Đặt hàng khoa học, công nghệ từ yêu cầu phát triển

"Ra đề bài" từ yêu cầu thực tiễn

Phát triển công nghiệp công nghệ cao, nâng hiệu quả khai thác cảng biển, logistics, giải quyết ngập úng đô thị và kiểm soát ô nhiễm môi trường đòi hỏi những giải pháp khoa học, công nghệ phù hợp. Hải Phòng đang cụ thể hóa các yêu cầu này thành nhiệm vụ nghiên cứu có mục tiêu và sản phẩm ứng dụng rõ ràng.

Thành phố đã xây dựng, tham vấn danh mục 10 bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Các bài toán tập trung vào những lĩnh vực then chốt, gồm phát triển nền tảng và thị trường dữ liệu cảng - logistics; xây dựng chuỗi cung ứng công nghiệp phụ trợ điện tử, bán dẫn, đóng tàu; phát triển trung tâm thử nghiệm, huấn luyện thiết bị bay không người lái và kinh tế tầm thấp; xây dựng bản đồ số, bộ chỉ số thuận lợi tiếp cận đầu tư tại khu kinh tế, khu thương mại tự do. Đến cuối tháng 10/2026, thành phố công bố thông tin về 7 bài toán chiến lược liên quan đến lĩnh vực này.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Cao Thắng, để duy trì tăng trưởng cao, Hải Phòng cần phát huy động lực mới từ tri thức, dữ liệu và công nghệ, bên cạnh đất đai và vốn đầu tư truyền thống. Những bài toán lớn giúp tập trung nguồn lực nghiên cứu vào các vấn đề cấp thiết.

Một nội dung cụ thể là xây dựng nền tảng cộng đồng cảng và logistics thông minh. Theo danh mục lấy ý kiến của Sở Khoa học và Công nghệ, sản phẩm dự kiến gồm hệ thống kết nối vận tải đa phương thức, dự báo luồng hàng, bộ chỉ số hiệu quả logistics theo thời gian thực và thí điểm chứng từ không giấy gắn với Khu thương mại tự do Hải Phòng, hướng tới nâng hiệu quả khai thác hạ tầng, giảm chi phí.

Ông Lê Hồng Quân, Tổng Giám đốc Công ty CP Cảng Hải Phòng cho biết, doanh nghiệp đang hiện đại hóa quản lý, điều hành khai thác, số hóa giao nhận qua ePort, Smart Gate và ứng dụng công nghệ trong quản lý cầu bến, bãi container, điều phối thiết bị. Việc ứng dụng công nghệ tại từng cảng cần đi cùng kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp khai thác cảng, vận tải, kho bãi để nâng hiệu quả toàn chuỗi logistics.

Trong công nghiệp, bài toán phát triển chuỗi cung ứng hỗ trợ điện tử, bán dẫn, đóng tàu hướng đến nâng năng lực doanh nghiệp trong nước, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật của các tập đoàn lớn. Với lĩnh vực môi trường và đô thị, các giải pháp quan trắc, dự báo và xử lý ngập úng cần phục vụ trực tiếp công tác quản lý và đời sống người dân.

Nhiều doanh nghiệp cảng biển, công nghệ thông tin, vật liệu mới và các trường đại học đã đăng ký tham gia giải quyết những bài toán của thành phố, đồng thời đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, huy động nguồn lực đối ứng.

Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đề xuất phối hợp giải quyết 3 trong số 7 bài toán lớn, gồm cảnh báo ngập úng đô thị, kết nối chuỗi cảng biển - logistics và truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại bếp ăn tập thể; đồng thời, đề xuất huy động chuyên gia, hạ tầng và nguồn lực công nghệ tham gia.

Đặt hàng nghiên cứu gắn với kết quả ứng dụng

Tại cuộc làm việc với lãnh đạo Tập đoàn VNPT chiều 30/10, Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Thành Trung nhấn mạnh yêu cầu hợp tác phải thực chất, xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, bài toán cụ thể và sản phẩm đầu ra. Các giải pháp phải thiết thực, có khả năng triển khai, phục vụ quản lý, điều hành và nhu cầu của người dân, doanh nghiệp; xác định rõ đầu mối phụ trách, tiến độ và trách nhiệm từng bên.

Điều quan trọng không chỉ là giao nhiệm vụ nghiên cứu mà còn xác định đơn vị sử dụng, điều kiện thử nghiệm và nguồn lực vận hành sau nghiệm thu. Chẳng hạn, hệ thống cảnh báo ngập úng cần kết nối dữ liệu quan trắc với dự báo, hỗ trợ điều hành giao thông và phương án ứng phó.

Với công nghiệp, logistics, doanh nghiệp cần tham gia xác định yêu cầu kỹ thuật, chi phí và hiệu quả mong muốn. Viện nghiên cứu, trường đại học phát triển giải pháp, doanh nghiệp tạo điều kiện kiểm nghiệm thực tế, nâng khả năng thương mại hóa kết quả.

PGS.TS Nguyễn Ngọc Doanh, Giám đốc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Cosmos, Trường Đại học VinUni, Giám đốc Mạng lưới Mô hình hóa và Mô phỏng (UMMISCO) khu vực Đông Nam Á thuộc Viện Nghiên cứu vì sự phát triển (IRD), Cộng hòa Pháp đề xuất chuẩn hóa yêu cầu từng bài toán, lựa chọn nội dung có thể thí điểm trong quý I/2027. Xác định rõ sản phẩm, tiến độ, cơ chế chia sẻ dữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ để các nhóm nghiên cứu có cơ sở triển khai.

Ngân sách nhà nước cần ưu tiên nhiệm vụ phục vụ lợi ích chung, nền tảng dữ liệu và giải pháp ứng dụng trong nhiều lĩnh vực. Đối với nhiệm vụ có tiềm năng thương mại hóa, cần thu hút doanh nghiệp cùng đầu tư thử nghiệm, chia sẻ chi phí, lợi ích.

Cuối tháng 10/2026, Hải Phòng ra mắt Mạng lưới trí thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cùng sáng kiến "1 giờ cho Hải Phòng", mở thêm kênh kết nối chuyên gia trong và ngoài nước. Thành phố cũng thành lập Hội đồng tư vấn về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với 46 chuyên gia. Những nguồn lực này cần gắn với nhiệm vụ và địa chỉ ứng dụng cụ thể.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu. Với Hải Phòng, những bài toán lớn cần chuyển thành nhiệm vụ cụ thể, có đơn vị thực hiện, sản phẩm được sử dụng và hiệu quả có thể kiểm chứng, đóng góp thiết thực vào chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững của thành phố.