Chủ động ngăn ngừa vi phạm pháp luật trong công nhân lao động

Diễn biến phức tạp

Hải Phòng hiện có hơn 2,1 triệu lao động, trong đó khoảng 360.000 lao động làm việc tại các khu công nghiệp. Đặc điểm của lực lượng lao động tại thành phố là có số lượng lớn công nhân ngoại tỉnh sinh sống tập trung tại các khu nhà trọ quanh khu công nghiệp. Trình độ không đồng đều, sống xa gia đình, cùng áp lực về công việc, thu nhập và điều kiện sinh hoạt khiến một bộ phận người lao động dễ bị lôi kéo vào các tệ nạn xã hội và vi phạm pháp luật.

Cuối tháng 2/2026, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an thành phố phối hợp Công an phường Thủy Nguyên, Đồn Công an VSIP và lực lượng bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở kiểm tra ma túy đối với 625 công nhân lao động tại phường Thủy Nguyên. Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 3 trường hợp dương tính với ma túy nhóm Opiat và tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.

Trước đó, tháng 1/2026, Công an thành phố thành lập 3 tổ kiểm tra tại các xã Lai Khê, Mao Điền và Cẩm Giàng. Qua kiểm tra hơn 10.000 công nhân, lực lượng chức năng phát hiện 15 trường hợp dương tính với ma túy.

Đáng chú ý, ngày 12/9/2025, Công an phường An Phong phối hợp Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy kiểm tra 299 nhà trọ với hơn 4.600 người thuê, phát hiện 25 trường hợp dương tính với ma túy, đều là công nhân tỉnh ngoài làm việc tại khu công nghiệp An Dương, khu công nghiệp Tràng Duệ và lao động tự do. Từ đây, cơ quan chức năng tiếp tục làm rõ 1 vụ mua bán, tàng trữ và 4 vụ tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; tạm giữ hình sự nhiều đối tượng.

Không chỉ ma túy, tình trạng vi phạm pháp luật giao thông trong công nhân lao động cũng diễn biến phức tạp. Tại xã Mao Điền, nơi tập trung các khu công nghiệp Tân Trường, Phúc Điền và Đại An mở rộng với khoảng 35.000 lao động, lực lượng chức năng thường xuyên phát hiện nhiều công nhân, chủ yếu là lao động ngoại tỉnh điều khiển xe mô tô chưa đăng ký, chưa có giấy phép lái xe, không đội mũ bảo hiểm, sử dụng rượu bia khi tham gia giao thông. Đặc biệt vào cuối tuần, tình trạng chở quá số người quy định vẫn xảy ra, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông.

Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, công nhân lao động cũng trở thành nhóm dễ bị lôi kéo vào các hành vi như lừa đảo trên không gian mạng, tín dụng đen, cờ bạc trực tuyến và nhiều vi phạm pháp luật khác.

Nâng cao nhận thức pháp luật

Trước thực trạng đó, thành phố đang đẩy mạnh nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức pháp luật và kỹ năng sống cho công nhân lao động.

Cuối tháng 4/2026, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Ban Quản lý khu kinh tế Hải Phòng, Liên đoàn Lao động thành phố cùng các đơn vị tổ chức tuyên truyền pháp luật và kỹ năng sống an toàn cho hơn 400 công nhân Công ty TNHH Toyoda Gosei Hải Phòng (khu công nghiệp Nhật Bản - Hải Phòng). Công nhân được phổ biến các nội dung thiết thực như Luật An ninh mạng, kỹ năng nhận diện lừa đảo trực tuyến, phòng chống ma túy, phòng cháy chữa cháy và kỹ năng thoát nạn.

Anh Phạm Văn Hiệp, nhân viên Bộ phận đào tạo của công ty cho biết, những buổi tuyên truyền rất thiết thực với công nhân. Người lao động không chỉ được cập nhật kiến thức pháp luật mà còn được trang bị kỹ năng tự bảo vệ trước nguy cơ lừa đảo, cháy nổ và tệ nạn xã hội.

Theo đồng chí Nguyễn Hồng Quang, Phó Trưởng Ban Công đoàn Khu công nghiệp, Liên đoàn Lao động thành phố, công tác tuyên truyền pháp luật thời gian qua được đổi mới theo hướng gần gũi, thiết thực, tập trung vào những vấn đề người lao động quan tâm. Trong năm 2025, Ban Công đoàn Khu công nghiệp tổ chức 31 buổi tuyên truyền cho gần 9.900 lượt lao động. Từ nay đến hết tháng 11/2026, Liên đoàn Lao động thành phố dự kiến tổ chức 60 cuộc tuyên truyền cho khoảng 15.000 lao động tại các khu công nghiệp, ưu tiên doanh nghiệp có đông lao động nữ hoặc tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tranh chấp lao động, mất an toàn lao động.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào các quy định về pháp luật lao động, bảo hiểm xã hội, an toàn vệ sinh lao động, an toàn giao thông, phòng chống ma túy, tín dụng đen và kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn.

Bên cạnh công tác tuyên truyền, thành phố cũng chú trọng xây dựng môi trường sống văn minh tại các khu nhà trọ công nhân; phát triển các thiết chế văn hóa, khu vui chơi và hoạt động thể thao nhằm tạo sân chơi lành mạnh cho người lao động sau giờ làm việc.

Liên đoàn Lao động thành phố vừa khai trương hệ thống truy cập internet không dây miễn phí tại 90 khu nhà trọ công nhân, giúp người lao động thuận lợi tìm kiếm, nâng cao kiến thức, trong đó có kiến thức pháp luật. Cùng với đó, công đoàn cơ sở phối hợp chủ doanh nghiệp quan tâm hơn đến đời sống vật chất, tinh thần người lao động; kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng để hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực.

Theo đại diện Công an xã Mao Điền, bên cạnh tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, lực lượng công an địa phương tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp, công đoàn cơ sở và chủ nhà trọ để quản lý cư trú, tuyên truyền pháp luật và kịp thời phát hiện nguy cơ phát sinh tệ nạn xã hội.