Chương trình cùng nông dân ra đồng (CNDRĐ) của Công ty CP Bảo vệ thực vật An Giang (AGPPS) được triển khai ở huyện Nam Sách từ vụ lúa xuân năm 2009 đến nay đã tạo nên nhiều dấu ấn.
Cán bộ khuyến nông huyện và Phó ban Điều hành chương trình CNDRĐ kiểm tra ruộng mô hình
Chương trình CNDRĐ được hình thành và phát triển từ cuộc chiến chống dịch rầy nâu truyền bệnh vàng lùn – lùn xoắn lá trên lúa vụ đông xuân 2006 - 2007 ở tỉnh Long An. Phát huy thành công từ đồng bằng sông Cửu Long và sau bước thử nghiệm chương trình CNDRĐ tại huyện Bình Giang vụ mùa 2008, vụ lúa xuân 2009, chương trình đã được triển khai thử nghiệm tại huyện Nam Sách. Ban điều hành đã tổ chức họp ra mắt và thống nhất về mối liên kết "4 nhà", gồm đại diện: Viện Bảo vệ thực vật, Công ty AGPPS (Phó ban điều hành và 6 nhân viên), UBND huyện Nam Sách và 16 hộ nông dân tham gia mô hình ở 3 xã (Đồng Lạc, An Sơn, An Lâm) và sự tham gia của một số ngành chức năng trên địa bàn. Vụ xuân 2011 đang là vụ lúa thứ 5 có sự đồng hành của chương trình. Chương trình lấy nông dân làm trung tâm trên cơ sở mối liên kết "4 nhà" cùng quản lý đồng ruộng theo hướng hiệu quả và bền vững. Các cán bộ, nhân viên ban điều hành còn được gọi là nhân viên FF (viết tắt của cụm từ tiếng Anh: Farmer’s friend - bạn nhà nông) đã cùng ăn, cùng ở và cùng làm với bà con nông dân, lấy ghi nhận của nông dân, cộng đồng, nhà quản lý và sự lan tỏa làm tiêu chí đánh giá.
Với sự vào cuộc tích cực của 6 nhân viên FF, từ 16 hộ ban đầu đến vụ xuân 2011 đã có 312 lượt hộ được hưởng lợi từ mô hình. Nhiều bà con nông dân đã ghi nhận vai trò của các nhân viên FF. Bác Cầu ở thôn Cẩm Lý, xã An Lâm cho biết: “Các nhân viên FF rất nhiệt tình thăm lúa và tập huấn thực tế tại ruộng cho chúng tôi. Từ kỹ thuật bón phân, điều tiết nước ở từng giai đoạn như thế nào để cây lúa ít bị sâu bệnh và đạt năng suất cao đều được nhân viên FF phân tích đơn giản, dễ hiểu, dễ áp dụng. Nhờ đó mà hạn chế chi phí đầu tư, đỡ ô nhiễm môi trường. Vụ sau, tôi sẽ tuyên truyền phổ biến cho mọi người xung quanh và họ hàng ở các xã khác cùng áp dụng”. Nhìn cánh đồng lúa gieo cấy từ sau tiết lập xuân vậy mà nay lúa cấy mới đang giai đoạn chúm đuôi gà, lúa gieo thẳng còn nguyên hình cây mạ do thời tiết diễn biến xấu, bà con rất phân vân, bác Cầu nói thêm: “Tầm này năm ngoái, lúa đã tốt um - đứng cái, nhưng do trận gió bấc mạnh và kéo dài sáng sớm ngày 24-3 làm lúa xác xơ, vỡ lá biến màu đen xạm. Nhận được tin, các nhân viên FF đã thể hiện vai trò là cầu nối, tranh thủ kết hợp ý kiến và biện pháp khắc phục từ Trạm Khuyến nông huyện để phổ biến kịp thời cho nông dân áp dụng. Sự năng nổ của các nhân viên FF khiến chúng tôi nhớ lại thời điểm cuối vụ xuân năm 2009, cũng trên cánh đồng này, chương trình CNDRĐ đã tổ chức hội nghị đầu bờ nhằm đánh giá hiệu quả của mô hình với sự tham gia của đông đảo các thành phần”. Đứng trước cánh đồng lúa đang chín đỏ đuôi, dày bông sai hạt, ít bị sâu bệnh hại, đồng chí Nguyễn Đức Hưng, Phó Chủ tịch UBND huyện phấn khởi nói: “Thế là nông dân mình lại có thêm một lực lượng nữa đem tiến bộ khoa học, kỹ thuật về đến tận ruộng rồi”. Chị Bình ở đội 7 thôn Tè, xã Hợp Tiến kể lại: Vụ mùa năm 2010, ruộng lúa nếp lai nhà tôi đang giai đoạn đông sữa mà có rất nhiều bọ rầy, đã phun 2 lần thuốc mà ở đâu nó lại đến. May được cán bộ FF về hướng dẫn cách phát hiện và cho thuốc, hướng dẫn cách pha, phun thuốc mà không phải rẽ lúa, đỡ vất vả bao nhiêu. Sau đó dăm ngày, ruộng sạch rầy. Nhớ lại những dấu mốc khó khăn ban đầu đã vượt qua, bà con nông dân tham gia mô hình đang hy vọng gỡ bớt khó khăn cho vụ chiêm xuân này.
Hiện nay, lực lượng khuyến nông cấp huyện còn mỏng, khuyến nông viên cơ sở chưa đủ và thiếu kinh nghiệm. Công tác khuyến nông đang được xã hội hóa. Sự có mặt của chương trình CNDRĐ là cách làm khuyến nông tự nguyện mới và hiệu quả, cần được khuyến khích nhân rộng.
NGUYỄN HỮU VÂN
