Chính sách bảo hiểm thất nghiệp là điểm tựa an sinh, giúp người lao động mất việc ổn định cuộc sống và sớm trở lại thị trường lao động.
Sau khi nghỉ việc, chị Nguyễn Thị Mai ở phường Hồng Bàng đến trụ sở Trung tâm Dịch vụ việc làm để nộp hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp thất nghiệp. Sau khi hoàn tất thủ tục, hằng tháng, số tiền trợ cấp thất nghiệp sẽ được chuyển đều đặn vào tài khoản.
Chị Mai cho biết: "Những lúc nhỡ việc làm, không may thất nghiệp tôi thấy việc tham gia bảo hiểm thất nghiệp trong thời gian qua là rất xứng đáng. Mặc dù khoản trợ cấp không lớn nhưng gia đình có nguồn kinh phí để trang trải cuộc sống và chuyển đổi công việc, tìm việc làm mới. Trong quá trình làm thủ tục giải quyết chế độ trợ cấp thất nghiệp, tôi được tư vấn, giới thiệu tham gia học tiếng Trung Quốc nếu có nhu cầu học thêm để nâng cao chuyên môn".
Bên cạnh khoản trợ cấp, chính sách bảo hiểm thất nghiệp mở ra nhiều cơ hội việc làm mới cho những người bị thất nghiệp.
Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng biến động do chuyển đổi công nghệ và hàng loạt các tác động khác, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đưa nhiều lao động thất nghiệp bước vào “vùng an toàn” của hệ thống bảo hiểm.
Theo thống kê, 7 tháng năm 2026, có 16.362 người được giải quyết bảo hiểm thất nghiệp. Trợ cấp thất nghiệp là nguồn thu nhập đáng kể bù đắp trong khoảng thời gian người lao động chưa tìm được việc làm, chưa quay lại thị trường lao động. Ngoài khoản hỗ trợ theo quy định hưởng bảo hiểm thất nghiệp, người lao động còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế (tương ứng với khoảng thời gian được hưởng trợ cấp thất nghiệp), được hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm.
Phân tích cơ cấu người lao động đăng ký hưởng trợ cấp thất nghiệp cho thấy một số xu hướng đáng chú ý, nhóm lao động từ 31 - 50 tuổi chiếm tỷ lệ cao gần 60%. Đây là lực lượng lao động có kinh nghiệm, nhưng cũng đang phải đối mặt với áp lực lớn về việc làm, thu nhập và trách nhiệm gia đình.
Cùng với đó, lao động thất nghiệp chủ yếu tập trung trong các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo như: may mặc, thêu, điện tử... Đây là những ngành nghề có đặc thù cường độ lao động cao, thường xuyên phải làm thêm giờ, môi trường làm việc áp lực, trong khi thu nhập chưa thực sự ổn định. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều lao động chủ động chấm dứt hợp đồng lao động để tìm kiếm công việc phù hợp hơn…
Khi người lao động mất việc làm được coi là điểm khởi đầu của quá trình chuyển đổi nghề nghiệp, vì vậy, Trung tâm Dịch vụ việc làm xác định việc hỗ trợ người lao động tìm kiếm việc làm mới là nhiệm vụ trọng tâm, giúp người lao động sớm thoát cảnh thất nghiệp và nâng cao hiệu quả của chính sách bảo hiểm thất nghiệp. 7 tháng năm 2026, trung tâm tổ chức 72 phiên giao dịch việc làm và tư vấn, giới thiệu việc làm cho 16.771 người. Kết quả này cho thấy những nỗ lực tích cực trong việc kết nối cung - cầu lao động trên địa bàn.
Đáng chú ý, các hình thức tư vấn, giới thiệu việc làm ngày càng được đổi mới theo hướng linh hoạt, hiện đại. Bên cạnh việc tổ chức các phiên giao dịch việc làm trực tiếp, Trung tâm Dịch vụ việc làm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức livestream phiên giao dịch việc làm trên nền tảng mạng xã hội như Facebook. Thông qua các buổi livestream, người lao động có thể tiếp cận thông tin tuyển dụng, được tư vấn trực tiếp và giải đáp thắc mắc mà không cần đến trực tiếp sàn giao dịch. Mô hình này đã mở rộng “không gian kết nối việc làm” từ hình thức trực tiếp truyền thống sang trực tuyến không giới hạn, giúp những người lao động ở xa, không có điều kiện đi lại vẫn có thể tiếp cận kịp thời thông tin thị trường lao động, từ đó chủ động tìm kiếm cơ hội việc làm phù hợp.
Ngoài ra, Trung tâm Dịch vụ việc làm cũng chú trọng cung cấp thông tin thị trường lao động, dự báo nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, qua đó giúp người lao động có định hướng rõ ràng hơn trong việc lựa chọn nghề nghiệp, nâng cao kỹ năng hoặc chuyển đổi việc làm. Hướng đi này cũng là cách tiếp cận của Luật Việc làm năm 2025, khi tiếp tục khẳng định vai trò của chính sách bảo hiểm thất nghiệp trong việc tăng cường hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng nghề và kết nối việc làm, thay vì chỉ tập trung vào chế độ trợ cấp.
Theo đó, điểm mới quan trọng của Luật Việc làm năm 2025 và Nghị định số 374/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã chuyển trọng tâm của chính sách bảo hiểm thất nghiệp từ hỗ trợ thu nhập sang hỗ trợ tái hòa nhập thị trường lao động. Người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp từ đủ 9 tháng đến dưới 12 tháng đã có thể được hỗ trợ học nghề hoặc bồi dưỡng kỹ năng mới, ngay cả khi chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp. Không chỉ mở rộng điều kiện hỗ trợ, mức hỗ trợ học nghề cũng được nâng lên. Với khóa học dưới 3 tháng, người lao động được hỗ trợ tối đa 4,5 triệu đồng/khóa, đồng thời được hỗ trợ thêm tiền ăn 50.000 đồng/ngày thực học… Cùng với đó là những những bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, số hóa dữ liệu, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ và nâng cao chất lượng phục vụ…
Trước tác động của công nghệ, già hóa dân số, chuyển dịch chuỗi cung ứng và yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực… đang khiến thị trường lao động bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Bảo hiểm thất nghiệp cần được nhìn nhận như một chính sách đầu tư cho nguồn nhân lực, chứ không chỉ là chính sách hỗ trợ thu nhập.
Để đạt được mục tiêu ấy, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu thị trường lao động, mở rộng các chương trình đào tạo lại gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, nâng cao chất lượng đội ngũ tư vấn việc làm; đồng thời tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Quan trọng hơn, cần thay đổi cách đánh giá hiệu quả chính sách theo hướng không chỉ nhìn vào số lượng người hưởng trợ cấp, mà phải nhìn vào tỷ lệ người lao động quay trở lại làm việc, thời gian tìm được việc làm mới và khả năng duy trì việc làm sau khi được hỗ trợ.
HOÀNG XUÂN
