Năm 2009, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng ban hành Nghị quyết số 28 về xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức Đảng, đoàn thể trong các loại hình doanh nghiệp ngoài nhà nước, HTX, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập. Đến thời điểm này, việc triển khai thực hiện nghị quyết đạt nhiều kết quả tích cực đối với nhiều loại hình đơn vị. Tuy nhiên, ở các HTX nông nghiệp, việc củng cố, phát triển tổ chức Đảng hiệu quả chưa cao, còn nhiều khó khăn, vướng mắc cần được các cấp, ngành quan tâm tháo gỡ.
Chi bộ HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thiên Hương (huyện Thủy Nguyên) họp bàn định hướng phát triển HTX trong thời kỳ mới.
Kỳ 1
Tổ chức Đảng trong các HTX nông nghiệp là hạt nhân chính trị, đóng vai trò quan trọng trong công tác lãnh đạo, định hướng phát triển sản xuất- kinh doanh của đơn vị. Nhưng trên thực tế, tỷ lệ HTX nông nghiệp trên địa bàn thành phố có tổ chức Đảng còn thấp. Ở phần lớn các HTX, tổ chức Đảng chưa phát huy được vai trò, hoạt động khá mờ nhạt, chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra.
Khẳng định vai trò khi hoạt động tốt
Chi bộ Đảng HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thiên Hương, huyện Thủy Nguyên hiện có 12 đảng viên. Bí thư chi bộ, Giám đốc HTX Nguyễn Bỉnh Lừng cho biết, chi bộ Đảng trong HTX phát huy tốt vai trò hạt nhân chính trị, quy tụ sức mạnh tập thể, lãnh đạo HTX phát triển sản xuất kinh doanh đạt hiệu quả cao, trở thành “cánh chim đầu đàn” trong khối các HTX của huyện Thủy Nguyên. Trước đây, HTX Thiên Hương gặp nhiều khó khăn như: thiếu vốn, trụ sở làm việc, trình độ người lao động hạn chế… Song, từ khi có chi bộ Đảng, với tinh thần gương mẫu, trách nhiệm của các đảng viên, cùng sự định hướng, lãnh đạo thống nhất của chi bộ giúp HTX thay đổi phương thức quản lý, mở rộng sản xuất, đứng vững trước sức ép của nền kinh tế thị trường. Cùng với xây dựng nghị quyết phù hợp, chi bộ HTX thực hiện “nhất thể hóa” các chức danh trong tổ chức Đảng với HĐQT, Ban Giám đốc HTX. Việc làm này giúp công tác triển khai các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chương trình, kế hoạch của HTX thực hiện nhanh chóng, đồng bộ và thống nhất. Nhờ phát huy vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong phát triển HTX, những năm qua, doanh thu của HTX liên tục tăng trung bình từ 10-15%/năm. Tổng doanh thu bình quân của HTX đạt gần 30 tỷ đồng/năm. Liên tục nhiều năm, chi bộ HTX hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thiên Hương (huyện Thủy Nguyên) thực hiện nghị quyết của chi bộ, đa dạng hóa dịch vụ, tích cực đưa cơ giới hóa vào sản xuất.
Tại huyện An Dương, HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Tân Tiến được đánh giá là mô hình HTX điển hình, được nhiều đơn vị đến học tập kinh nghiệm. Để có được kết quả này, theo Bí thư chi bộ, Giám đốc HTX Nguyễn Văn Hinh, là nhờ HTX có chi bộ Đảng vững mạnh lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, chi bộ có những nghị quyết đúng đắn, kịp thời trong việc định hướng phát triển HTX. Trong đó phải kể đến nghị quyết chuyên đề về khắc phục ruộng bỏ hoang. Triển khai nghị quyết, HTX thuyết phục bà con dồn điền đổi thửa, gom các diện tích ruộng bỏ không canh tác thành các thửa lớn, sau đó tích cực đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng. Kiên trì vận động, HTX gom được 40 ha ruộng, xây dựng các vùng sản xuất tập trung gieo cấy các giống lúa mới có chất lượng cao và trồng rau đậu tương; đẩy mạnh đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng… Tiếp đó, chi bộ HTX ra nghị quyết tăng cường liên kết với doanh nghiệp để xây dựng chuỗi sản xuất hàng hóa, tạo thuận lợi “đầu ra” cho sản xuất. Cụ thể hóa nghị quyết của chi bộ, HTX chủ động liên doanh, liên kết với Công ty TNHH Hiền Lê trong sản xuất và bao tiêu sản phẩm đầu ra…
Thực tiễn cho thấy, nếu HTX có tổ chức Đảng vững mạnh, làm tốt công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đơn vị hoạt động hiệu quả hơn. Sự gắn bó giữa HTX với cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương thêm khăng khít, tạo thuận lợi trong triển khai các chương trình, kế hoạch phát triển sản xuất kinh doanh của HTX cũng như mang lại lợi ích cả về kinh tế, xã hội đối với địa phương.
