Để nông nghiệp đô thị bền vững

Nông dân TP Hải Dương ứng dụng nhà lưới vào sản xuất, phù hợp với sự phát triển của nông nghiệp đô thị

Hóa giải xung đột công - nông

Nói về nông nghiệp đô thị, anh Nguyễn Văn Chiến ở phường Ái Quốc cho biết: “Đô thị hóa, công nghiệp hóa nhanh, mạnh gây ra không ít bất lợi đối với phát triển nông nghiệp. Quy hoạch thủy lợi bị phá vỡ, đồng ruộng phân tán, xen kẹp. Điều kiện canh tác không còn thuận lợi như trước nên nhiều nông dân không còn thiết tha với ruộng đồng”.

Trong khi nhiều người muốn ly nông, tìm một công việc mới ổn định thì anh Chiến vẫn quyết tâm bám ruộng. Nhận thấy những bất cập trong việc thâm canh cây lúa, năm 2007, anh Chiến thuê thêm đất ruộng bỏ hoang của các hộ liền kề, chuyển hướng sang trồng hoa. Để khắc phục những hạn chế của sản xuất nông nghiệp ven đô, anh sử dụng nguồn nước tưới từ giếng khoan và xây dựng nhà lưới. Giờ đây, khu đồng hoang hóa rộng hơn 2 ha ngày nào đã trở thành vùng trồng hoa chất lượng cao, thành vùng "đất vàng" tạo ra lợi nhuận gần 500 triệu đồng/năm cho anh Chiến và thu nhập khá cho 15 lao động tại địa phương.

Gắn bó với cây chuối tại vùng bãi đê hữu sông Thái Bình nhiều năm nhưng từ tháng 10.2016, gia đình ông Lê Văn Vũ ở phường Nhị Châu đã chuyển sang trồng rau hữu cơ. Ông Vũ đầu tư 500 triệu đồng xây dựng nhà lưới và hệ thống tưới tự động cho gần 1 ha rau nhiều loại. Ngoài ra, ông còn trồng hơn 1,5 ha dưa kim cô nương theo hướng an toàn.

Theo ông Vũ, nhu cầu về thực phẩm sạch hiện nay rất lớn song vẫn phải tính toán đầu ra để lựa chọn cây trồng phù hợp. Mặt khác, nông sản là sản phẩm đặc thù, phải có sự liên kết trong sản xuất và tiêu thụ nếu không sẽ đối mặt với nguy cơ thua lỗ. Hiện tại, ông Vũ đang hợp tác với chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch Túc Mạch, cung cấp rau sạch theo ngày. "Trước kia, trồng chuối bấp bênh, hiệu quả kinh tế thấp. Có thời điểm giá chuối quá rẻ, tôi đành tận dụng làm thức ăn nuôi lợn. Hiện tại, mô hình này không còn phù hợp nên tôi phải nghĩ cách thay đổi. Nếu không mạnh dạn tiếp cận cái mới thì khó có thể tồn tại", ông Vũ nói.

Nông nghiệp đô thị là hướng đi tất yếu, tạo nguồn thực phẩm tại chỗ, giảm chi phí vận chuyển.

Sự phát triển của công nghiệp là thách thức lớn đối với ngành nông nghiệp. Trong đó, khu vực đô thị là nơi biểu hiện rõ nét nhất những tranh chấp, xung đột giữa hai lĩnh vực này. Vì vậy, sản xuất nông nghiệp ở đô thị có những đặc trưng riêng, đòi hỏi sự chuyên canh hóa cao, áp dụng phương thức sản xuất tiên tiến. Xuất phát từ thực tế sản xuất và yêu cầu của thị trường, vài năm trở lại đây ở TP Hải Dương xuất hiện nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở các xã, phường ven đô như Ái Quốc, Nhị Châu, Việt Hòa, Tân Hưng...

Sẽ hỗ trợ khép kín

Mặc dù sản xuất nông nghiệp tại TP Hải Dương đang phát triển theo đúng định hướng nhưng thực tế triển khai còn gặp nhiều khó khăn. Các mô hình nông nghiệp đô thị chủ yếu là tự phát, chưa có sự hỗ trợ kịp thời về vốn, kỹ thuật từ chính quyền, cơ quan chuyên môn.

Anh Phạm Văn Cường ở xã Tân Hưng có hơn 2.000 m2 trồng rau hữu cơ, thủy canh phân phối cho các cửa hàng trong và ngoài tỉnh. Do tiêu thụ thuận lợi nên anh dự định mở rộng quy mô sản xuất. Tuy nhiên, việc triển khai gặp nhiều trở ngại. Anh chia sẻ: "Xây dựng mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ hiện đại để phù hợp với sự phát triển chung của đô thị và thị hiếu của khách hàng rất tốn kém, thời gian thu hồi vốn lâu. Ngoài ra, việc tích tụ ruộng đất cũng khó khăn. Nông dân giữ ruộng, không muốn cho thuê lâu dài nên nhiều cá nhân, tập thể dù có tiềm lực vẫn ngại đầu tư".

Theo bà Đỗ Thị Thu, Phó Trưởng Phòng Kinh tế TP Hải Dương, thành phố xác định nông nghiệp đô thị là hướng đi tất yếu, tạo nguồn thực phẩm tại chỗ, giảm chi phí vận chuyển. Việc này sẽ góp phần giải quyết những mặt trái của quá trình công nghiệp hóa vì tạo ra không gian xanh, cải thiện cảnh quan đô thị. Công nghiệp phát triển đồng nghĩa với việc quỹ đất dành cho nông nghiệp sẽ ngày càng hạn hẹp. Biến đổi khí hậu ngày càng tác động mạnh mẽ đến sản xuất nông nghiệp. Do đó, để nâng cao giá trị kinh tế trên một đơn vị canh tác phải áp dụng đồng bộ kỹ thuật sản xuất tiên tiến. Hiện nay, trên địa bàn thành phố đang hình thành chuỗi cung ứng, liên kết giữa sản xuất, tiêu thụ, phục vụ nhu cầu tại chỗ. Từ nền tảng này, thành phố quy hoạch thực hiện các mô hình nông nghiệp đô thị, phấn đấu đến năm 2020 có gần 100 ha hoa, rau màu được sản xuất theo hướng công nghệ cao. Để tạo động lực, khuyến khích nông dân, thành phố xây dựng cơ chế hỗ trợ khép kín từ cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất đến xây dựng cửa hàng kinh doanh.

Xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện đô thị là một trong những yếu tố giúp đô thị phát triển bền vững. Vì vậy, TP Hải Dương cần dựa vào tình hình thực tế để đưa ra các giải pháp nhằm khai thác tối đa lợi thế của nông nghiệp đô thị. Có như vậy ngành nông nghiệp mới không bị bỏ rơi trước tốc độ phát triển cao của công nghiệp, dịch vụ, tạo ra lợi nhuận và sự cân bằng sinh thái kinh tế.

DŨNG CƯỜNG