'Chiến lược' chọn tổ hợp môn lớp 10

Hiểu mình, hiểu trường

Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, từ lớp 10, ngoài 8 môn học bắt buộc gồm: toán, ngữ văn, ngoại ngữ 1, lịch sử, giáo dục quốc phòng và an ninh, giáo dục thể chất, hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp, nội dung giáo dục của địa phương, học sinh lựa chọn 4 trong 9 môn gồm: địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật, vật lý, hóa học, sinh học, công nghệ, tin học, âm nhạc và mỹ thuật.

Những môn học lựa chọn sẽ theo học sinh trong suốt 3 năm THPT. Sau 4 năm triển khai chương trình mới, việc lựa chọn tổ hợp môn học vẫn là băn khoăn của nhiều phụ huynh, học sinh, nhất là khi các em mới 15 tuổi và bắt đầu bước vào một giai đoạn học tập có nhiều thay đổi.

Anh Nguyễn Văn Dũng (phường Lê Thanh Nghị), có con trúng tuyển vào Trường THPT Nguyễn Du cho biết gia đình đã dành thời gian trao đổi với con, tìm hiểu năng lực, sở thích trước khi đăng ký tổ hợp môn học. Điều quan trọng là tôn trọng mong muốn của con nhưng vẫn cần có sự định hướng để lựa chọn phù hợp.

Để hỗ trợ học sinh lựa chọn đúng, đa số trường THPT ở Hải Phòng đều tổ chức tư vấn, hướng nghiệp ngay từ thời điểm nhập học.

Năm học 2026 - 2027, Trường THPT Nguyễn Văn Cừ (phường Hải Dương) tuyển sinh 720 học sinh lớp 10. Ngay đầu tháng 7/2026, nhà trường tổ chức nhập học kết hợp tư vấn trực tiếp để phụ huynh, học sinh tìm hiểu các phương án tổ hợp môn học trước khi đăng ký.

Theo thầy Nguyễn Văn Đức, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Cừ, nhà trường xây dựng các tổ hợp môn học linh hoạt trên cơ sở đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất và nhu cầu của học sinh. Việc tư vấn giúp phụ huynh, học sinh hiểu rõ từng tổ hợp, đồng thời lựa chọn phù hợp với điều kiện tổ chức dạy học của nhà trường, hạn chế phải điều chỉnh trong quá trình học.

Đồng quan điểm, thầy Vũ Văn Sáng, Hiệu trưởng Trường THPT Tứ Kỳ (xã Tứ Kỳ) cho biết việc thay đổi tổ hợp môn học sau khi nhập học có thể thực hiện nhưng không dễ, bởi học sinh phải đáp ứng yêu cầu về kiến thức. Vì vậy, phụ huynh cần đồng hành cùng con tìm hiểu kỹ năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp để lựa chọn phù hợp ngay từ đầu.

Theo thầy Nguyễn Văn Hùng, giáo viên Trường THCS Lạc Long (xã Nam An Phụ), phụ huynh nên đồng hành cùng con đánh giá kết quả học tập, sự yêu thích và định hướng nghề nghiệp, tránh lựa chọn theo bạn bè hoặc theo phong trào.

Tạo đà để định hướng nghề nghiệp

Một trong những băn khoăn của phụ huynh khi lựa chọn tổ hợp môn học lớp 10 là lo ngại quyết định này có thể ảnh hưởng đến cơ hội vào đại học sau này. Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục cho rằng cần hiểu đúng bản chất của việc lựa chọn, đây không phải là quyết định nghề nghiệp cuối cùng mà là bước chuẩn bị nền tảng kiến thức, kỹ năng để học sinh từng bước định hướng tương lai.

Theo thầy Nguyễn Văn Quyên, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Dương, phụ huynh nên đồng hành cùng con tìm hiểu ngành nghề, nhưng không nên áp đặt mong muốn của cha mẹ. Học sinh cần được hướng dẫn tìm hiểu nhóm ngành quan tâm, yêu cầu của nghề nghiệp, xu hướng phát triển nhân lực và phương thức tuyển sinh của các trường đại học.

“Điều quan trọng không phải chạy theo những ngành nghề đang được nhiều người lựa chọn, mà là tìm được sự phù hợp giữa năng lực, sở thích của bản thân với yêu cầu của lĩnh vực nghề nghiệp”, thầy Quyên nói.

Ở tuổi 15, học sinh chưa nhất thiết phải xác định chính xác một nghề nghiệp duy nhất, nhưng cần từng bước nhận diện điểm mạnh, sở thích và những lĩnh vực phù hợp. Khi có sự chuẩn bị từ sớm, việc lựa chọn môn học sẽ chủ động hơn, thay vì chạy theo tâm lý đám đông.

Ông Đỗ Duy Hưng, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết học sinh có thể thay đổi tổ hợp môn học, tuy nhiên phải bảo đảm kiến thức, kỹ năng để theo học môn mới thông qua đánh giá của nhà trường. Để hạn chế tối đa tình trạng chuyển đổi môn trong quá trình học, ảnh hưởng đến tâm lý và kết quả học tập của học sinh, các trường cần tổ chức tư vấn, hướng dẫn kỹ lưỡng để học sinh lựa chọn môn học phù hợp với năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp trước thời điểm khai giảng năm học mới.

Anh Trần Văn Quảng ở phường An Biên có con vừa trúng tuyển vào Trường THPT Lê Chân cho biết gia đình vẫn tiếp tục trao đổi với con, tìm hiểu thêm thông tin từ nhà trường trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. “Cha mẹ nên giữ vai trò đồng hành, định hướng, còn học sinh cần là người hiểu rõ khả năng và mong muốn của bản thân để lựa chọn”, anh Quảng chia sẻ.

Lựa chọn tổ hợp môn học lớp 10 không phải là chọn một con đường duy nhất cho tương lai, mà là lựa chọn nền tảng phù hợp để học sinh phát huy năng lực và mở rộng cơ hội phát triển. Khi hiểu mình, hiểu trường, hiểu nghề và có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, học sinh sẽ tự tin hơn trong quá trình học tập ở bậc THPT.