Chủ động tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn nhân lực

Mới đây, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng có chuyến công tác tại tỉnh Sơn La nhằm khảo sát, nắm bắt thực tế tình hình nguồn nhân lực, việc làm và lao động, phục vụ công tác định hướng thu hút, kết nối nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn thành phố.

Trên cơ sở làm việc với Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Sơn La, Trường Cao đẳng Sơn La và chính quyền một số xã, đại diện các đơn vị nhất trí dự kiến tổ chức một số ngày hội việc làm tại tỉnh Sơn La ngay sau dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Có thể thấy, chuyến khảo sát, kết nối nguồn nhân lực của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng không đơn thuần là hoạt động xúc tiến lao động, mà cho thấy sự chủ động gỡ "điểm nghẽn" về nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn thành phố.

Thời gian qua, một trong những "điểm nghẽn" phát triển kinh tế thành phố được chỉ rõ là thiếu hụt nguồn lao động, nhất là lao động chất lượng cao. Theo thống kê của cơ quan chuyên môn, năm 2025, toàn thành phố có hơn 97.000 sinh viên, học viên tốt nghiệp, trong đó, trình độ sơ cấp và đào tạo ngắn hạn chiếm gần 80%, trong khi số lao động trình độ đại học trở lên còn khá khiêm tốn. Cơ cấu này chưa tương xứng với yêu cầu phát triển của một trung tâm công nghiệp, logistics, công nghệ cao đang hướng tới những lĩnh vực mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp số.

"Điểm nghẽn" này sẽ trở thành áp lực lớn trong những năm tới nếu không nhanh được tháo gỡ. Theo quy hoạch phát triển, giai đoạn 2026 – 2030, Hải Phòng cần bổ sung khoảng 141.000 lao động mới để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng cao. Riêng năm 2026, dự kiến cần thêm hơn 36.000 lao động. Vì vậy, việc chủ động kết nối với các địa phương còn dư địa lao động là hướng đi đúng và cần thiết. Tuy nhiên, việc thu hút lao động từ các địa phương khác không dễ nếu thiếu các chính sách đủ sức cạnh tranh.

Thực tế cho thấy, thành phố có “khung chính sách” quan trọng với các nghị quyết của HĐND về đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; thu hút, trọng dụng nhân tài; phát triển nhân lực trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo. Vấn đề then chốt hiện nay không nằm ở việc ban hành chính sách, mà là tổ chức thực hiện sao cho thực chất, hiệu quả.

Từ ý kiến của các sở, ngành, để thu hút nguồn lao động có chất lượng cao và cạnh tranh với các địa phương khác, thành phố cần triển khai quyết liệt, hiệu quả 3 Nghị quyết quan trọng của HĐND thành phố vừa ban hành về chính sách đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài và nguồn nhân lực chất lượng cao; chính sách phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.

Trong đó, chính sách hỗ trợ đào tạo nghề theo Nghị quyết số 03/2024/NQ-HĐND với 9 nhóm ngành nghề trọng điểm, cần được triển khai thực chất hơn, gắn chặt với nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu kinh tế. Đồng thời, tăng cường hợp tác với các trường đại học, cơ sở đào tạo nghề uy tín để xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu công nghệ ngày càng cao.

Một yếu tố quan trọng khác trong việc thu hút và giữ chân người lao động chính là điều kiện an cư. Thực tế cho thấy, chi phí nhà ở vẫn là rào cản lớn đối với công nhân, kĩ sư, chuyên gia khi lựa chọn nơi lập nghiệp. Do đó, việc đẩy nhanh các dự án nhà ở xã hội, bảo đảm người lao động được mua đúng “giá gốc”, minh bạch, không qua trung gian, không bị đội giá, cần được xem là giải pháp chiến lược chứ không chỉ là chính sách an sinh.

Cùng với đó, thành phố cần yêu cầu các nhà đầu tư hạ tầng khu công nghiệp thực hiện nghiêm cam kết xây dựng nhà ở công nhân, nhà ở xã hội song song với phát triển khu công nghiệp. Đây không chỉ là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, mà còn là điều kiện quan trọng để Hải Phòng thực sự trở thành nơi an cư – lập nghiệp, thu hút và giữ chân nguồn nhân lực trong dài hạn.