Sau hơn 6 tháng triển khai Nghị định số 151/2025/NĐ-CP của Chính phủ, quy định trao thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho UBND cấp xã đã phát huy hiệu quả rõ nét.
Về phương diện pháp lý, Nghị định số 151/2025/NĐ-CP xác lập rõ thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã trong việc ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài là công dân Việt Nam và cộng đồng dân cư. Đây là điểm mới có ý nghĩa quan trọng, bởi lần đầu, thẩm quyền này được giao trực tiếp cho cấp chính quyền gần dân nhất, thay vì phải thông qua UBND cấp huyện như trước.
Cùng với việc phân cấp thẩm quyền, Nghị định 151/2025 quy định rút ngắn thời gian giải quyết nhiều thủ tục đất đai. Theo đó, thời gian đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân là 20 ngày làm việc, giảm 3 ngày so với quy trình trước đây. Việc cắt giảm này không chỉ mang ý nghĩa về thời gian, mà phản ánh sự thay đổi căn bản trong quy trình giải quyết thủ tục khi bỏ một cấp trung gian, đồng thời đặt trách nhiệm trực tiếp lên chính quyền cơ sở.
Một điểm mới được đánh giá là đột phá của Nghị định 151/2025 là UBND cấp xã không phải thực hiện riêng việc xác nhận đất phù hợp quy hoạch, không có tranh chấp, sử dụng ổn định khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Thay vào đó, các nội dung này được kiểm tra, đối chiếu trong quá trình thẩm định hồ sơ. Cách làm này vừa giảm áp lực thủ tục cho cấp xã, vừa phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và phương thức quản lý hiện đại, nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ về pháp lý.
Ngoài ra, Nghị định cũng quy định cụ thể thời gian giải quyết các thủ tục phát sinh sau khi cấp Giấy chứng nhận, như: thay đổi thông tin người sử dụng đất hoặc địa chỉ thửa đất không quá 4 ngày làm việc; đính chính Giấy chứng nhận không quá 8 ngày; chuyển mục đích sử dụng đất không quá 7 ngày. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để người dân giám sát việc thực thi công vụ, đồng thời buộc chính quyền cơ sở phải chủ động sắp xếp nhân lực, quy trình phù hợp.
Từ cơ chế mới đến những cách làm hay
Triển khai Nghị định 151, nhiều địa phương đã linh hoạt trong cách phục vụ, xử lý hồ sơ trực tuyến, công khai tiến độ giải quyết để người dân dễ theo dõi. Sau thời gian đầu triển khai còn nhiều vướng mắc, đến nay, các xã phường chủ động khắc phục khó khăn, trở thành phong trào thi đua tại nhiều địa phương. Ngày càng có nhiều hồ sơ được cấp mới, bảo đảm đúng thời gian, thời hạn quy định.
Tại phường Kiến An, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đã được UBND phường phát động thành phong trào thi đua từ ngày 20/1/2026, với mục tiêu đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định. UBND phường phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận; trong đó Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị giữ vai trò chủ trì, các tổ dân phố tăng cường tuyên truyền, rà soát, thống kê nhu cầu của người dân. Trước đó, chiều 15/1/2026, phường Kiến An cũng là một trong những địa phương tiên phong trong việc trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu tại nhà cho các hộ dân. Bà Phạm Thị Oanh, Tổ dân phố số 8, đường Trần Thành Ngọ - một trong các hộ dân được nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại nhà chia sẻ: “Tôi vừa phẫu thuật nên sức khỏe chưa bình phục, nay được phường trao giấy chứng nhận tận nhà, tôi rất xúc động. Thủ tục nhanh gọn, cán bộ hướng dẫn tận tình, người dân thấy rõ sự thay đổi”.
Còn tại phường Nam Triệu (Hải Phòng), ngày 3/12/2025, UBND phường tổ chức các buổi trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trực tiếp cho người dân. Điều đáng ghi nhận, tại buổi trao giấy, trực tiếp đồng chí Phó chủ tịch UBND phường Nam Triệu lắng nghe ý kiến của công dân góp ý về cách làm của phường trong việc giải quyết thủ tục hành chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Từ đó, đồng chí đã yêu cầu các cán bộ rút kinh nghiệm để thực hiện tốt hơn, giảm thời gian đi lại của công dân. Cách làm tưởng chừng đơn giản, nhưng lại tác động trực tiếp tới hiệu quả xử lý công việc, tăng mức độ hài lòng của người dân.
Một điểm mới hiện nay là các địa phương tại Hải Phòng triển khai tích hợp mã QR ngay trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo ông Nguyễn Đông Hải, Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Lê Chân, đây là một trong những cải tiến mang lại lợi ích kép, vừa tăng tính minh bạch, tiện ích cho người dân, vừa hỗ trợ quản lý nhà nước hiệu quả, thông minh hơn. Khi quét mã QR, người dùng có thể nhanh chóng truy cập 5 nhóm thông tin thiết yếu như: tên người sử dụng đất, thông tin thửa đất, tài sản gắn liền, sơ đồ vị trí và các ghi chú liên quan. Từ đó giảm thiểu nguy cơ làm giả giấy tờ và thất lạc thông tin pháp lý, vốn là những vấn đề nhức nhối trong quản lý đất đai nhiều năm qua.
Sau hơn 6 tháng triển khai Nghị định số 151/2025/NĐ-CP, thực tiễn cho thấy việc phân định thẩm quyền trong lĩnh vực đất đai chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Những kết quả bước đầu tại các xã, phường khẳng định tính đúng đắn của quy định về phân cấp, phân quyền, đồng thời cho thấy khi pháp luật được thiết kế sát thực tiễn và được triển khai bằng các giải pháp linh hoạt, sáng tạo, quyền lợi hợp pháp của người dân được bảo đảm tốt hơn, hiệu lực quản lý nhà nước cũng được nâng lên.
Tuy nhiên, để Nghị định 151 đi vào chiều sâu và phát huy đầy đủ giá trị pháp lý, các địa phương cần tiếp tục rà soát quy trình, chuẩn hóa nghiệp vụ, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực thi công vụ, nhất là trong bối cảnh thẩm quyền đã được giao trực tiếp cho cấp xã. Chỉ khi pháp luật được thực hiện thống nhất, minh bạch, đúng thời hạn và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo, cải cách hành chính trong lĩnh vực đất đai mới thực sự hiệu quả.
TUỆ MINH
