Một bữa cơm gọi là nhạt nhẽo nếu như ngày nào chúng ta cũng chỉ ăn một món. Ngán, bỏ bữa là điều tất nhiên.
Vì vậy mà người nội trợ phải thay đổi các món ăn liên tục và chú trọng đến cách trình bày sao cho bắt mắt. Đặc biệt là phải hiểu ý người dùng để tránh sự nhàm chán. Gia đình cũng vậy. Nếu cứ khư khư giữ nguyên cái cũ, không chịu tự làm mới mình thì hạnh phúc tan vỡ là điều không thể tránh khỏi.
Câu chuyện gia đình tôi là một ví dụ. Họ hàng luôn bảo mẹ tôi là người phụ nữ khéo léo. Chẳng những mẹ nấu ăn ngon, quán xuyến việc nhà chu toàn mà còn biết cách giữ cho gia đình luôn ôn hòa, không xảy ra xung khắc. Đơn giản là vì mẹ biết rõ tính nết của mọi người. Mẹ luôn là vị trọng tài phân minh, khéo léo xử lý tình huống nên mọi việc dù có ầm ĩ cách mấy đều “trời yên bể lặng”. Sau cơn sóng gió, ngôi nhà trở nên ấm cúng hơn. Trải qua những tranh cãi, ầm ĩ, mỗi thành viên càng hiểu nhau nhiều hơn.
Mỗi người một ý, nên chuyện cãi vã là điều khó tránh trong mọi gia đình. Dù có nền nếp Nho giáo cách mấy thì cũng phải có đôi lần “đại chiến”. Đừng nhìn bên ngoài mà đánh giá rằng: À, gia đình nhà A, B, C gì đó không bao giờ to tiếng với nhau. Đó là sai lầm lớn. Nếu có chỉ là bức bình phong nhằm che đậy những lỗ hổng hạnh phúc. Mẹ tôi thì khác. Nếu anh em chúng tôi cãi nhau, bà nói: “Các con cứ cãi đi, cãi cho tường tận nguồn cơn. Nhưng nhớ chỉ ở mức tranh luận, nói lý lẽ chứ không được đánh nhau”. Và mẹ ngồi đó, nghe chúng tôi đôi co. Sau khi chúng tôi nói xong, mẹ bắt đầu “phỏng vấn”. Ai đúng, ai sai sẽ rõ trắng đen sau những câu hỏi hóc búa của mẹ (mẹ là luật sư có khác). Người nào sai phải chủ động xin lỗi và làm hòa, không đợi mẹ nhắc nhở. Nếu ai cố chấp ôm khư khư cái sai của mình mà cãi bướng, mẹ sẽ hỏi: “Nếu con chắc suốt đời không nói chuyện với anh (em) của mình thì mẹ tôn trọng quyết định của con”. Chỉ vỏn vẹn một câu nói ấy thôi đã làm anh em chúng tôi nhói lòng, buộc phải xin lỗi.
Chẳng những chúng tôi mà ngay cả bố mẹ cũng đôi lúc tranh luận với nhau. Những lần ấy, chúng tôi mới hiểu hết sự nhẫn nhịn của mẹ. Biết tính bố “nóng" bất chợt nên mẹ chỉ nói vài câu rồi bỏ đi làm chuyện khác. Đợi khi bố dịu xuống, lúc ấy bố mẹ mới có cuộc trò chuyện riêng. Thường thì bố là người xin lỗi trước. Nhưng thỉnh thoảng mẹ cũng chủ động xin lỗi khi thấy mình sai. “Ai cũng có những sai lầm nhất định, vì vậy mà Từ điển tiếng Việt của chúng ta mới có từ xin lỗi”, mẹ bảo thế. Thường kết thúc câu chuyện, mẹ hay vuốt vai bố như là cách xoa dịu cảm xúc, hàn gắn những tổn thương vừa qua.
Mẹ nấu ăn khéo và luôn biết cách thay đổi món ăn, cách trình bày và biến hóa sao cho hợp khẩu vị từng người nhưng không tốn kém. Thường thì mẹ hay lên lịch thực đơn trong tuần. Sau một tháng xoay vòng, mẹ thay đổi tiếp để tránh nhàm chán. Mẹ nói: “Nấu ăn ngon rất quan trọng, nhưng quan trọng hơn vẫn là nấu sao cho tiết kiệm mà ai cũng có được món mình ưng ý”. Mỗi tuần mẹ dành ra một ngày chủ nhật để nấu một bữa như kiểu buffet, phục vụ cho mỗi thành viên một món mà họ yêu thích (kể cả mẹ cũng vậy). Mẹ làm chỉ vừa đủ ăn để tạo cảm giác ngon, thèm mà còn ăn lần sau, lần sau nữa. Còn những bữa khác trong tuần, mọi thành viên đều tuân thủ theo thực đơn. Tuy nhiên đó là trên nguyên tắc. Nếu hôm ấy nguyên liệu không tươi hoặc có khách thì mẹ sẽ thay đổi đột xuất. Mẹ không bao giờ để cho bố và chúng tôi phải ngán ngẩm khi vào bàn ăn. Vì rõ ràng mẹ đã hiểu được ai thích ăn gì, ghét món ăn gì nên bữa cơm chẳng bao giờ có thức ăn thừa.
Mẹ còn biết rõ phong cách sống của từng người. Ai nghe nhạc gì, thích mặc trang phục màu gì, thích xem phim nào, đọc sách loại nào… mẹ đều biết rõ. Vì thế mà anh em chúng tôi luôn nhận được những món quà sinh nhật hết sức vừa ý từ tay mẹ. Bố cũng không là trường hợp ngoại lệ. Có những món quà mẹ tặng, bố thích đến nỗi chỉ để dành ngắm chứ không nỡ đem ra dùng vì nó quá đẹp, quá quý.
Bây giờ mẹ đã về hưu, thôi không còn là một bà luật sư đanh thép ở tòa án nữa, nhưng cứ hễ gia đình nào trong khu phố có cãi vã là bà tìm tới. Tổ trưởng Tổ hòa giải hôn nhân gia đình trong khu phố - dù chức danh ấy đối với mọi người là bé mọn, nhưng mẹ lại thích. "Cảm giác san sẻ những kinh nghiệm, bí quyết hạnh phúc của gia đình mình cho người khác thật thích thú", mẹ luôn nói với tôi như thế. Những đám tiệc trong khu phố đều có sự hiện diện của mẹ. Người ta không thuê thợ nấu, không đặt nhà hàng mang lại vì ai cũng cho rằng mẹ khéo làm bánh, nấu ăn mà lại tiết kiệm tối đa chi phí trong thời buổi vật giá leo thang.
Tổ ấm của chúng tôi luôn ấm áp chính là nhờ công lớn của mẹ.
ĐẶNG TRUNG CÔNG
