Đề xuất lộ trình tăng mức đóng bảo hiểm y tế

Bộ Y tế đang đề xuất lộ trình tăng mức đóng bảo hiểm y tế đối với các nhóm đối tượng, gắn với mức hưởng, phạm vi hưởng và khả năng cân đối của Quỹ bảo hiểm y tế.

Theo dự thảo Nghị định quy định về tăng mức hưởng và phạm vi hưởng bảo hiểm y tế, mức đóng sẽ được điều chỉnh từng bước, đồng thời tăng hỗ trợ đối với một số nhóm đối tượng.

Mức đóng bảo hiểm y tế bằng 4,5% mức tiền lương hoặc lương hưu, trợ cấp mất sức lao động, trợ cấp thất nghiệp hoặc mức lương cơ sở. Mức đóng được áp dụng thống nhất trên toàn quốc, tạo nguồn tài chính cơ bản cho Quỹ bảo hiểm y tế, trên cơ sở điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng đóng góp của Nhà nước, doanh nghiệp, người lao động và người dân.

Đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động, tổng mức đóng hiện bằng 4,5% tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trong đó, người sử dụng lao động đóng 3%, người lao động đóng 1,5%.

Tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất từ ngày 1/7/2027, mức đóng bảo hiểm y tế đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động tăng 0,6%, từ 4,5% lên 5,1% tiền lương tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trong đó, người sử dụng lao động đóng 2/3 và người lao động đóng 1/3 mức đóng.

Từ ngày 1/7/2028, mức đóng 5,1% được đề xuất áp dụng với một số nhóm đối tượng khác, trong đó có người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên.

Nhóm này cũng bao gồm người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã có hưởng tiền lương.

Từ ngày 1/7/2027, mức đóng 5,1% cũng được đề xuất áp dụng đối với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng. Mức đóng được tính trên tiền lương hưu hoặc trợ cấp mất sức lao động.

Cùng thời điểm, mức đóng 5,1% mức lương cơ sở được áp dụng đối với một số nhóm đang hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, gồm người nghỉ việc hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng; người nghỉ việc hưởng trợ cấp ốm đau do mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần chữa trị dài ngày hoặc nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng; người nghỉ việc hưởng chế độ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.

Cán bộ xã, phường, thị trấn đã nghỉ việc đang hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng cũng thuộc nhóm này.

Đối với người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp, mức đóng được đề xuất bằng 5,1% tiền trợ cấp thất nghiệp. Với nhóm do ngân sách nhà nước đóng, mức đóng cũng tăng lên 5,1% mức lương cơ sở.

Trong khi đó, nhóm do ngân sách nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng sẽ áp dụng mức 5,1% mức lương cơ sở từ ngày 1/1/2028.

Thời điểm này cũng được đề xuất áp dụng đối với nhóm tự đóng, gồm người thuộc hộ gia đình tham gia bảo hiểm y tế theo hình thức hộ gia đình; người sinh sống, làm việc hoặc được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các tổ chức, cơ sở từ thiện, tôn giáo; người lao động trong thời gian nghỉ không hưởng lương hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động và các trường hợp còn lại.

Đối với hộ gia đình cùng tham gia bảo hiểm y tế trong năm tài chính, chính sách giảm trừ mức đóng tiếp tục được áp dụng. Theo đó, người thứ nhất đóng bằng 5,1% mức lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba và thứ tư lần lượt đóng bằng 70%, 60% và 50% mức đóng của người thứ nhất. Từ người thứ năm trở đi đóng bằng 40% mức đóng của người thứ nhất.

Theo lộ trình tiếp theo, sau 3 năm kể từ khi thực hiện mức đóng mới, mức đóng bảo hiểm y tế của các đối tượng tiếp tục được điều chỉnh tăng thêm 0,3%, lên 5,4% mức tiền lương, tiền công, trợ cấp hoặc mức lương cơ sở làm căn cứ đóng. Ba năm sau đó, mức đóng dự kiến tiếp tục tăng thêm 0,6%, lên 6%.

Theo Bộ Y tế, việc điều chỉnh mức đóng nhằm tạo nguồn tài chính cơ bản cho Quỹ bảo hiểm y tế, bảo đảm nguồn lực thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh cho người tham gia trong bối cảnh mức hưởng và phạm vi hưởng được điều chỉnh theo lộ trình.

Cùng với đề xuất tăng mức đóng, Bộ Y tế cũng đưa ra chính sách hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế và hỗ trợ chi phí cùng chi trả cho một số nhóm đối tượng, nhằm giảm tác động của việc điều chỉnh mức đóng.

Theo đó, ngân sách nhà nước được đề xuất hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế đối với người khuyết tật nhẹ thuộc hộ gia đình cận nghèo. Đối với người thuộc hộ gia đình cận nghèo, mức hỗ trợ tối thiểu là 80%; học sinh, sinh viên được hỗ trợ tối thiểu 70%.

Mức hỗ trợ tối thiểu 50% được đề xuất dành cho người thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình và người được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các tổ chức, cơ sở từ thiện, tôn giáo.

Dự thảo đồng thời mở rộng dư địa hỗ trợ từ ngân sách địa phương. Căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách và các nguồn kinh phí hợp pháp khác, chính quyền địa phương có thể xem xét, quyết định mức hỗ trợ cao hơn mức tối thiểu.

Trong đó, các nhóm được ưu tiên gồm người thuộc hộ gia đình cận nghèo; học sinh, sinh viên; người tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; nhân viên y tế thôn, bản; cô đỡ thôn, bản; người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các xã được xác định không còn thuộc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; người khuyết tật, người cao tuổi theo Luật Người cao tuổi chưa được hưởng chính sách bảo hiểm y tế và một số đối tượng đặc thù khác.

Bên cạnh nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, dự thảo cũng khuyến khích tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp căn cứ khả năng thực tế hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho các đối tượng tham gia.

Các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp cũng được khuyến khích hỗ trợ chi phí cùng chi trả, chi phí khám bệnh, chữa bệnh ngoài phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế. Nguồn kinh phí này được gửi trực tiếp vào tài khoản của Quỹ bảo hiểm y tế và hạch toán riêng.

Dự thảo Nghị định không chỉ đặt ra lộ trình tăng mức đóng mà còn hướng tới mở rộng cơ chế hỗ trợ, bảo đảm cân đối giữa khả năng đóng góp của người tham gia với yêu cầu tăng nguồn lực cho Quỹ bảo hiểm y tế. Việc thực hiện theo từng giai đoạn được kỳ vọng góp phần hạn chế tác động đột ngột đối với người dân, đồng thời tạo nền tảng tài chính để nâng cao quyền lợi và bảo đảm an toàn, bền vững của chính sách bảo hiểm y tế.