Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng cần sớm được mở rộng năng lực thông hành

Áp lực gia tăng

Đưa vào khai thác toàn tuyến từ cuối năm 2015, cao tốc Hà Nội - Hải Phòng dài 105,5 km, được thiết kế theo tiêu chuẩn cao tốc loại A, quy mô 6 làn xe, 2 làn dừng khẩn cấp, tốc độ tối đa 120 km/giờ.

Theo Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI), lưu lượng phương tiện tăng từ khoảng 18.000 lượt xe/ngày năm 2016 lên dự kiến hơn 74.000 lượt xe/ngày năm 2026, cao hơn 4 lần. Với quy mô hiện tại, tuyến đường đã xuất hiện ùn tắc cục bộ, nhất là dịp lễ, Tết và cuối tuần. VIDIFI dự báo lưu lượng có thể đạt và vượt ngưỡng thiết kế vào khoảng năm 2028.

Thực tế này đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực thông hành, tránh để áp lực giao thông vượt khả năng đáp ứng của hạ tầng, gây ùn tắc kéo dài, ảnh hưởng thời gian vận chuyển, chi phí logistics và hiệu quả khai thác tuyến đường.

Ông Triệu Duy Lưu, Giám đốc Công ty TNHH Triệu Phố (xã Trường Tân) cho biết, doanh nghiệp có khoảng 40 - 50 xe khách và 20 - 30 xe tải, hoạt động chủ yếu tại Hải Phòng, Hà Nội và một số tỉnh, thành phố phía Bắc. Theo ông Lưu, khi nhu cầu vận tải tiếp tục tăng, việc nâng cao năng lực thông hành của cao tốc Hà Nội - Hải Phòng cần được quan tâm để đáp ứng yêu cầu vận chuyển hàng hóa, hành khách.

Áp lực giao thông có thể tăng thêm nếu đề xuất giảm phí do UBND thành phố đưa ra cuối tháng 9 vừa qua phát huy hiệu quả, thu hút xe tải nặng, xe container từ quốc lộ 5 sang cao tốc. Theo thống kê, quốc lộ 5 có hơn 14.000 lượt xe rơ-moóc, sơ mi rơ-moóc lưu thông mỗi ngày. Nếu một phần phương tiện chuyển sang cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, yêu cầu nghiên cứu mở rộng từ 6 lên 8 - 10 làn xe càng trở nên cấp thiết.

Chủ động phương án mở rộng

Trước áp lực lưu lượng phương tiện tăng, VIDIFI kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét điều chỉnh quy hoạch, mở rộng cao tốc Hà Nội - Hải Phòng từ 6 lên 8 - 10 làn xe, duy trì 2 làn dừng khẩn cấp.

Theo đại diện VIDIFI, tuyến đường đã được giải phóng mặt bằng rộng 100 m dọc toàn tuyến. Hai bên đường hiện có dải cây xanh, bình quân rộng khoảng 17 m mỗi bên, tạo điều kiện nghiên cứu mở rộng, hạn chế chi phí giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, phương án đầu tư cần đánh giá đầy đủ nhu cầu vận tải, tổ chức giao thông, khả năng kết nối và hiệu quả dài hạn.

Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, việc mở rộng cao tốc cần được xem xét trong tổng thể mạng lưới giao thông, gắn với nhu cầu vận tải và khả năng kết nối giữa các tuyến. Phương án đầu tư phải tính toán năng lực thông hành dài hạn, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa, hành khách ngày càng tăng.

Cùng với mở rộng mặt đường, cần nghiên cứu đồng bộ nút giao, hệ thống quản lý giao thông, tổ chức làn xe và các công trình phục vụ vận hành, bảo đảm khai thác an toàn, thông suốt.

Việc nâng cao năng lực cao tốc cũng cần gắn với phân bổ lưu lượng hợp lý. Quốc lộ 5 giữ vai trò kết nối trực tiếp các khu công nghiệp, nhà máy, kho hàng và cảng biển dọc tuyến; trong khi cao tốc Hà Nội - Hải Phòng có lợi thế với các hành trình vận tải nhanh, cự ly trung bình và dài.

Vì vậy, mở rộng cao tốc không đồng nghĩa thay thế quốc lộ 5 mà hướng tới mạng lưới giao thông có năng lực cao hơn, bổ trợ hiệu quả cho nhau. Cơ chế phí phù hợp, các tuyến kết nối và chất lượng dịch vụ vận tải cũng cần được xem xét để phương tiện lựa chọn lộ trình hợp lý.

Với vai trò trục giao thông quan trọng kết nối Hà Nội, Hải Phòng và các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cao tốc Hà Nội - Hải Phòng gắn trực tiếp với vận tải hàng hóa, logistics và khai thác cảng biển. Vì vậy, cần sớm nghiên cứu phương án mở rộng, xây dựng lộ trình và phương án đầu tư phù hợp, đáp ứng nhu cầu phát triển những năm tới.