Bản án tranh chấp '3 m² đất lấn chiếm' ở xã Vĩnh Hòa

Vướng từ 3 m² đất liền kề

Trước đó, năm 2021, gia đình ông Nguyễn Văn Hóa, ở thôn Tạ Ngoại 2, xã An Hòa (nay là thôn Tạ Ngoại 2, xã Vĩnh Hòa) được UBND huyện Vĩnh Bảo cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CX - 485350, diện tích 46 m², vị trí trung tâm, mặt đường 17B và gần trụ sở UBND xã An Hòa (huyện Vĩnh Bảo cũ). Gia đình ông Hóa sử dụng thửa đất làm nơi xay xát lúa, nghiền cám để mưu sinh.

Tháng 5/2022, hàng xóm là ông Tô Văn Hoài có thửa đất liền kề xây dựng nhà 2 tầng kiên cố, lấn chiếm sang một phần diện tích đất của gia đình ông Hóa. Khi vụ việc được hòa giải không thành, ông Hóa gửi đơn khởi kiện ra tòa địa phương. Sau các phiên tòa, bản án phúc thẩm vào năm 2023 đã buộc ông Hoài, bà Uyên phá dỡ phần công trình lấn sang đất của hộ ông Hóa, bà Mậu và trả hơn 11,8 triệu đồng.

Khi triển khai thi hành án, cơ quan thi hành án phát hiện phần diện tích vi phạm nằm giữa hai ngôi nhà xây kiên cố. Phần móng và tường xây liền khối khiến việc phá dỡ bằng máy móc hoặc thủ công đều có nguy cơ làm sập cả hai công trình. Do đó, khi thi hành án phải cân nhắc giải pháp bảo đảm an toàn.

Theo quan sát tại hiện trường vào ngày 7/11, gia đình ông Hoài vẫn sinh hoạt bình thường trong căn nhà 2 tầng, trong khi phần móng lấn sang nhà ông Hóa được che chắn tạm thời.

Được biết, sau khi bản án có hiệu lực, Chi cục Thi hành án dân sự huyện Vĩnh Bảo cũ (nay là Phòng Thi hành án dân sự Khu vực 7 - Hải Phòng) nhiều lần mời các bên làm việc. Tuy nhiên, ông Hoài, bà Uyên cho biết, chỉ khi ông Hóa, bà Mậu xây lại nhà thì họ mới tự nguyện phá phần móng tràn sang. Ngược lại, ông Hóa, bà Mậu muốn thi hành án nhưng yêu cầu bảo đảm an toàn công trình.

Đồng chí Trần Minh Đức, Trưởng Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7 - Hải Phòng thông tin, ngày 10/11/2023, chấp hành viên phối hợp chính quyền địa phương và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vĩnh Bảo (cũ) khảo sát, nhưng phát hiện không thể đo chi tiết phần diện tích cần phá dỡ do hai ngôi nhà liền tường. Từ năm 2023 đến 2025, cơ quan thi hành án dân sự tổ chức nhiều cuộc họp liên ngành với Tòa án Nhân dân huyện, Viện Kiểm sát nhân dân huyện và Chi cục Thi hành án dân sự Vĩnh Bảo cũ và đều nhận định, đây là bản án không thể thi hành theo cách thông thường, cần xin ý kiến chỉ đạo cấp trên.

Tôn trọng bản án nhưng phải bảo đảm an toàn

Ngày 26/6/2024, Thi hành án dân sự Hải Phòng ban hành văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, yêu cầu đơn vị thi hành án tiếp tục đối thoại và tìm đơn vị kỹ thuật đủ năng lực tham gia phá dỡ. Theo đó, Công ty CP Tư vấn đầu tư xây dựng và phát triển Thắng Lợi cam kết phá dỡ trong 5 đến 7 ngày, gia cố tạm thời nhà ông Hoài, bà Uyên, nhưng không chịu trách nhiệm nếu xảy ra thiệt hại

Đến tháng 5/2025, Công ty CP Kỹ thuật công nghệ và trắc địa bản đồ Đài Bắc tiếp tục thực hiện việc đo đạc thực tế. Kết quả cho thấy phần móng vi phạm là bê tông cốt thép liền khối, không thể tháo riêng mà không ảnh hưởng toàn bộ nhà. Cuộc họp ngày 14/5/2025, chính quyền xã và Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Vĩnh Bảo cũ xác nhận việc phá dỡ trực tiếp có thể gây sập nhà, đề nghị xem xét lại bản án phúc thẩm.

Hiện tại, chấp hành viên Phòng Thi hành án dân sự khu vực 7 - Hải Phòng vẫn đang tiếp tục tổ chức thi hành án, tăng cường đối thoại, vận động thuyết phục các bên tự nguyện thực hiện.

Lãnh đạo Thi hành án dân sự thành phố Hải Phòng trực tiếp làm việc với các bên, ban hành thông báo kết luận các cuộc làm việc vào các ngày 12/6/2025 và 12/9/2025 để bảo đảm việc thi hành án đúng quy định pháp luật, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Phó trưởng Thi hành án dân sự thành phố Đỗ Văn Chọn nhấn mạnh, cơ quan thi hành án dân sự tôn trọng bản án, nhưng yếu tố kỹ thuật và an toàn không cho phép cưỡng chế thông thường.

Trước tình hình phức tạp, cơ quan thi hành án đưa ra hướng giải quyết gồm các bước: Thứ nhất, vận động các bên tự nguyện thỏa thuận phương án thi hành, chẳng hạn chuyển đổi một phần đất hoặc thỏa thuận gia cố công trình trước khi phá dỡ. Thứ hai, tìm kiếm đơn vị thi công đủ năng lực, có thiết kế bảo vệ kết cấu công trình nhằm hạn chế rủi ro cho nhà ông Hóa và ông Hoài.

Vụ việc ở Vĩnh Hòa cho thấy công tác thi hành án dân sự không chỉ dựa vào bản án mà còn phải tính đến yếu tố kỹ thuật, an toàn và đời sống người dân. Vụ việc cũng là minh chứng thực tế về sự cần thiết của phương án thi hành án linh hoạt, vừa tuân thủ pháp luật, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp, an toàn cho công trình và sinh hoạt của người dân.