Trong kỷ nguyên số, tin giả, deepfake và các chiến dịch thao túng thông tin đang trở thành thách thức an ninh phi truyền thống đối với mọi quốc gia.
Bảo vệ sự thật trên không gian mạng không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật hay pháp lý, mà còn là cuộc đấu tranh giữ vững niềm tin xã hội và nền tảng phát triển của đất nước.
Sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc đời sống chính trị, kinh tế và xã hội. Không gian mạng không còn chỉ là nơi kết nối thông tin mà đã trở thành môi trường tác động trực tiếp tới nhận thức xã hội, niềm tin công chúng và sự ổn định của mỗi quốc gia.
Cùng với những giá trị tích cực mà công nghệ số mang lại, tin giả, thông tin sai lệch và các chiến dịch thao túng dư luận cũng lan truyền với tốc độ chưa từng có. Chỉ bằng một tài khoản ẩn danh, một video cắt ghép hoặc một hình ảnh được tạo dựng bằng AI, thông tin sai lệch có thể tiếp cận hàng triệu người chỉ trong thời gian rất ngắn.
Trong bối cảnh đó, bảo vệ sự thật trên không gian mạng không còn là câu chuyện riêng của truyền thông hay quản lý thông tin, mà trở thành yêu cầu quan trọng để giữ vững niềm tin xã hội và nền tảng phát triển đất nước trong thời đại số.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh tính cấp thiết của nhiệm vụ bảo vệ an ninh mạng và đấu tranh với thông tin sai lệch trên không gian mạng. Ngày 15/12/2025, tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội và Hưng Yên sau kỳ họp Quốc hội, Tổng Bí thư yêu cầu xử lý nghiêm tin giả, tăng cường bảo đảm an ninh mạng, đồng thời cảnh báo tình trạng lộ lọt thông tin nội bộ, cung cấp thông tin sai lệch để tiếp tay cho các đối tượng chống phá.
Tiếp đó, tại hội nghị toàn quốc tổng kết công tác tuyên giáo và dân vận năm 2025, Tổng Bí thư tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu giảm thông tin “ảo”, thông tin “tặc”, thông tin giả trên không gian mạng nhằm giữ vững niềm tin của nhân dân.
Tinh thần đó cũng được thể hiện rõ trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khi lần đầu các nội dung về an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh con người được đặt trong tư duy an ninh toàn diện. Văn kiện nhấn mạnh yêu cầu “bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, an ninh chế độ, an ninh mạng, an ninh dữ liệu”, đồng thời chủ động ngăn ngừa từ sớm, từ xa các nguy cơ gây mất ổn định từ bên trong.
Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy bảo vệ Tổ quốc thời đại số, khi dữ liệu, thông tin và nhận thức xã hội trở thành những yếu tố đặc biệt quan trọng của an ninh quốc gia.
Trước Đại hội XIV của Đảng, nhiều thông tin thất thiệt liên quan đến công tác nhân sự, điều hành kinh tế - xã hội và nội bộ Đảng bị phát tán trên mạng xã hội nhằm gây hoang mang dư luận, kích động suy diễn về “đấu đá phe phái” hay “khủng hoảng nội bộ”. Các nội dung này thường được ngụy trang dưới dạng “thông tin nội bộ”, “góc nhìn đa chiều” hoặc “sự thật bị che giấu”, khiến không ít người khó phân biệt thật - giả.
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và công nghệ deepfake càng khiến môi trường thông tin trở nên phức tạp hơn. Chỉ trong vài phút, các công cụ AI có thể tạo ra hình ảnh, giọng nói hoặc video giả mạo với độ chân thực cao, khiến người dùng rất khó nhận biết bằng mắt thường.
Trong đợt mưa lũ tại miền Trung và Đắk Lắk tháng 11/2025, nhiều hình ảnh AI giả mạo cảnh kêu cứu, thiệt hại nghiêm trọng bị phát tán trên mạng xã hội, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng tới công tác cứu trợ và bị lợi dụng để lừa đảo từ thiện. Bộ Công an cùng các địa phương đã phải phát đi cảnh báo khẩn và xử lý nhiều tài khoản vi phạm.
Cuối tháng 12/2025, bằng các biện pháp nghiệp vụ, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an thành phố Hải Phòng) tiến hành xác minh, làm rõ đối tượng, tiến hành triệu tập, đấu tranh với các trường hợp bình luận, chia sẻ bài viết của đối tượng Lê Trung Khoa có nội dung xuyên tạc, sai sự thật, bôi nhọ các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, xúc phạm cơ quan, tổ chức trên không gian mạng. Đầu tháng 3/2026, đơn vị này cũng phát hiện và xử phạt 2 tài khoản mạng xã hội đăng tải bình luận có nội dung xuyên tạc, xúc phạm danh dự lãnh đạo thành phố ứng cử đại biểu quốc hội khoá XVI.
Trong thời đại internet, niềm tin xã hội trở thành một nguồn lực chiến lược. Một quốc gia muốn phát triển bền vững không chỉ cần tăng trưởng kinh tế hay hạ tầng hiện đại, mà còn cần sự đồng thuận xã hội, niềm tin của người dân vào thể chế và khả năng bảo vệ sự thật trước các chiến dịch xuyên tạc, chống phá.
