(HPĐT)- Thời điểm này, nông dân đang thu hoạch rộ lúa xuân và rau màu vụ xuân hè. Phần lớn bà con có nhu cầu bảo quản, chế biến nông sản, nhưng thực tế thiếu phương tiện, thiết bị chuyên sâu nên công việc khá vất vả, đồng thời khó bảo đảm chất lượng nông sản như mong muốn.
Nhờ liên kết doanh nghiệp, nông dân xã An Hòa (huyện Vĩnh Bảo) có thiết bị chế biến rau đậu tương ngay khi thu hoạch xong tại ruộng.
Hạn chế trong chế biến, bảo quản sau thu hoạch
Sản xuất với quy mô lớn, song nhiều hộ tích tụ ruộng đất, thu gom ruộng bỏ hoang để trồng lúa thấp thỏm lo lắng chọn thời điểm thu hoạch và vận chuyển lúa đến bán cho thương lái hoặc doanh nghiệp thuận lợi nhất. Nguyên nhân vì phần lớn nông dân không có phương tiện, thiết bị sấy thóc hay kho chứa để có thể lưu giữ sản phẩm trong lúc chờ bán. Ông Nguyễn Văn Tiến ở xã Trấn Dương (huyện Vĩnh Bảo) cho biết, gia đình tích tụ được 10 ha ruộng, mỗi vụ thu hoạch 60- 70 tấn thóc. Số lượng thóc thu hoạch khá lớn, nếu gặp mưa bão sẽ rất khó khăn, vất vả vì phải đem sản phẩm đi sấy nhờ máy sấy của doanh nghiệp. Dịch vụ này không nhiều, các hộ thường phải chờ đến lượt. Có lúc do chờ đợi lâu quá, thóc bị nảy mầm, không đáp ứng yêu cầu thu mua của doanh nghiệp và thương lái.
Không phải thu hoạch rộ như lúa, người trồng rau màu có thể thu hoạch sản phẩm rải rác nhưng cũng thiếu máy móc và phương tiện bảo quản, chế biến nên khó đáp ứng yêu cầu tiêu thụ của doanh nghiệp hoặc các cửa hàng nông sản, thực phẩm an toàn. Bà Nguyễn Thị Hòa ở vùng trồng rau xã Thủy Đường (huyện Thủy Nguyên) phản ánh, bà thường bán lẻ rau màu tại địa phương, mà không bán được cho các cửa hàng nông sản an toàn hay siêu thị vì trong gia đình không có điều kiện chế biến và thiết bị bảo quản, lưu giữ sản phẩm sau thu hoạch.
Theo tổng hợp của Phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), hiện khâu chế biến và bảo quản nông sản sau thu hoạch trên địa bàn thành phố gặp nhiều khó khăn, ít được quan tâm, đầu tư. Nguyên nhân do thói quen sản xuất của không ít nông dân còn trông chờ vào thời tiết. Một số hộ ý thức được tầm quan trọng của việc chế biến, bảo quản nông sản thực phẩm sau thu hoạch, muốn đầu tư phương tiện, thiết bị nhưng hạn chế về kinh phí. Theo phản ánh, nông dân không có điều kiện đầu tư máy sấy thóc có giá hàng tỷ đồng. Số HTX, doanh nghiệp được các cơ quan chức năng tranh thủ nguồn vốn để hỗ trợ máy sấy thóc hay kho lạnh, tủ bảo ôn... chỉ đếm trên đầu ngón tay. Có doanh nghiệp, HTX muốn đầu tư nhà bảo quản, sơ chế và chế biến sản phẩm sau thu hoạch nhưng gặp vướng về thủ tục. Như HTX Cấp Tiến (huyện Tiên Lãng) dự kiến chuyển kho lạnh bảo quản nông sản ra vị trí mới nhưng chưa có quỹ đất. HTX Chăn nuôi Thái Sơn (huyện Kiến Thụy) muốn xây nhà chế biến sản phẩm sau thu hoạch, nhưng không được chính quyền cho phép xây công trình trên đất nông nghiệp.
Nhà sơ chế hành xuất khẩu của cơ sở sản xuất hành lá xanh tại xã An Hưng (huyện An Dương).
Liên kết doanh nghiệp để đầu tư
Theo Trưởng Phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Bùi Cảnh Đức, nâng cao năng lực bảo quản và chế biến nông sản sau thu hoạch là giải pháp quan trọng để nông sản Hải Phòng có thể sản xuất theo hướng hàng hóa và hướng tới xuất khẩu. Tuy nhiên, để đầu tư cho khâu này, cần có sự liên kết chặt chẽ giữa nông dân và doanh nghiệp. Với tiềm lực của doanh nghiệp, có thể đầu tư các máy móc, thiết bị phục vụ chế biến và bảo quản. Đồng thời, có cơ chế khuyến khích hình thành các nhà máy chế biến ở địa phương. Thực tế, thời gian qua, ở Hải Phòng có những doanh nghiệp đầu tư kho lạnh, máy sấy nông sản, các loại máy chế biến nông sản để mở rộng sản xuất. Đơn cử với huyện Vĩnh Bảo, nông dân các xã tham gia sản xuất rau đậu tương liên kết Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Hiền Lê đều được doanh nghiệp hỗ trợ đem thiết bị đến từng vùng sản xuất để chế biến rau đậu tương ngay tại ruộng.
Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, HTX có nhu cầu đầu tư kho lạnh, phương tiện, thiết bị chế biến nông sản, thực phẩm. Có thể linh động sử dụng quỹ đất công ích của các địa phương, cho phép doanh nghiệp thuê đầu tư xây dựng kho lạnh, nhà sơ chế nông sản, thực phẩm; hỗ trợ doanh nghiệp, HTX các thủ tục để đầu tư nhanh gọn, thuận tiện...
Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng Nguyễn Ngọc Đam cho rằng, cùng với đầu tư trang thiết bị, phương tiện phục vụ chế biến và bảo quản nông sản, nông dân cần nắm được quy trình, kiến thức, công nghệ sử dụng các trang thiết bị này để phát huy hiệu quả, tác dụng cao nhất. Các cơ quan chức năng thường xuyên mở lớp tập huấn kiến thức hoặc hội thảo, hội nghị về vấn đề này có sự tham gia của nông dân và các doanh nghiệp, HTX. Cùng với đó, thành phố có cơ chế, chính sách phù hợp hỗ trợ doanh nghiệp, HTX đầu tư trang thiết bị, máy móc phục vụ chế biến, bảo quản nông sản sau thu hoạch. Đồng thời, khuyến khích nông dân liên kết thành tổ, nhóm sản xuất để có thể mua, sử dụng chung trang thiết bị phục vụ chế biến, bảo quản sản phẩm sau thu hoạch./.
Bài và ảnh: HƯƠNG AN
