Xuyên qua “Đêm trắng”

Người yêu tranh Phạm An Hải đều biết, anh là một trong những họa sĩ làm chủ cuộc chơi màu sắc. Từ lộng lẫy tới u buồn, từ nóng tới lạnh… đều bị người đàn ông tài hoa này chinh phục. Đừng hỏi tại sao “Đêm trắng” của An Hải chỉ hai màu trắng- đen chủ đạo? Tranh trừu tượng, ngay tên gọi của nó, cũng hàm nghĩa về một sự “khó bàn”. Mà, trừu tượng của Phạm An Hải lại không đi theo dòng chung, anh sáng tạo con đường riêng biệt: “Trừu tượng của cảm xúc”. Thế nên, “Đêm trắng” có màu gì, là do An Hải cảm. Giống như chỉ có Đoàn Phú Tứ mới tô cho thời gian có màu: “Màu thời gian không xanh/Màu thời gian tím ngát/Hương thời gian không nồng/Hương thời gian thanh thanh”.  Họa sĩ sinh ra và lớn lên ở Hà Nội thường xuyên rượt theo những vẻ đẹp chỉ cảm được, không nắm bắt được như chiều hoang phố, hay khoảnh khắc giao mùa.. và đêm trắng.

Ngắm “Đêm trắng” của Phạm An Hải, dù tác giả không tiết lộ anh sáng tác năm nào, cũng có thể đoán họa sĩ “sinh nở” tác phẩm khi tuổi không còn trẻ. Phải đủ độ chín, đủ chiêm nghiệm mới thấm thía những đêm trắng trong đời. Khi thi sĩ Trần Mạnh Hảo viết: “Thức đêm mới biết rằng đêm ngắn”. Độc giả chưa kịp thắc mắc, nhà thơ đã lý giải ở câu sau: “Chỉ có em thôi mới thật dài”. Thức đêm với “Em” khác với đi qua đêm trắng một mình. Có người nói, An Hải vẽ những ý nghĩ xô đuổi nhau, hỗn loạn. Nhưng cần biết họa sĩ vẽ cụ thể điều gì/cái gì, để làm gì? Càng cố gắng cụ thể càng rơi vào bế tắc. Thưởng thức nghệ thuật, nên như cách thi sĩ Xuân Diệu hướng dẫn: “Chỉ lặng chuồi theo dòng cảm xúc/Như thuyền ngư phủ lạc trong sương”. Bởi chính An Hải không muốn cụ thể nên mới đi trên dòng trừu tượng. Còn nhớ, Phạm An Hải từng vẽ cả series đào, thắm thiết, nồng nàn và hư ảo. Người thưởng lãm không chỉ được chiêm ngưỡng rừng đào phai, bích đào mà còn lạc vào thế giới đào chỉ có trong mộng mị với sắc vàng lung linh.

Người đàn ông ngoại ngũ tuần vẫn dạt dào cảm hứng sáng tạo. Anh “sinh nở” liên tục và tranh  nằm trong top ăn khách bao năm nay. Với một đề tài, Phạm An Hải thường không chỉ “thai nghén” độc nhất vô nhị một tác phẩm. Về chiều, có “Chiều hoang”, “Chiều hoang phố”, “Sau cơn mưa chiều”, “Cơn giông chiều”, “Chiều muộn”… Về thời gian có “Dòng thời gian”, “Màu thời gian”, “Dấu thời gian”… Sự tĩnh lặng cũng mang đến cho anh không ít cảm xúc, “Tĩnh lặng”, “Tĩnh lặng 2”, “Sáng tĩnh lặng”… Thế mà, “Đêm trắng” chỉ có duy nhất một bức. Bức tranh gợi nhiều suy tưởng này của Phạm An Hải đã có chủ mới từ lâu. An Hải cũng qua trải qua vô vàn những đêm trắng khác, nhưng cảm xúc từ những đêm không ngủ chỉ đến một lần. Độc đáo và cũng lạ kỳ, ở đó!