Đó cũng là lý do các thế lực chống phá luôn tìm cách biến không gian mạng thành nơi khuếch đại tâm lý tiêu cực, khoét sâu mâu thuẫn và kích động cực đoan.
Nhìn nhận khách quan cho thấy sự lan truyền của tin giả không chỉ xuất phát từ hoạt động chống phá hay động cơ xấu. Trong một số trường hợp, khoảng trống thông tin, phản hồi chậm hoặc thiếu minh bạch cũng tạo điều kiện để thông tin chưa kiểm chứng lan rộng.
Vì vậy, chống tin giả không thể chỉ dựa vào các biện pháp ngăn chặn hay xử phạt hành chính. Quan trọng hơn là nâng cao chất lượng truyền thông chính thống, tăng tính minh bạch và chủ động cung cấp thông tin nhanh chóng, chính xác, có kiểm chứng.
Tại Hải Phòng, nhiều hoạt động tuyên truyền kỹ năng số, nhận diện tin giả và lan tỏa thông tin tích cực đã được triển khai từ cơ sở. Tuy nhiên, trước tốc độ lan truyền thông tin ngày càng nhanh, thành phố cần tiếp tục xây dựng cơ chế phản ứng nhanh với tin giả trên không gian mạng; tăng cường phối hợp giữa cơ quan báo chí, lực lượng công an, cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền cơ sở trong phát hiện, xác minh và cung cấp thông tin chính thống.
Cùng với xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, thành phố cần đẩy mạnh giáo dục kỹ năng số cho học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên và cán bộ cơ sở; phát huy hiệu quả các tổ công nghệ số cộng đồng; xây dựng các kênh thông tin chính thống có tốc độ phản hồi nhanh, gần dân và dễ tiếp cận trên nền tảng số.
Ý thức kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, tinh thần trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội và thái độ kiên quyết trước các hành vi tung tin thất thiệt đang dần trở thành nét ứng xử văn minh số của nhiều người dân thành phố Cảng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng “lá chắn xã hội” trước các nguy cơ thao túng thông tin trong thời đại số.
Rộng hơn, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường thực thi nghiêm minh các quy định về an ninh mạng. Việc đẩy mạnh định danh người dùng, nâng cao trách nhiệm của các nền tảng số trong việc kiểm soát nội dung vi phạm là xu hướng được nhiều quốc gia áp dụng.
Cùng với yếu tố con người, việc làm chủ công nghệ và phát triển các giải pháp an toàn thông tin trong nước có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Trong thời đại dữ liệu là nguồn tài nguyên quan trọng, xây dựng hệ sinh thái số an toàn “Make in Vietnam” không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn liên quan trực tiếp tới chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.
Chống tin giả, bảo vệ sự thật không phải là vấn đề riêng của Việt Nam mà trở thành thách thức chung của toàn cầu. Nhiều quốc gia hiện nay coi thông tin sai lệch (disinformation) là thách thức an ninh phi truyền thống, có thể tác động trực tiếp tới ổn định xã hội, tiến trình dân chủ và an ninh quốc gia.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang chủ động hội nhập và đóng góp trách nhiệm vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế. Việc Việt Nam đăng cai lễ mở ký Công ước Hà Nội cho thấy vai trò ngày càng tích cực của Việt Nam trong xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch và thượng tôn pháp luật.
Phát biểu tại sự kiện này, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định Việt Nam cam kết thúc đẩy hợp tác quốc tế trong khai thác tiềm năng của không gian mạng cũng như phòng, chống tội phạm mạng vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững của các quốc gia và vì cuộc sống bình yên, hạnh phúc của mọi người dân trên thế giới.
Bảo vệ sự thật cũng là bảo vệ tương lai đất nước
Cuộc đấu tranh bảo vệ sự thật trên không gian mạng không phải nhiệm vụ ngắn hạn hay của riêng một lực lượng nào. Đây là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, của báo chí, cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và mỗi người sử dụng internet.
Mỗi cán bộ, đảng viên cần gương mẫu trong sử dụng mạng xã hội, không tiếp tay lan truyền tin đồn thất thiệt và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ. Mỗi cơ quan truyền thông cần phát huy vai trò định hướng bằng thông tin chính xác, khách quan và có trách nhiệm.
Tinh thần đó đang được thể hiện ngày càng rõ trong đời sống xã hội ở nhiều địa phương, trong đó có Hải Phòng - thành phố luôn đi đầu trong đổi mới, kỷ cương và chuyển đổi số.
Không chỉ năng động trong phát triển kinh tế, người dân Hải Phòng hôm nay cũng đang từng bước xây dựng văn hóa ứng xử trách nhiệm trên không gian mạng, chủ động bảo vệ thông tin đúng sự thật, lan tỏa điều tích cực và không tiếp tay cho tin giả, thông tin độc hại.
Khi sự thật được bảo vệ và thông tin chính xác được lan tỏa kịp thời, không gian mạng mới thực sự trở thành môi trường phục vụ phát triển, đổi mới sáng tạo và kết nối xã hội một cách lành mạnh. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Việt Nam vững bước trên con đường hội nhập, phát triển và bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới.
HÀ KIÊN
