Đánh thức bản sắc, tạo dấu ấn du lịch riêng

Sức hút du lịch từ nội lực

Những năm qua, du lịch Hải Phòng đã có những bước tiến dài, khẳng định vị thế là một trong những trung tâm du lịch lớn của cả nước. Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, "bài toán" về sự khác biệt và khả năng giữ chân du khách vẫn đang là một thách thức lớn khi tình trạng "đồng phục hóa" sản phẩm vẫn còn tồn tại. Để khắc phục hạn chế này, thành phố đang chuyển mình mạnh mẽ, lấy đặc thù địa phương làm "chìa khóa" mở ra không gian phát triển bền vững.

Kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2026 vừa qua ghi nhận sự bùng nổ của du lịch đất Cảng. Theo số liệu tổng hợp từ ngành Du lịch thành phố, trong 5 ngày nghỉ lễ, Hải Phòng đã đón và phục vụ khoảng 820.000 lượt khách, tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ năm trước.

Tại phường Đồ Sơn, theo báo cáo của phường, địa phương đón khoảng 525.000 lượt khách trong kỳ nghỉ lễ vừa qua. Những năm qua, sự thay đổi tư duy từ quản lý "chiều rộng" sang "chiều sâu" đã bắt đầu cho thấy quả ngọt. Thay vì chỉ tập trung vào các khán đài đông nghẹt trong ngày lễ hội chọi trâu, Đồ Sơn đã bước đầu thành công khi biến các ngõ phố thành không gian kể chuyện về văn hóa nuôi trâu và tinh thần thượng võ xuyên suốt cả năm. Với thế mạnh từ biển, địa phương đẩy mạnh du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, vui chơi giải trí với khu du lịch Hòn Dấu, Đồi Rồng.

Mới đây, để du khách có thêm góc trải nghiệm về chiều sâu lịch sử, địa phương Di tích quốc gia đặc biệt Bến K15 được thành phố Hải Phòng đầu tư tôn tạo. Dự án đầu tư xứng đáng với ý nghĩa, tầm vóc của địa danh lịch sử này, trở thành một "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống lịch sử cho thế hệ trẻ và bồi đắp lòng yêu nước cho mỗi người dân.

Du lịch sinh thái trải nghiệm tại Đảo Cò Chi Lăng Nam (xã Nam Thanh Miện) cũng là điểm đến độc đáo với hàng vạn cá thể cò, vạc. Đây là mô hình thành công trong việc giữ chân khách bằng trải nghiệm đời sống nông thôn yên bình.

Làng gốm Chu Đậu (xã Thái Tân) cho phép khách tham gia quy trình làm gốm cổ truyền, trong khi vùng vải thiều Thanh Hà lại hút hàng vạn du khách vào mùa hè thông qua các tour tham quan vườn quả và xem múa rối nước Thanh Hải (xã Thanh Hà).

Tại Đặc khu Cát Hải, Quần thể di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà tiếp tục khẳng định vị thế "thỏi nam châm". Các báo cáo tổng hợp từ ngày 25/4 đến 3/5 cho thấy khu vực Cát Bà đón khoảng hơn 100.000 lượt khách (các số liệu ước tính dao động quanh mức 106.500 - 108.000 lượt), minh chứng sức hút lớn của "hòn ngọc xanh". Đặc biệt, mô hình du lịch cộng đồng tại Việt Hải, nơi ưu tiên yếu tố sinh thái, bảo tồn rừng kim giao và gìn giữ nguồn nước ngọt cũng thu hút lượng lớn khách quốc tế lưu trú dài ngày, thay vì chỉ tham quan ngắn hạn.

Thế mạnh từ chiều sâu và tính đặc thù

Thực tế từ các mô hình phố đi bộ như Thế Lữ, Quang Trung (phường Hồng Bàng) hay Phùng Chí Kiên (phường Gia Viên) cho thấy, nếu chỉ đơn thuần là chỉnh trang cảnh quan mà thiếu đi "phần hồn" đặc trưng, hiệu quả sẽ không đạt kỳ vọng. Hải Phòng xác định mỗi xã, phường đều mang trong mình một di sản khác biệt, cần tránh tư duy quản lý theo kiểu "đồng phục" sản phẩm mà quên mất nét riêng biệt của địa phương.

