Những hiện vật đang lưu giữ tại Bảo tàng Hải Phòng là những chứng tích sinh động về đóng góp to lớn của quân và dân Hải Phòng trong Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.
Trong không gian trưng bày “Hải Phòng 30 năm kháng chiến chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc (1945 - 1975)” tại Bảo tàng Hải Phòng (cơ sở 1), nhiều hiện vật gắn với chiến dịch Điện Biên Phủ giúp người xem hình dung rõ nét vai trò của Hải Phòng trong cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện.
Nổi bật là cánh quạt máy bay B26 - một phần xác máy bay của không quân Pháp bị phá hủy trong trận tập kích sân bay Cát Bi rạng sáng 7/3/1954. Đây là chiến công đặc biệt xuất sắc của 32 cán bộ, chiến sĩ bộ đội tỉnh Kiến An (cũ). Chỉ trong 15 phút chiến đấu, lực lượng ta đã phá hủy 59 máy bay, thiêu rụi nhiều phương tiện chiến tranh, làm tê liệt hoạt động tiếp viện đường không cho Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ trong nhiều ngày. Chiến thắng này góp phần quan trọng làm gián đoạn tuyến chi viện chiến lược của địch, buộc chúng phải phân tán lực lượng.
Một hiện vật khác là Thư khen của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi đồng bào, chiến sĩ và cán bộ huyện Tiên Lãng năm 1953. Trong thư, Người biểu dương tinh thần đoàn kết, chiến đấu kiên cường của quân và dân địa phương, đồng thời tặng Huân chương Kháng chiến hạng nhất ghi nhận xứng đáng cho một vùng du kích tiêu biểu đã góp phần giữ vững thế trận hậu phương.
Không gian trưng bày còn giới thiệu hình ảnh du kích Núi Voi (An Lão) cùng nhiều vũ khí thô sơ, phản ánh sinh động thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp. Từ những vùng ven đô như Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Lão, quân và dân Hải Phòng đã bám đất, bám làng, kiên cường chiến đấu, tạo thế “chia lửa” với các chiến trường lớn.
.jpg)
Tham quan bảo tàng, ông Nguyễn Văn Hùng (phường Hồng Bàng) xúc động chia sẻ: “Nhìn những hiện vật như cánh quạt máy bay hay bức thư của Bác Hồ, tôi cảm nhận rõ sự hy sinh và đóng góp to lớn của cha ông. Không chỉ ở Điện Biên, ngay tại Hải Phòng, cuộc chiến cũng rất quyết liệt”.
Những hình ảnh du kích Núi Voi hay tư liệu về Tiên Lãng giúp thế hệ trẻ hiểu hơn vai trò của hậu phương. Lịch sử trở nên gần gũi, sống động hơn khi được gắn với những hiện vật cụ thể...
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Hải Phòng không chỉ là hậu phương cung cấp sức người, sức của, mà còn là một chiến trường trực tiếp với những trận đánh táo bạo, góp phần làm suy yếu lực lượng địch, hỗ trợ hiệu quả cho chiến dịch Điện Biên Phủ.
“Chín năm làm một Điện Biên, nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng”. Cách đây vừa tròn 72 năm, ngày 7/5/1954, với “đôi chân trần”, tinh thần thép và ý chí chiến đấu quật cường của quân và dân ta, Chiến dịch Điện Biên Phủ đã giành thắng lợi vang dội, đánh bại nỗ lực cuối cùng của thực dân Pháp. Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ không chỉ có ý nghĩa đối với cách mạng Việt Nam, mà còn trở thành bản anh hùng ca bất hủ, thôi thúc các phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, đánh dấu sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân cũ trên toàn thế giới.
Chiến thắng Điện Biên Phủ là kết quả của sức mạnh tổng hợp từ các chiến trường trên toàn quốc. Trong đó, quân và dân Hải Phòng - Kiến An đã chủ động đẩy mạnh kháng chiến trên mọi mặt trận, góp phần quan trọng làm phá sản kế hoạch Navarre của thực dân Pháp. Tại các địa phương, quân và dân ta kiên cường chống càn, tiêu biểu là chiến thắng trong trận càn Claude (1953), giữ vững và mở rộng khu du kích.
Trên mặt trận quân sự, các trận tập kích sân bay Đồ Sơn (31/1/1954) và đặc biệt là chiến thắng Cát Bi (7/3/1954) đã trực tiếp làm gián đoạn hoạt động tiếp tế chiến lược của địch cho Điện Biên Phủ. Phong trào đấu tranh chính trị cũng phát triển mạnh mẽ với nhiều cuộc vận động lính địch bỏ ngũ, chống bắt lính. Cùng với đó, hàng nghìn thanh niên lên đường nhập ngũ vào chiến trường, hàng nghìn dân công hỏa tuyến tham gia phục vụ chiến dịch, góp phần vào thắng lợi chung.
Ở Hải Dương (cũ), quân và dân địa phương đã mở nhiều đợt tiến công quy mô lớn trên đường 5 và đường sắt chiến lược, tiêu biểu như đợt tổng công kích từ đêm 11 - 12/3/1954; trận đánh đoàn tàu địch của Đội S20 (6/4/1954); các trận phục kích trên đường 5 đoạn Quý Dương - Phú Xá - Ngũ Lộc; hay các đợt tiến công đồng loạt đêm 1/5/1954 tại Ninh Giang, Tứ Kỳ, Kim Thành… Những hoạt động này đã phá hủy phương tiện, cắt đứt giao thông, “giam chân” lực lượng cơ động của địch, tạo điều kiện thuận lợi cho chiến trường Điện Biên Phủ.
Theo bà Nguyễn Thị Hồng Hà, Phó Giám đốc Bảo tàng Hải Phòng: những hiện vật tại bảo tàng không chỉ phản ánh các chiến công cụ thể, mà còn cho thấy một bức tranh toàn diện về sự đóng góp của quân và dân Hải Phòng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa hậu phương và tiền tuyến, giữa chiến đấu và phục vụ chiến đấu.
Ngày 7/5/1954, lá cờ “Quyết chiến, quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy của địch, đánh dấu thắng lợi lịch sử. Trong chiến công chung ấy, những đóng góp thầm lặng nhưng to lớn của quân và dân Hải Phòng - Hải Dương đã góp phần làm nên bản anh hùng ca “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
Hôm nay, những hiện vật tại bảo tàng không chỉ lưu giữ quá khứ, mà còn tiếp tục lan tỏa giá trị lịch sử, khơi dậy niềm tự hào và trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
HẢI HẬU - ĐỖ HIỀN
