhau, bao gồm cả nhu cầu cung cấp viện trợ nhân đạo cho Gaza. Tuy nhiên, hội nghị đã không thống nhất được về "mức độ lên án" và lời kêu gọi ngừng bắn. Nhà vua Abdullah 2 của Jordan chỉ trích điều mà ông gọi là “sự im lặng toàn cầu” về các vụ bạo lực khiến hàng nghìn người ở Gada thiệt mạng và hơn 1 triệu người bị mất nhà cửa, đồng thời hối thúc cách tiếp cận công bằng đối với cuộc xung đột Israel - Hamas.

Nguy cơ xung đột leo thang

Ngày 21-10, Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) thông báo quân đội nước này đang "tiếp tục chuẩn bị cho giai đoạn chiến tranh tiếp theo, bao gồm cả tác chiến trên bộ". Quân đội Israel công bố hình ảnh tập trận bắn đạn thật, trong bối cảnh lượng lớn xe tăng và binh lính đã được tập trung gần khu vực giáp giới với dải Gaza. Hơn 300.000 quân dự bị cũng được triệu tập. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Israel Yoav Gallant thị sát khu vực biên giới phía Bắc, nơi cũng đang diễn ra các vụ đụng độ giữa IDF và lực lượng Hezbollah ở Liban. Nhiều tên lửa chống tăng được bắn về phía Israel tại đây, khiến IDF đáp trả bằng pháo kích. Trong khi đó, lực lượng Israel tiếp tục thực hiện không kích miền Nam dải Gaza kể từ sáng sớm 22-10.

Với thực tế hiện nay, khả năng chiến sự tiếp tục leo thang là rất cao. Các nhà phân tích cho rằng với sự hậu thuẫn cả chính trị lẫn vũ khí từ phương Tây, Israel chắc chắn sẽ đẩy mạnh tấn công vào dải Gaza để thực hiện mục tiêu đánh bại và tiêu diệt phong trào Hamas. Trong đó, kịch bản Israel sớm phát động chiến dịch tấn công trên bộ vào Gaza được cho là rất có khả năng xảy ra. Lo ngại xung đột Israel - Hamas có thể lan rộng ra khắp Trung Đông gia tăng vào cuối tuần qua khi Mỹ cảnh báo về nguy cơ đối với lợi ích của nước này trong khu vực. Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết, nước này sẽ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) và bổ sung nhiều tiểu đoàn tên lửa phòng không Patriot tới Trung Đông để đáp trả các cuộc tấn công gần đây nhằm vào quân đội Mỹ ở khu vực này.

Tuy nhiên, không ít nhận định cho rằng khả năng chiến sự lan rộng không phải điều Mỹ và châu Âu mong muốn. Dường như phương Tây đang gia tăng sức ép với Israel để ngăn chặn điều này. Vì vậy, kịch bản chiến sự rõ ràng nhất trước mắt là vẫn chủ yếu ở các vùng đất Palestine, tức cả dải Gaza và khu Bờ Tây. Cộng đồng quốc tế đang đặc biệt lo ngại sự an toàn của người dân tại khu vực xảy ra xung đột cũng như công tác viện trợ nhân đạo tại đây. Một số cơ quan của Liên hợp quốc đánh giá tình hình nhân đạo ở dải Gaza là “thảm khốc”, đồng thời kêu gọi sự trợ giúp nhiều hơn nữa của cộng đồng quốc tế trong bối cảnh tình hình ngày càng xấu đi./.