Anh Nguyễn Văn Hùng, một du khách từ Hà Nội chia sẻ: "Tôi đến Hải Phòng nhiều lần vì yêu thích Foodtour, nhưng điều khiến tôi quay lại năm nay là sự khác biệt trong trải nghiệm. Thay vì những khu phố thương mại sầm uất giống hệt nhau, tôi tìm thấy những câu chuyện lịch sử tại Tràng Kênh (phường Bạch Đằng) hay những buổi trải nghiệm văn hóa thực thụ tại các làng nghề. Đó mới là thứ du khách chúng tôi thực sự tìm kiếm".

Một bước đi mang tính đột phá là sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được ghi danh là Di sản Thế giới, Hải Phòng nhanh chóng tích hợp các giá trị này vào hành trình du lịch đặc thù của mình. Du khách giờ đây có thể trải nghiệm một hành trình xuyên suốt từ chốn thiền định của Tam tổ Trúc Lâm tại phía tây thành phố đến vùng cửa biển lừng lẫy chiến công của cha ông tại đất Cảng. Sự kết hợp này giúp tạo ra dòng sản phẩm du lịch lịch sử, tâm linh đặc thù, tránh sự trùng lặp với các vùng miền khác.

Theo ông Trần Tiến Trường, Giám đốc Công ty lữ hành trên địa bàn phường Lê Chân, việc xây dựng sản phẩm du lịch mang tính đặc thù địa phương, giúp các đơn vị lữ hành có thêm nguồn khách ổn định suốt bốn mùa. Du khách có thể đón bình minh tại vịnh Lan Hạ (Cát Bà), sau đó xuôi dòng lịch sử về dâng hương tại Côn Sơn - Kiếp Bạc ngay trong ngày với hành trình xuyên suốt. Sự kết hợp giữa "Foodtour" bánh đa cua nội đô với đặc sản chả rươi Tứ Kỳ hay bánh đậu xanh xứ Đông đã nâng tầm ẩm thực thành phố lên quy mô quốc tế.

Đặc biệt, tour sinh thái "Biển bạc - Đồng xanh" kết nối giữa những vườn táo Bàng La mặn mòi vị biển với vùng vải thiều Thanh Hà trù phú, tạo ra chuỗi cung ứng trải nghiệm không kẽ hở. Với quy mô 4,6 triệu dân và hạ tầng đồng bộ, Hải Phòng mới không chỉ xóa bỏ tính mùa vụ mà còn khẳng định vị thế một trung tâm du lịch đa sắc thái, nơi mỗi phường, xã sáp nhập đều trở thành một điểm đến độc bản, "rộng dài và rực sáng".

Hải Phòng đang đứng trước vận hội lớn để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Để thực hiện mục tiêu này, các cơ quan quản lý từ cấp thành phố đến xã, phường đang nỗ lực thay đổi tư duy: Hạ tầng giao thông là điều kiện cần, nhưng đặc trưng di sản và cách tiếp cận chiều sâu mới là điều kiện đủ. Định hướng phát triển bền vững của Hải Phòng là "làm cho thật chất" chứ không phải "làm cho thật lớn".

Việc xác định rõ các dòng sản phẩm đặc thù mỗi địa phương theo các phân khúc du lịch lịch sử - di sản, du lịch lễ hội - tâm linh, du lịch văn hóa đô thị và du lịch sinh thái biển đảo sẽ giúp thành phố hình thành một hệ sinh thái du lịch đa dạng. Đây được coi là chìa khóa để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh thực sự, đưa du lịch văn hóa Hải Phòng phát triển tương xứng với tầm vóc trong kỷ nguyên mới.