(HPĐT)- Hiện nay, vào các vụ sản xuất lúa, nhờ có dịch vụ mạ khay, cấy máy, công việc của nhà nông thuận tiện hơn, nhiều đơn vị, cá nhân làm dịch vụ này có lãi. Tuy nhiên, để mở rộng diện tích mạ khay, cấy máy, các tổ dịch vụ cơ giới hóa ở ngoại thành rất cần có cơ chế hỗ trợ để đầu tư máy móc phục vụ sản xuất.
Chuẩn bị dịch vụ cấy máy tại HTX nông nghiệp Thụy Hương (huyện Kiến Thụy).
Đôi bên cùng có lợi
Xã Tân Tiến (huyện An Dương) hiện có 15-20 ha cấy lúa. Do thiếu nhân công lao động, từ năm 2013 đến nay, xã vận động nông dân áp dụng mạ khay, cấy máy trong sản xuất. Vụ lúa xuân năm 2021, toàn xã có 15 ha được áp dụng mạ khay, cấy máy, hiệu quả sản xuất cao. So với sản xuất theo phương thức thủ công trước đây, tổng chi phí giảm 2,8 triệu đồng/ha, trong khi năng suất lúa tăng 5-6 tạ/ha, đạt hơn 70 tạ/ha. Nhờ hiệu quả thiết thực đó, vụ mùa này, xã tiếp tục sản xuất 20 ha lúa áp dụng mạ khay, cấy máy…
Để đáp ứng yêu cầu sản xuất bằng mạ khay, cấy máy, một số tổ hợp tác, HTX, doanh nghiệp, cá nhân đầu tư làm dịch vụ mạ khay, cấy máy. Đơn cử, HTX nông nghiệp Tân Tiến mua sắm 3 loại máy gồm máy gặt đập liên hợp, máy cày, máy cấy và tự làm mạ khay để phục vụ sản xuất địa phương. Một số HTX còn vươn ra làm dịch vụ mạ khay, cấy máy cho nhiều xã, huyện khác nhau. Giám đốc HTX nông nghiệp Thụy Hương (huyện Kiến Thụy) Nguyễn Thị Hà cho biết, hiện, HTX không chỉ đáp ứng dịch vụ mạ khay, cấy máy cho nông dân liên kết với HTX để sản xuất lúa hàng hóa mà còn có thể cung ứng dịch vụ mạ khay cho 600 ha lúa ở nhiều xã, huyện trong thành phố. Để làm tốt dịch vụ, HTX mua 10 máy cấy, 1 giàn gieo mạ tự động. Công suất sản xuất mạ khay của HTX đạt 40 nghìn khay/vụ. Doanh thu từ mạ khay, cấy máy của HTX đạt 300 triệu đồng/vụ, thu lợi nhuận 180 triệu đồng/vụ.
Theo Phó trưởng Phòng Trồng trọt (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Phòng) Vũ Hoàng Hiệp, việc áp dụng mạ khay, cấy máy đem lại nhiều tiện ích trong sản xuất. Vì vậy, trong những năm gần đây, các địa phương vận động nông dân áp dụng hình thức sản xuất này để tiết kiệm nhân công lao động, hiệu quả sản xuất cao hơn. Vụ lúa xuân năm 2021, diện tích áp dụng mạ khay, cấy máy toàn thành phố đạt 2.000 ha. Vụ lúa mùa năm 2021, diện tích mạ khay, cấy máy tăng lên 2.200 ha. Toàn thành phố có khoảng 30 đơn vị, cá nhân làm dịch vụ mạ khay, cấy máy, với tổng số 90 máy cấy, 20 giàn gieo mạ tự động.
Cần cơ chế khuyến khích, hỗ trợ phù hợp
Mặc dù diện tích áp dụng mạ khay, cấy máy tăng theo từng vụ, song mới đạt 5-10% tổng diện tích gieo cấy, trong khi diện tích làm đất bằng máy hiện chiếm 90% tổng diện tích gieo cấy toàn thành phố. Ngành nông nghiệp phấn đấu tăng diện tích áp dụng mạ khay, cấy máy lên 40- 50% tổng diện tích gieo cấy, tiến tới mở rộng áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất.
