Các nước được kêu gọi nâng tỷ trọng điện trong nhu cầu năng lượng toàn cầu lên 35% vào năm 2035, từ mức 23% hiện nay.
Ngày 8/10, truyền thông Mỹ cho biết điện khí hóa đang trở thành trọng tâm trong các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu khi Hội nghị COP31 đến gần. Công nghệ chuyển từ sử dụng trực tiếp nhiên liệu hóa thạch sang điện trong giao thông, nhà ở, doanh nghiệp và công nghiệp đã sẵn sàng, trong khi thách thức hiện nay là mở rộng quy mô và tốc độ triển khai.
Tại COP31, dự kiến diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 11 tới, các quốc gia được kêu gọi cam kết đáp ứng 35% nhu cầu năng lượng toàn cầu bằng điện vào năm 2035, so với 23% hiện nay. Mục tiêu này được đánh giá có thể đạt được nếu các nước đẩy nhanh quá trình điện khí hóa và có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ.
Động lực cho quá trình chuyển đổi còn đến từ những biến động địa chính trị. Khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự nhằm vào Iran hồi tháng 2, Iran đáp trả bằng việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển 1/5 lượng dầu khí giao dịch toàn cầu. Việc thiếu hụt 18 triệu thùng dầu/ngày gây cú sốc năng lượng nghiêm trọng, đặc biệt với các nền kinh tế đang phát triển phụ thuộc vào nhập khẩu.
Trước rủi ro về nguồn cung và giá năng lượng, nhiều nền kinh tế mới nổi đã điều chỉnh chiến lược bảo đảm an ninh năng lượng, đẩy mạnh phát triển năng lượng sạch nhằm chủ động nguồn cung trong nước và giảm tác động từ biến động dầu khí.
Kể từ tháng 3, khoảng 25 quốc gia đã ban hành các chính sách mang tính cơ cấu để thúc đẩy điện khí hóa. Một số nền kinh tế đang phát triển ghi nhận tốc độ chuyển đổi nhanh hơn Mỹ, trong đó có Brazil, Chile, El Salvador, Maroc, Kenya và Namibia. Đến cuối năm 2025, 63% thị trường mới nổi tại châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh có tỷ trọng điện Mặt Trời cao hơn Mỹ. Pakistan cũng ghi nhận tốc độ mở rộng công suất điện Mặt Trời ở mức kỷ lục.
Những diễn biến này cho thấy nhiên liệu hóa thạch có thể đối mặt với rủi ro lớn hơn về nguồn cung trong bối cảnh xung đột địa chính trị gia tăng. Trong khi đó, nguồn điện tái tạo sản xuất trong nước giúp các quốc gia giảm nguy cơ bị gián đoạn nguồn cung do phong tỏa hoặc cấm vận.
Tuy nhiên, quá trình phát triển năng lượng sạch cũng đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống truyền tải và kết nối lưới điện. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo đến năm 2040, thế giới cần xây mới hoặc cải tạo hơn 80 triệu km đường dây, tương đương tăng gấp đôi công suất lưới điện hiện tại trong 15 năm.
Tại Đông Nam Á, khoảng 50% đến 60% dự án năng lượng tái tạo ở Thái Lan và Indonesia đã bị đình trệ hoặc hủy bỏ trong giai đoạn 2021 - 2025 do hạ tầng chưa đáp ứng kịp.
Chuyên gia Jan Rosenow từ Đại học Oxford cho rằng tốc độ tăng trưởng kỷ lục của năng lượng tái tạo và xe điện đang đặt ra yêu cầu mở rộng lưới điện nhanh hơn. Theo ông, đây không phải dấu hiệu cho thấy quá trình chuyển đổi thất bại mà là thách thức về tốc độ phát triển hạ tầng của các quốc gia.
NM (theo TTXVN)
