Thể thao nước nhà nhìn lại những chuyển biến quan trọng của y học thể thao - lĩnh vực từng âm thầm phía sau sân đấu, nay dần trở thành yếu tố chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh và sự bền vững của thể thao Việt Nam.
Chỉ hơn một năm qua, công tác y học thể thao ghi nhận nhiều thay đổi cả về chính sách lẫn nhận thức. Từ khi Nghị định 349/2025/NĐ-CP được ban hành, đội ngũ nhân viên y tế, bác sĩ và kỹ thuật viên đã trở thành bộ phận chính thức trong cấu trúc đội tuyển quốc gia, được hưởng phụ cấp, lương và chế độ tương đương huấn luyện viên và vận động viên.
Quan trọng hơn, họ được công nhận là thành viên chính thức khi đội tuyển tham dự các giải đấu quốc tế. Sự điều chỉnh này khắc phục tình trạng kéo dài nhiều năm, khi công tác chăm sóc sức khỏe cho vận động viên phụ thuộc vào khả năng tài chính của từng liên đoàn, hiệp hội, khiến bác sĩ thể thao thường chỉ đóng vai trò “đi theo tự nguyện”.
Việc chính thức hóa vị trí của đội ngũ y tế giúp nâng cao chất lượng tập huấn, tăng cường phòng ngừa chấn thương và bảo đảm quy trình phục hồi chuyên môn cho vận động viên theo hướng bài bản, liên tục.
Một bước ngoặt khác là sự ra đời của Hội Y học Thể thao Việt Nam (VAMS) - tổ chức chuyên ngành đầu tiên quy tụ bác sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu và kỹ thuật viên y học thể thao trên phạm vi cả nước. Không chỉ tập hợp nhân lực, VAMS còn hướng tới xây dựng mạng lưới chuyên môn, thúc đẩy hợp tác quốc tế và chuẩn hóa nghiệp vụ.
Trước đó, thành phố Hồ Chí Minh từng có Hội Y học thể dục thể thao từ năm 1998 nhưng hoạt động rời rạc, chủ yếu thiên về điều trị bệnh lý thông thường. Sự xuất hiện của VAMS vì vậy đánh dấu bước chuyển trong cách nhìn nhận: y học thể thao không còn là bộ phận hỗ trợ đơn lẻ, mà là ngành nghề có vai trò chiến lược trong đào tạo và phát triển thể lực quốc gia.
Trong nhiều năm, y học thể thao ở Việt Nam thường bị xem là “đi sau thành tích” - chỉ can thiệp khi vận động viên đã gặp chấn thương, trong khi công tác theo dõi sức khỏe, dinh dưỡng và phục hồi chưa được triển khai đồng bộ. Không ít tài năng phải giải nghệ sớm hoặc ra nước ngoài điều trị do thiếu hệ thống hỗ trợ chuyên sâu trong nước.
Những thay đổi chính sách gần đây đã góp phần điều chỉnh tư duy này. Y học thể thao được xác định không chỉ là “bác sĩ của chấn thương”, mà là đội ngũ bảo hộ thành tích, bảo đảm vận động viên được tập luyện - thi đấu - phục hồi trong một quy trình khép kín theo chuẩn quốc tế.
Tuy vậy, thách thức vẫn còn hiện hữu. Số lượng bác sĩ thể thao tại các trung tâm huấn luyện trọng điểm còn hạn chế so với nhu cầu ngày càng tăng. Trước thềm SEA Games 33, Trung tâm Huấn luyện thể thao quốc gia Nhổn - nơi tập trung hơn 80% lực lượng vận động viên, vẫn thiếu bác sĩ chuyên trách, ảnh hưởng tới công tác theo dõi sức khỏe dài hạn và phục hồi sau thi đấu.
Yêu cầu đặt ra là phải xây dựng mạng lưới đào tạo nhân lực, mở rộng cơ sở nghiên cứu và khuyến khích sinh viên y khoa theo đuổi chuyên ngành y học thể thao.
Nhìn tổng thể, những chuyển động này phản ánh sự thay đổi căn bản trong nhận thức của hệ thống thể thao Việt Nam. Nếu trước đây y tế thể thao chỉ là khâu hỗ trợ, thì nay đã trở thành một phần cấu trúc gắn với Chiến lược phát triển thể thao giai đoạn 2030–2045.
Cùng với kinh tế thể thao, sự quan tâm tới đội ngũ y khoa thể thao cho thấy quyết tâm nâng tầm thể thao Việt Nam bằng nền tảng khoa học và y học hiện đại. Nhân Ngày Thầy thuốc Việt Nam (27/2), đó cũng là dịp tri ân những người hùng thầm lặng phía sau những tấm huy chương - những người góp phần để thể thao không chỉ là sức mạnh cơ bắp, mà còn là thành quả của tri thức và khoa học.
TT (tổng hợp)
