Để quy định về quỹ phụ huynh đi vào thực chất

Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành ngày 28/9/2026 có quy định Ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu quỹ, tiếp nhận và quản lý các khoản tài trợ, đang khiến nhiều Ban đại diện cha mẹ học sinh lúng túng trong triển khai; đồng thời trở thành chủ đề tranh luận sôi nổi trên các diễn đàn xã hội với nhiều ý kiến trái chiều.

Mặc dù Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2026 nhưng hiện cách hiểu và triển khai quy định liên quan đến việc thu - chi của Ban đại diện cha mẹ học sinh ở một số nơi còn thiếu đồng nhất.

Nhiều Ban đại diện cha mẹ học sinh chủ trương không thu, dừng thu quỹ, hoàn trả các khoản đã nhận nhưng cũng có nơi vẫn duy trì việc đóng góp thông qua những "thỏa thuận ngầm" giữa phụ huynh với tinh thần “tuyệt đối bí mật, chỉ chúng ta biết”.

Thực tế cho thấy, quỹ phụ huynh giúp nhiều lớp, nhiều trường chủ động tổ chức các hoạt động khen thưởng, liên hoan, văn nghệ, thăm hỏi, động viên học sinh...

Trong bối cảnh quy định về dạy thêm, học thêm được siết chặt, hoạt động dạy thêm có thu tiền trong nhà trường không còn được tổ chức như trước, bài toán bảo đảm kinh phí hỗ trợ một phần đối với một số hoạt động giáo dục, phong trào càng đòi hỏi sự chủ động từ phía nhà trường.

Mặt khác, khi không còn nguồn quỹ chung, một số phụ huynh lo ngại việc tổ chức các hoạt động này sẽ gặp khó khăn, nhất là khi mỗi lần phát sinh lại phải tổ chức họp bàn, thống nhất kinh phí.

Những băn khoăn ấy có cơ sở, nhưng không thể là lý do để duy trì cơ chế thu - chi tiềm ẩn nguy cơ bất bình đẳng. Một khoản đóng góp dù được thông báo là tự nguyện vẫn có thể tạo áp lực khi phụ huynh ngại từ chối vì sợ con bị chú ý hoặc đứng ngoài các hoạt động chung.

Đáng nói, quỹ lớp đôi khi còn được sử dụng cho những khoản chi thuộc trách nhiệm của nhà trường như mua sắm trang thiết bị, sửa chữa trường lớp. Nếu không phân định rõ, phụ huynh dễ trở thành nguồn bù đắp cho những nhiệm vụ cần được bảo đảm bằng kinh phí hợp pháp của cơ sở giáo dục.

Phải khẳng định, Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT là chủ trương đúng đắn, được ban hành nhằm chấn chỉnh những bất cập trong thu, chi quỹ phụ huynh vốn gây bức xúc cho không ít phụ huynh thời gian qua, bảo đảm tính tự nguyện, công khai và công bằng trong môi trường giáo dục.

Tuy nhiên, để chủ trương này thực sự đi vào cuộc sống và thực sự phát huy hiệu quả, tránh tình trạng “bình mới, rượu cũ”, lời giải căn cơ không thể chỉ dừng ở việc chấm dứt thu quỹ, mà phải làm rõ trách nhiệm của từng bên, cơ chế bảo đảm kinh phí và phương thức phối hợp giữa nhà trường với gia đình.

Trước hết, nhà trường phải chủ động xây dựng kế hoạch, bảo đảm nguồn lực cho những hoạt động thuộc trách nhiệm của mình; không xem Ban đại diện cha mẹ học sinh là nguồn kinh phí dự phòng. Với các hoạt động ngoại khóa, thi đua, khen thưởng, cần xác định rõ mục tiêu, kinh phí và nguồn bảo đảm, lựa chọn hình thức tổ chức phù hợp với điều kiện thực tế, tránh chạy theo hình thức, phô trương.

Về phía Ban đại diện cha mẹ học sinh, điều quan trọng là nhận thức đúng vị trí, vai trò của mình trong mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường. Ban đại diện không phải là đầu mối huy động tài chính hay chuyển các khoản chi của nhà trường sang phụ huynh, mà phải thực sự là cầu nối, lắng nghe nguyện vọng của cha mẹ học sinh và phối hợp, hoạt động vì lợi ích chung.

Sự đồng thuận không thể được đo bằng mức đóng góp, mà phải bắt đầu từ sự tôn trọng hoàn cảnh và quyền lựa chọn của mỗi gia đình. Chỉ khi không phụ huynh nào cảm thấy phải đóng tiền để chứng minh trách nhiệm với con, Ban đại diện cha mẹ học sinh mới thực sự góp phần xây dựng môi trường giáo dục dân chủ, công bằng và nhân văn.

Cùng với đó, cơ quan quản lý giáo dục cần tăng cường kiểm tra, tiếp nhận phản ánh từ phụ huynh qua nhiều kênh thông tin, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những cách làm chưa đúng. Các trường hợp vi phạm phải được xử lý nghiêm minh, nhất quán, bảo đảm tính răn đe, tránh tình trạng “giơ cao đánh khẽ”, làm suy giảm hiệu lực của pháp luật và niềm tin của xã hội.

Quan trọng hơn, cần duy trì cơ chế giám sát thường xuyên, xuyên suốt, không để việc thực hiện chỉ quyết liệt trong thời gian đầu rồi dần lơi lỏng, phát sinh những hình thức thu né tránh hoặc biến tướng. Chỉ khi quy định được thực thi thực chất và không có ngoại lệ, chủ trương mới thực sự đi vào đời sống, bảo vệ quyền lợi chính đáng của phụ huynh, học sinh và giữ vững sự minh bạch trong môi trường giáo dục.