Bác Hồ – nguồn cảm hứng bất tận của điện ảnh
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là nguồn cảm hứng sáng tạo bất tận trong hầu hết các lĩnh vực nghệ thuật, từ âm nhạc, thơ ca đến nhiếp ảnh, điện ảnh, sân khấu, hội họa…Đặc biệt, những tác phẩm điện ảnh mới về Bác Hồ đã, đang được nghệ sĩ các thế hệ thực hiện, qua đó tôn vinh người Anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, Danh nhân văn hóa thế giới – Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trong nền điện ảnh nước nhà, từ những năm kháng chiến cứu nước gian khổ, tuy còn non trẻ và thiếu thốn, nhưng Việt Nam có những bộ phim tài liệu đặc sắc về Bác Hồ kính yêu. Trong đó, rất nhiều bộ phim tài liệu đặc sắc về Người như: “Những mẩu chuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch” (đạo diễn Quang Huy, 1960); “Bác Hồ sống mãi” (đạo diễn Nguyễn Quang Trung, Lại Văn Sinh, 1970); Chúng con nhớ Bác (đạo diễn Nguyễn Văn Thông, 1973); “Nguyễn Ái Quốc- Hồ Chí Minh” (đạo diễn Phạm Kỳ Nam, 1974); “Những giờ phút cuối đời Bác Hồ, Bác đi chiến dịch” (đạo diễn Phạm Quốc Vinh, 1990); “Hồ Chí Minh- Chân dung một con người” (đạo diễn Bùi Đình Hạc, 1990)... đã được trình chiếu đến Nhân dân cả nước mỗi dịp kỷ niệm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5).
Cùng với phim tài liệu, nhiều phim truyện điện ảnh về Bác được các văn nghệ sĩ trong nước thực hiện. Năm 1990, phim “Hẹn gặp lại Sài Gòn” (đạo diễn Long Vân, kịch bản Sơn Tùng) ra mắt, trở thành một bộ trong những bộ phim xuất sắc nhất trong nhiều tác phẩm điện ảnh về Người và để lại dấu ấn cho khán giả đến tận hôm nay. Sau bộ phim trên, nhiều nhà biên kịch, đạo diễn bắt đầu tìm tòi thể hiện hình ảnh Bác với những gó độc khác nhau. Đạo diễn Nguyễn Khắc Lợi và Viên Thế Kỷ đưa lên màn ảnh câu chuyện “Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông”, trong khi đó đạo diễn Vũ Châu làm “Nhìn ra biển cả” tái hiện một giai đoạn ngắn khi Bác làm giáo viên thể dục tại Trường Dục Thanh (khoảng năm 1910-1911).
Sau đó, đạo diễn Vương Đức làm phim “Nhà tiên tri”, khắc họa hình ảnh Bác trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ. Đạo diễn Bùi Tuấn Dũng cũng để lại dấu ấn đậm nét khi thực hiện bộ phim “Thầu Chín ở Xiêm” tái hiện quãng thời gian hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc tại Xiêm (Thái Lan) với bí danh Thầu Chín. Ngoài ra cũng cần kể đến phim “Vượt qua bến Thượng Hải” của đạo diễn Triệu Tuấn và Phạm Đông Vũ, kể về hoạt động cách mạng của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vào năm 1934, khi Người vừa thoát khỏi vụ án ở Hồng Kông, đang chuẩn bị cho cuộc hành trình từ Hồng Kông tới Thượng Hải, rồi từ đây tìm đường sang Liên Xô...
Những tác phẩm điện ảnh về Bác thời gian qua cho khán giả thấy được tài năng, phẩm chất và bản lĩnh của vị Cha già kính yêu của dân tộc được nung nấu ngay từ khi còn là chàng trai trẻ mang trong mình khát vọng, hoài bão lớn lao, đó là giải phóng dân tộc, cứu nước, cứu dân; rồi những suy tư, trăn trở trước sự lựa chọn con đường đấu tranh, nếu theo các vị tiền bối thì sẽ lại rơi vào bế tắc, thất bại. Và chàng thanh niên Nguyễn Tất Thành quyết chí dấn thân tìm ra con đường cứu nước đúng đắn, dẫn dắt Nhân dân làm cuộc cách mạng tự giải phóng cho dân tộc mình. Cùng đó, nhiều tác phẩm đã khắc họa tài năng, bản lĩnh và phẩm chất tuyệt vời nhất của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại.