Nhiều “rào cản” nhân rộng, phát huy
Mặc dù tổ chức Đảng có vai trò thiết thực với hoạt động của các HTX, song theo Phó chủ tịch Liên minh HTX và doanh nghiệp thành phố Nguyễn Hữu Đạo, hiện số HTX nông nghiệp trên địa bàn thành phố có tổ chức Đảng không nhiều. Trong số 176 HTX nông nghiệp (gồm 150 HTX dịch vụ nông nghiệp, 11 HTX thủy sản và 15 HTX chăn nuôi), chỉ 57 HTX có tổ chức Đảng hoạt động với 301 đảng viên, chiếm 32,3%, chủ yếu ở các huyện: Thủy Nguyên, Tiên Lãng và Vĩnh Bảo. Tại huyện Tiên Lãng, một trong những địa phương được Ban Tổ chức Thành ủy đánh giá có tỷ lệ tổ chức Đảng trong HTX nông nghiệp cao, cũng chỉ ở mức 65,2%, tương ứng với 15/23 HTX nông nghiệp đang hoạt động có chi bộ Đảng. Bên cạnh đó, quy mô tổ chức Đảng trong các HTX nông nghiệp khá nhỏ. 100% số tổ chức Đảng là chi bộ trực thuộc Đảng bộ xã. Số lượng đảng viên ít, thường xuyên biến động, duy trì phổ biến ở mức 5-7 đảng viên/chi bộ.
Nghị quyết chuyên đề khắc phục ruộng bỏ hoang gắn với tái cơ cấu nông nghiệp của chi bộ HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Tân Tiến (huyện An Dương) được triển khai đạt hiệu quả cao, góp phần nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, thu nhập cho bà con.
Chất lượng hoạt động của các tổ chức Đảng ở các HTX nông nghiệp còn nhiều hạn chế. Nhất là sau khi thực hiện Luật HTX năm 2012, các HTX hoạt động độc lập. Phần lớn các HTX nông nghiệp, vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong HTX có phần mờ nhạt. Trước đây, với mô hình HTX cũ, chi bộ HTX chịu sự lãnh đạo, quản lý trực tiếp của Đảng ủy xã; bí thư chi bộ đồng thời là chủ nhiệm HTX. Nhưng hiện nay, với mô hình hoạt động mới, HTX nông nghiệp hoạt động độc lập trên cơ sở các thành viên tham gia góp vốn, tự chủ và tự chịu trách nhiệm. Bí thư chi bộ HTX có nơi là kiểm soát viên, có nơi là kế toán, phó giám đốc, không nhất thiết là giám đốc hay chủ tịch hội đồng quản trị. Mối quan hệ giữa cấp ủy chi bộ với Ban quản trị HTX ở nhiều HTX chưa được quan tâm củng cố. Do đó, từ việc chi bộ xây dựng và ban hành nghị quyết đến Ban quản trị HTX tổ chức triển khai thiếu thống nhất, hiệu quả chưa cao.
Ở nhiều HTX, việc quan tâm củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức Đảng chưa được quan tâm đúng mức. Công tác kiểm tra, giám sát, phê bình và tự phê bình ở một số cấp ủy chi bộ HTX nông nghiệp chưa thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ, còn tâm lý nể nang. Nhận thức của cán bộ, đảng viên trong HTX nông nghiệp về vị trí, vai trò của các HTX nông nghiệp trong thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới chưa thông suốt; chưa xác định rõ mục tiêu, động lực, trách nhiệm tham gia vì sự phát triển chung của HTX. Những hạn chế này khiến vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng trong HTX chưa thực sự được phát huy, chưa tạo động lực thúc đẩy phát triển các HTX nông nghiệp.
Sau 11 năm,thực hiện Nghị quyết 28về xây dựng, củng cố và phát triển tổ chức Đảng, đoàn thể trong các loại hình doanh nghiệp ngoài nhà nước, HTX, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập, toàn thành phố có hơn 450 tổ chức cơ sở Đảng được thành lập mới, song số HTX nông nghiệp có cơ sở Đảng được thành lập mới chỉ chiếm 7,8%.
Kỳ 2: Băn khoăn về những vướng mắc
