Trong những truyền thống quý báu của dân tộc, tôn sư trọng đạo có một vị trí sâu bền.

Qua bao thế hệ, người Việt luôn dành cho người thầy sự kính trọng, bởi hiểu rằng trên hành trình trưởng thành của mỗi con người, bên cạnh công ơn sinh thành là công lao dạy dỗ. Có những bài học đã xa, nhưng lời thầy cô vẫn ở lại, nâng đỡ chúng ta trong những lựa chọn của cuộc đời.
Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 là dịp truyền thống ấy được thể hiện rõ nét nhất. Những cuộc trở về trường cũ, những lời thăm hỏi, những bó hoa gửi tới thầy cô... đều mang vẻ đẹp của lòng biết ơn. Với nhiều người, dù đã đi qua phần lớn cuộc đời, đứng trước thầy cô vẫn thấy mình là học trò nhỏ. Sự gắn bó ấy làm nên một phần vẻ đẹp của văn hóa Việt Nam.
Nhưng những người làm nghề giáo cần sự thấu hiểu, đồng hành trong suốt những ngày đứng lớp. Lòng tri ân của xã hội cũng cần được trải rộng hơn một ngày lễ, đi sâu hơn những lời chúc mừng. Đó là sự tôn trọng thầy cô trong ứng xử hằng ngày, là niềm tin và trách nhiệm của gia đình khi phối hợp giáo dục con em; là những điều kiện thiết thực để nhà giáo hoàn thành nhiệm vụ. Hoa và lời chúc sẽ càng ý nghĩa khi phía sau đó là sự quan tâm bền bỉ.
Bởi phía sau bục giảng có nhiều nỗi lo mà người ngoài đôi khi chưa nhìn thấy hết. Người thầy hôm nay phải liên tục cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp, thích ứng với công nghệ; đồng thời quan tâm đến những khác biệt về tâm lý, năng lực, hoàn cảnh của học trò. Có những khó khăn của trẻ chỉ được nhận ra từ sự kiên nhẫn quan sát, lắng nghe của giáo viên. Công việc ấy cần chuyên môn, tình thương và cả thời gian.
Xã hội gửi gắm nhiều mong muốn vào giáo dục. Cha mẹ mong con được học tốt, được yêu thương và an toàn. Đất nước cần những thế hệ có tri thức, nhân cách, năng lực sáng tạo. Những mong muốn ấy là chính đáng, cũng là động lực để nhà giáo nỗ lực. Tuy nhiên, giáo dục một con người là quá trình cần sự chung sức. Thầy cô khó có thể làm tròn vai trò nếu gia đình thiếu hợp tác, hoặc mọi vấn đề của trẻ đều được quy thành trách nhiệm của nhà trường.
Tôi nghĩ sự tôn trọng nhà giáo còn thể hiện ở cách chúng ta nhìn nhận những sự việc trong trường học. Một phản ánh cần được lắng nghe, một sai phạm phải được làm rõ. Nhưng trước khi phán xét, cần có sự xác minh và thái độ công tâm. Một lời quy kết vội vàng, một thông tin thiếu đầy đủ lan truyền trên mạng có thể gây tổn thương lâu dài. Bảo vệ học sinh và bảo vệ danh dự chính đáng của nhà giáo đều cần được thực hiện bằng tinh thần trách nhiệm.
Từ trách nhiệm của một đại biểu Quốc hội, tôi cho rằng lòng tri ân cần được thể hiện bằng việc kiên trì tháo gỡ những vướng mắc về chế độ, chính sách. Sự tận tụy của thầy cô rất đáng quý, nhưng không thể vì thế mà chậm giải quyết những khó khăn về thu nhập, điều kiện làm việc, cơ hội bồi dưỡng chuyên môn. Chính sách dành cho nhà giáo phải đến được với từng người, kịp thời và đầy đủ, với sự quan tâm phù hợp tới đặc thù từng cấp học, từng địa bàn.
Cùng với đó, cần từng bước giải quyết căn cơ những bất cập đang tạo ra áp lực không đáng có. Khi thiếu giáo viên, cần làm rõ vướng mắc ở tuyển dụng, bố trí hay nguồn lực để có giải pháp phù hợp. Khi hồ sơ, báo cáo chiếm nhiều thời gian, cần rà soát để giảm yêu cầu trùng lặp. Khi cách đánh giá còn nặng về chỉ tiêu, cần điều chỉnh để thầy cô được ghi nhận từ chất lượng công việc và sự tiến bộ thực chất của học sinh.
Mỗi giờ được trả lại cho chuyên môn là thêm cơ hội để giáo viên chuẩn bị bài, đọc sách, trò chuyện với học trò. Mỗi khó khăn được giải quyết thấu đáo là thêm một điểm tựa để họ yên tâm với nghề. Tất nhiên, sự tôn trọng luôn đi cùng yêu cầu giữ gìn phẩm chất, trách nhiệm và sự công bằng của người thầy. Một môi trường giáo dục lành mạnh cần cả sự nghiêm túc với chuẩn mực nghề nghiệp lẫn sự nhân văn đối với người làm nghề.
Ngày 20/11, chúng ta gửi lời chúc tốt đẹp đến thầy cô. Tôi mong lòng biết ơn ấy tiếp tục hiện diện trong những ngày bình thường: ở cách ứng xử, sự sẻ chia và những quyết định chính sách có trách nhiệm. Để khi bước vào lớp, mỗi người thầy có thể dành trọn hơn tâm sức cho học trò, với niềm vui được dạy và niềm tin mình luôn được đồng hành.
NGUYỄN THỊ VIỆT NGA
Đại biểu Quốc hội khóa XVI
.