Tiếp nối những thành công và dấu ấn đậm nét đã có, các nghệ sĩ điện ảnh vẫn nỗ lực sáng tạo để cho ra đời thêm những tác phẩm mới về hình tượng Bác Hồ. Đặc biệt, kỷ niệm 134 năm ngày sinh Bác Hồ và 113 năm ngày Người ra đi tìm đường cứu nước, Công ty Cổ phần phim Giải Phóng ra mắt bộ phim điện ảnh “Vầng trăng thơ ấu” trên các rạp chiếu cả nước từ ngày 17-5-2024.
Những thước phim trên do đạo diễn – NSƯT Hồ Ngọc Xum dàn dựng dựa trên kịch bản của tác giả Đặng Thị Thanh Bình. Thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với kinh thành Huế qua nhiều giai đoạn. Từ năm 1895 - năm 1901: Nguyễn Sinh Cung cùng cha mẹ và anh trai vào Huế lần đầu tiên. Từ năm 1906 - năm 1909: Nguyễn Tất Thành theo cha vào Huế lần thứ hai, theo học ở trường Tiểu học Pháp - Việt Đông Ba, Trường Quốc học Huế. Bác Hồ sống ở Huế cùng những người thân trong gia đình gần 10 năm, đây là thời gian đặc biệt có ý nghĩa đối với nhận thức khởi đầu của một con người. Người đã sống, lao động, học tập và tham gia các hoạt động yêu nước. Chính nơi đây là mảnh đất góp phần nuôi dưỡng, hun đúc và bước đầu hình thành tư tưởng yêu nước, thương dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh, để từ đó Người quyết định ra nước ngoài tìm đường “cứu dân - cứu nước”.
Đối với “Vầng trăng thơ ấu”, tác phẩm điện ảnh này chỉ lấy bối cảnh từ năm 1895 đến năm 1901 khi Bác Hồ (tên thời thơ ấu là Nguyễn Sinh Cung) cùng cha mẹ là ông Nguyễn Sinh Sắc, bà Hoàng Thị Loan và anh trai Nguyễn Sinh Khiêm lần đầu tiên vào Huế. Trong giai đoạn hơn 5 năm sống ở kinh thành Huế, Nguyễn Sinh Cung thấy được nhiều điều mới lạ, nhưng Huế cũng bộc lộ rõ rệt nhất những mâu thuẫn giai cấp về quyền lực, an sinh. Ở Huế, Nguyễn Sinh Cung cũng có cơ hội biết đến quan Thượng thư bộ hình Nguyễn Tuấn là người rất quý mến ông Nguyễn Sinh Sắc; đồng thời kết giao với Anh Thư (dòng dõi trâm anh thế phiệt), Kiệt (con quan Thông ngôn), Hào (con nghệ nhân làm diều tiến vua)... Phim có sự tham gia diễn xuất của nhiều dàn diễn viên tài năng: Trần Việt Bắc, Ngô Lệ Quyên, Phạm Hữu Đại, Lưu Văn An, Bạch Công Khanh, Nguyễn Ngọc Kim Ngân, Ali Quang Khải, Bùi Nguyễn Hoàng Phúc, Nguyễn Hồ Nhật Minh, Trần Đức Tuấn Hùng...
Đạo diễn Hồ Ngọc Xum chia sẻ, kịch bản phim từng giành giải Ba cuộc thi “Sáng tác kịch bản phim truyện điện ảnh năm 2020” do Cục Điện ảnh (Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) tổ chức. Bộ phim có ý nghĩa đặc biệt này đến với ông như một cơ duyên. Ngay khi đọc xong kịch bản phim, đạo diễn Hồ Ngọc Xum rất xúc động và ấn tượng với nhiều chi tiết ở các trang viết và quyết định lên đường đi Huế, Nghệ An để tìm hiểu, khảo sát thực tế. “Phim sẽ phác họa hình ảnh thời niên thiếu của Bác với hình ảnh một thiếu nhi hồn nhiên, bình thường, có không ít trò đùa nghịch như bao bạn bè cùng trang lứa. Ngoài việc bám sát lịch sử với phần cố vấn của các chuyên gia, phim cũng sẽ có những chi tiết hư cấu nhưng đều dựa trên những tư liệu xác đáng và tin cậy”, đạo diễn Hồ Ngọc Xum, chia sẻ.
Hoàng Anh
