Dạy nghề cho người tâm thần

Những học viên đặc biệt

Tại Trung tâm Điều dưỡng người tâm thần Hải Dương, mỗi học viên có hoàn cảnh, tình trạng sức khỏe và khả năng tiếp thu khác nhau. Với nhiều người, việc ghi nhớ một thao tác hay duy trì sự tập trung trong buổi học đã là cả một quá trình nỗ lực. Vì vậy, dạy nghề cho người bệnh tại đây đòi hỏi phương pháp phù hợp cùng sự kiên trì, tận tâm của đội ngũ cán bộ, nhân viên.

Chị Nguyễn Thị Chăm ở xã Hà Tây đã vào trung tâm được 3 năm. Từ những ngày đầu làm quen với công việc, đến nay chị đã thành thạo nghề đan chiếu. Đôi tay thoăn thoắt luồn từng sợi cói, chị tỉ mỉ thực hiện các công đoạn để hoàn thiện sản phẩm. Công việc giúp chị rèn luyện sự khéo léo, khả năng tập trung và duy trì nền nếp lao động hằng ngày. “Được cán bộ trung tâm hướng dẫn, tôi dần biết đan chiếu thành thạo hơn. Hằng ngày có việc để làm, tôi thấy vui hơn”, chị Chăm chia sẻ.

Ông Nguyễn Đức Dũng ở xã Nam An Phụ cũng có nhiều chuyển biến sau thời gian dài được chăm sóc, điều trị. Ông vào trung tâm từ năm 2014, thuộc diện khuyết tật tâm thần đặc biệt nặng, không có người chăm sóc. Qua quá trình điều trị và hướng dẫn lao động, ông dần tham gia các công việc phù hợp, trở thành một trong những người làm nghề thành thạo tại trung tâm, có thể sửa chữa các thiết bị điện đơn giản, trong đó có ổ điện. “Tôi có thể làm được một số công việc sửa chữa điện đơn giản. Tôi sẽ cố gắng thực hiện tốt công việc của mình”, ông Dũng chia sẻ.

Hiện trung tâm chăm sóc, nuôi dưỡng 467 người, trong đó có 66 người có công và thân nhân người có công; những người còn lại chủ yếu là người khuyết tật tâm thần đặc biệt nặng, cần được chăm sóc thường xuyên. Một số người khi mới vào trung tâm thường xuyên la hét, đập phá, chưa hợp tác điều trị. Với sự chăm sóc và hướng dẫn kiên trì của cán bộ, nhân viên, một số người từng bước cải thiện sức khỏe, khả năng sinh hoạt và tham gia lao động.

Các nghề như đan chiếu, lắp ráp ổ điện, làm vàng mã và chăm sóc vườn rau được lựa chọn phù hợp với tình trạng sức khỏe, khả năng nhận thức của từng người. Hiệu quả dạy nghề không chỉ thể hiện ở sản phẩm làm ra mà còn ở những chuyển biến trong sinh hoạt, khả năng tập trung và ý thức duy trì công việc. Qua đó, lao động trị liệu góp phần hỗ trợ phục hồi chức năng, nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.

Dạy nghề bằng cả tấm lòng

Ông Vương Tiến Tạo, Trưởng phòng Dạy nghề và Phục hồi chức năng, Trung tâm Điều dưỡng người tâm thần Hải Dương cho biết, việc dạy nghề phải căn cứ vào tình trạng sức khỏe, khả năng nhận thức và mức độ phục hồi của từng người. Người có sức khỏe, trí nhớ tốt có thể lắp ráp ổ điện, đan chiếu trúc; người có trí nhớ hạn chế được hướng dẫn những công việc đơn giản hơn như dán vàng mã hoặc chăm sóc vườn rau. “Khi hướng dẫn người bệnh làm việc, cán bộ, nhân viên phải kiên trì, theo sát từng người để nắm được khả năng, bố trí công việc phù hợp”, ông Tạo chia sẻ.

Ngay cả khi người bệnh đã thành thạo công việc, cán bộ, nhân viên vẫn phải theo dõi, kịp thời phát hiện sai sót và hướng dẫn điều chỉnh. Công việc đòi hỏi nhiều thời gian, công sức nhưng có ý nghĩa thiết thực trong quá trình chăm sóc, điều trị và phục hồi chức năng cho người bệnh.

Mô hình dạy nghề tại trung tâm được triển khai từ năm 2014, ban đầu thí điểm với 5 người bệnh, sau đó từng bước mở rộng. Hoạt động này được thực hiện kết hợp với điều trị bằng thuốc và lao động trị liệu, giúp người bệnh rèn luyện kỹ năng, duy trì nền nếp sinh hoạt.

Theo ông Phạm Xuân Tuấn, Giám đốc Trung tâm Điều dưỡng người tâm thần Hải Dương, việc kết hợp điều trị bằng thuốc với lao động trị liệu giúp một số người bệnh từng bước cải thiện khả năng tự chăm sóc bản thân và tham gia công việc phù hợp. Sau hơn 10 năm triển khai, nhiều người bệnh đã có thể thực hiện nhiều công việc, hoàn thành các đơn hàng theo yêu cầu. Tuy nhiên, tìm kiếm nghề mới và duy trì nguồn việc ổn định vẫn là khó khăn của trung tâm.

Cán bộ trung tâm chủ động tìm đến các cơ sở sản xuất để học hỏi kỹ thuật, vận động doanh nghiệp giao việc gia công phù hợp. Tuy nhiên, một số đơn vị còn e ngại về khả năng lao động của người mắc bệnh tâm thần. Vì vậy, trung tâm mong muốn nhận được sự tin tưởng, hỗ trợ từ các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất, tạo thêm cơ hội để người bệnh tham gia lao động.

Sự tận tâm của đội ngũ cán bộ, nhân viên cùng sự đồng hành của doanh nghiệp và cộng đồng sẽ góp phần duy trì hoạt động dạy nghề tại trung tâm. Qua đó, người bệnh có điều kiện rèn luyện kỹ năng, duy trì nền nếp sinh hoạt, phát huy khả năng của bản thân và hỗ trợ quá trình phục hồi chức năng.