Đề xuất cho học sinh mượn sách giáo khoa

Chống lãng phí sách giáo khoa

Góp ý vào dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện đột phá phát triển giáo dục, đào tạo, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa, Uỷ viên Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội chỉ ra bất cập về việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh.

Đồng tình và tin tưởng rằng ngay từ năm học 2026 - 2027 sẽ có nhiều địa phương bắt đầu miễn phí sách giáo khoa cho học sinh, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa cho biết với tổng thể gần 25 triệu học sinh thì đây sẽ là một khoản chi lớn và sẽ chiếm một phần đáng kể trong ngân sách dành cho giáo dục vốn đã ít ỏi và luôn luôn phải co kéo cho đủ hiện nay.

Vì vậy, ngay từ những địa phương thực hiện đầu tiên, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đề nghị phải nghiên cứu để quy định một phương pháp thích hợp để tiết kiệm, chống lãng phí ở mức cao nhất, dành kinh phí đầu tư cho các nội dung cần thiết khác như thiết bị hỗ trợ dạy và học.

Đại biểu đề nghị không cấp sách giáo khoa mới cho học sinh hằng năm mà chỉ cấp cho thư viện các nhà trường để cho học sinh mượn và trả vào cuối năm, mỗi học sinh phải giữ gìn, bảo quản sách và trả lại cho thư viện vào cuối năm học, nếu làm mất thì phải đền và nếu làm hỏng thì phải khắc phục, sửa chữa.

Sách tham khảo, sách sử dụng không thường xuyên thì không cung cấp mà để học sinh dùng sách điện tử hoặc mượn có thời hạn từ thư viện nhà trường, thư viện xã, thư viện tỉnh. Điều này vừa nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh vừa tiết kiệm chi cho ngân sách nhà nước.

Không nên bảo lưu phụ cấp không thời hạn

Chiều 20/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về 4 dự án luật, dự thảo nghị quyết lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Phát biểu ở hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Uỷ viên Thành uỷ, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng chỉ ra một số bất cập.

Theo đại biểu, quy định về nhà giáo được điều động làm cán bộ quản lý giáo dục được bảo lưu các chế độ phụ cấp của nhà giáo là phù hợp nhằm bảo đảm quyền lợi khi chuyển vị trí công tác của nhà giáo nhưng cần có giới hạn về thời gian thay vì áp dụng kéo dài không xác định.

"Bản chất chế độ phụ cấp nghề là gắn với nhiệm vụ giảng dạy trực tiếp trong khi cán bộ quản lý sau khi điều động không còn thực hiện nhiệm vụ này. Nên nếu bảo lưu không thời hạn sẽ không phù hợp, tạo sự bất bình đẳng giữa cán bộ quản lý được điều động từ nhà giáo với cán bộ quản lý được bổ nhiệm từ nguồn khác, đồng thời một phần tạo áp lực cho ngân sách nhà nước", đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga phân tích.

Không đồng tình với việc thành lập Quỹ học bổng quốc gia do Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho biết hoạt động của một số quỹ hiện nay chưa hiệu quả, chưa tương xứng với chi phí quản lý lớn để duy trì bộ máy.

Bên cạnh đó, nguồn tài chính chủ yếu của Quỹ học bổng quốc gia (theo dự thảo quy định) là do ngân sách nhà nước cấp hằng năm. Kinh phí này có thể thực hiện cấp học bổng cho các đối tượng ưu tiên thông qua ngân sách chi trực tiếp hằng năm.

Các nhiệm vụ chi từ quỹ như cấp học bổng cho người học chương trình tài năng, hỗ trợ nghiên cứu sinh, học viên cao học, học sinh, sinh viên, nhà giáo… đều là nhóm nhiệm vụ chi thường xuyên của ngân sách giáo dục, hoàn toàn có thể được phân bổ thông qua dự toán chi hằng năm theo cơ chế hiện hành mà không cần lập một quỹ mới. Trong khi đó, các nguồn lực xã hội hoá cũng đã và đang được huy động trực tiếp về các cơ sở giáo dục.

Đừng để học sinh khó khăn 'đứng ngoài' chính sách

Phát biểu góp ý vào Dự án Luật Giáo dục nghề nghiệp (sửa đổi), đại biểu Đinh Thị Ngọc Dung (Hải Phòng) nhấn mạnh cốt lõi của lần sửa đổi này là bảo đảm các chính sách không làm thu hẹp cơ hội của người học mà phải mở ra những lựa chọn học nghề rõ ràng và phù hợp hơn. Luật phải thực sự trở thành nền tảng để phát triển nguồn nhân lực và hỗ trợ thanh niên có con đường nghề nghiệp vững chắc.

Góp ý cụ thể, đại biểu Đinh Thị Ngọc Dung cho rằng quy định người học chương trình trung học nghề chỉ được miễn học phí trong 12 tháng kể từ khi hoàn thành trung học cơ sở.

"Thực tế, nhiều học sinh hoàn cảnh khó khăn thường không có điều kiện học ngay. Các em phải đi làm một thời gian để phụ giúp gia đình, hoặc phải mất nhiều tháng mới định hướng được nghề phù hợp. Khi muốn quay lại học nghề thì thời hạn 12 tháng đã trôi qua, đồng nghĩa với việc các em bị đứng ngoài chính sách. Như vậy, chính sách sẽ đi ngược lại chính mục tiêu hỗ trợ người yếu thế mà luật hướng tới", đại biểu Đinh Thị Ngọc Dung chia sẻ.

Đại biểu Đinh Thị Ngọc Dung kiến nghị nên nới rộng mốc thời gian hoặc thiết kế theo hướng linh hoạt hơn để không bỏ sót nhóm học sinh yếu thế, có hoàn cảnh khó khăn.

Ngoài ra, trong bối cảnh kinh tế thay đổi nhanh, một nhóm đối tượng lớn như lao động nhập cư, lao động phi chính thức, người mất việc do chuyển đổi kinh tế vốn có nhu cầu học nghề rất lớn, nhưng cũng chưa được dự thảo đề cập rõ. Dự thảo cần mở rộng thêm nhóm đối tượng được hỗ trợ để phù hợp thực tiễn của thị trường lao động hiện nay.