Việc mở rộng diện tích gieo cấy bằng mạ khay, cấy máy đang gặp khó khăn vì số lượng tổ, đội, HTX, cá nhân làm dịch vụ chưa nhiều. Mặt khác, các đơn vị này còn thiếu kinh phí để mua sắm máy móc phục vụ sản xuất. Chẳng hạn, ở xã Đông Phương (huyện Kiến Thụy), diện tích cấy lúa là 230 ha, song diện tích áp dụng mạ khay, cấy máy mới đạt 60 ha. Ông Nguyễn Văn Tải, thành viên tổ dịch vụ cơ giới hóa ở xã Đông Phương cho biết, tổ dịch vụ mới mua được 3 máy cấy, 2 máy gặt đập, 4 máy làm đất, chi phí lên tới 2,5 tỷ đồng. Hiện, tổ chưa mua được giàn gieo mạ tự động nên không thể làm được mạ khay mà phải mua mạ khay của HTX khác để làm dịch vụ, nên thiếu chủ động. Có thời điểm, nhiều người cùng có nhu cầu mua mạ khay nên việc cung ứng dịch vụ chậm, ảnh hưởng đến thời vụ sản xuất. Bên cạnh đó, một số nông dân muốn áp dụng mạ khay, cấy máy nhưng không thể thực hiện được do diện tích gieo cấy quá nhỏ, manh mún. Ở một số địa phương, hệ thống thủy lợi chưa đồng bộ và địa hình sản xuất không bằng phẳng cũng khó áp dụng cấy máy; nông dân chưa thay đổi được thói quen truyền thống nên chủ yếu tự gieo mạ trên ruộng hoặc trên sân; tranh thủ mượn nhân công lao động hoặc cấy đổi công cho nhau.
Để mở rộng diện tích gieo mạ khay, cấy máy, thời gian tới, các địa phương đề nghị thành phố có cơ chế, chính sách phù hợp để khuyến khích các tổ, đội, HTX, cá nhân làm dịch vụ mạ khay, cấy máy hoạt động hiệu quả cao hơn. Cụ thể, các HTX mong muốn cơ quan chức năng tạo điều kiện để tiếp cận các gói vay ưu đãi để mua sắm thêm các giàn máy gieo mạ tự động, máy cấy… phục vụ sản xuất. Các tổ, đội, cá nhân cũng có thể được tiếp cận các gói vay ưu đãi phục vụ sản xuất nếu đủ điều kiện và năng lực làm dịch vụ, được cơ quan chức năng, ngân hàng xác nhận thông tin, xác minh có đủ điều kiện để vay vốn.
Các địa phương quy vùng sản xuất tập trung, thực hiện tốt việc dồn điền, đổi thửa, tạo các cánh đồng lớn để thuận tiện áp dụng cơ giới hóa trong sản xuất; tạo điều kiện về việc xác nhận thủ tục để các tổ chức, cá nhân đủ điều kiện có thể vay vốn phát triển sản xuất.
Các cơ quan chức năng ngành Nông nghiệp thành phố cần tích cực tuyên truyền tới nông dân hiệu quả của việc áp dụng cơ giới hóa đồng bộ; tổ chức tập huấn cách làm mạ khay, sử dụng các máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất; thường xuyên thông tin về các điển hình ứng dụng mạ khay, cấy máy hiệu quả cao để các địa phương học tập kinh nghiệm. Về phía nông dân, cần sớm thay đổi thói quen canh tác truyền thống, tích cực ứng dụng tiến bộ khoa học vào sản xuất lúa, chủ động dồn điền, đổi thửa hoặc gom ruộng bỏ hoang thành các vùng sản xuất lúa để dễ áp dụng cơ giới hóa…/.
Bài và ảnh: HƯƠNG AN
