Để khoa học và công nghệ trở thành động lực phát triển: Thu hút đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao

Các gian hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm công nghệ tại Tuần lễ Đổi mới sáng tạo và Ngày hội khởi nghiệp Techfest Hải Phòng 2023. Ảnh: Đàm Thanh

Nhiều chỉ tiêu vượt mục tiêu đề ra

Phó chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường cho biết, sau 10 năm thực hiện, nhiều chỉ tiêu đạt và vượt mục tiêu Nghị quyết 08- NQ/TU đề ra.

Nhiều tổ chức KHCN được sắp xếp, củng cố và tăng cường năng lực. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật của các viện, trường, trung tâm nghiên cứu, các phòng thí nghiệm, các đơn vị sự nghiệp được đầu tư. Nhân lực có trình độ trên đại học làm việc trong các trường đại học, cao đẳng và các tổ chức KHCN chiếm 57,73%, vượt chỉ tiêu đề ra là 40%.

Giai đoạn 2013-2023, đầu tư từ ngân sách thành phố cho KHCN đạt hơn 987 tỷ đồng, tăng bình quân khoảng 11,06%. Thành phố huy động các nguồn đầu tư cho phát triển KHCN của thành phố. Trong 10 năm, thành phố phê duyệt và triển khai 205 nhiệm vụ KHCN cấp thành phố, với tổng kinh phí thực hiện hơn 257 tỷ đồng, trong đó ngân sách khoa học hỗ trợ hơn 156 tỷ đồng, chiếm tỷ lệ hơn 60%. Ngoài ra, việc phát triển thị trường KHCN, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, quan tâm hỗ trợ doanh nghiệp KHCN, dự án khởi nghiệp được đẩy mạnh.

Ngành công nghiệp tiếp tục củng cố vị trí là trung tâm công nghiệp lớn có sức cạnh tranh cao của cả nước. Các ngành công nghiệp thuộc lĩnh vực công nghệ cao và ứng dụng công nghệ cao phát triển nhanh, chiếm tỷ trọng ngày càng tăng trong giá trị sản xuất công nghiệp với sự tham gia của một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Bridgestone sản xuất lốp xe ô tô; Tập đoàn LG sản xuất đồ điện, điện tử; Tổ hợp sản xuất, chế tạo ô tô Vinfast của Tập đoàn Vingroup...

Bổ khuyết các giải pháp trọng tâm, tập trung nguồn lực

Mặc dù đạt nhiều kết quả quan trọng, song Hội nghị Thành ủy thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế, tồn tại qua 10 năm thực hiện Nghị quyết 08. Trong đó, tốc độ đổi mới công nghệ trung bình đạt 13,3%/năm (Nghị quyết xác định 20 - 25%/ năm). Một số chỉ tiêu đạt được về số lượng, nhưng chất lượng, hiệu quả chưa cao. Hoạt động nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao công nghệ và các tiến bộ KHCN vào sản xuất, đời sống chưa thực sự tạo đột phá, ngay cả trong hoạt động cảng biển, dịch vụ cảng biển được xem là lợi thế lớn của Hải Phòng.

Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng Lê Trung Kiên cho rằng, Nghị quyết 08 là đúng, trúng, đón đầu cho phát triển KHCN, nhất là trong bối cảnh hội nhập, khi thành phố tập trung thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên công nghiệp công nghệ cao, hiện đại. Tuy nhiên, với xu hướng chuyển đổi số, công nghệ phát triển mạnh mẽ, một số chủ trương, chính sách, giải pháp phát triển KHCN của Trung ương có sự thay đổi, thì việc tổng kết, đánh giá kết quả sau 10 năm thực hiện Nghị quyết 08, từ đó bổ khuyết mục tiêu, giải pháp là hết sức cần thiết. Theo đồng chí Lê Trung Kiên, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng đã hình thành khu công nghệ cao và mới đây Khu công nghệ cao Hòa Lạc được chuyển giao từ Bộ Khoa học và Công nghệ về thành phố Hà Nội quản lý. Để thu hút các nguồn lực đầu tư, thúc đẩy phát triển KHCN, khi chưa hình thành khu công nghệ cao, thành phố cần sớm thành lập Trung tâm đổi mới sáng tạo, gắn với xu hướng công nghiệp, công nghệ cao, có cơ chế vận hành để tận dụng thế mạnh của các doanh nghiệp đang đầu tư tại Hải Phòng. Đồng thời, phát triển KHCN cần gắn với chuyển đổi số, chú trọng đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, nhất là khi Chính phủ vừa giao 4 bộ liên quan xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực, đào tạo hàng chục nghìn kỹ sư, chuyên gia về chuyển đổi số, sản xuất chíp bán dẫn.

Hoạt động ứng dụng và phát triển công nghệ cao được đẩy mạnh. Tỷ lệ giá trị sản phẩm công nghệ cao và sản phẩm ứng dụng công nghệ cao trong tổng giá trị sản xuất công nghiệp năm 2022 đạt 40,4%, vượt 5,5% so với chỉ tiêu đề ra. Tỷ trọng đóng góp của năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) vào mức tăng trưởng GDP năm 2022 đạt 42,3%, vượt chỉ tiêu đề ra 0,43%. Số lượng sáng chế, giải pháp hữu ích đăng ký bảo hộ giai đoạn 2011 – 2015 tăng gấp 2 lần so với giai đoạn 2006-2010 và giai đoạn 2016-2020 tăng gấp 2,43 lần so với giai đoạn 2011-2015, đạt và vượt mục tiêu đề ra.

Điều đáng chú ý, tổng đầu tư xã hội cho KHCN còn ở mức thấp, đầu tư từ ngân sách thành phố cho KHCN bình quân giai đoạn đạt 0,39%, chưa bảo đảm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách theo quy định. Giám đốc Sở Tài chính Lương Văn Công cho biết, ngân sách thành phố phần lớn là chi cho thực hiện các đề tài, đề án KHCN.

Tại hội nghị, đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng thẳng thắn chỉ rõ hạn chế khi mức chi ngân sách thành phố cho KHCN còn thấp, từ đó đặt ra câu hỏi về việc xác định, tính toán đầy đủ nhiệm vụ chi cho KHCN và dù mức chi chưa cao nhưng vẫn "tiêu" chưa hết. Đây được xem như là điểm nghẽn, cần làm rõ để đầu tư xứng đáng, đầu tư đúng, trọng tâm, thực sự tạo đòn bẩy phát triển KHCN, phục vụ sự phát triển của thành phố.

Đại hội 13 của Đảng xác định phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những khâu đột phá chiến lược, động lực chính để tăng trưởng kinh tế. Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị, Nghị quyết Đại hội 16 Đảng bộ thành phố đặt mục tiêu thành phố trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và phát triển KHCN của cả nước. Thực hiện mục tiêu này đòi hỏi thành phố tiếp tục tập trung nguồn lực lớn cho phát triển KHCN trong những lĩnh vực trọng điểm, là thế mạnh của thành phố như công nghiệp công nghệ cao, cảng, kinh tế biển... và những giải pháp, cơ chế phù hợp để thúc đẩy, khuyến khích khu vực tư nhân, doanh nghiệp cùng đầu tư cho KHCN, đổi mới sáng tạo./.