Trong khi thế giới đang dõi theo căng thẳng quanh Greenland, quần đảo Faroe - một lãnh thổ bán tự trị của Đan Mạch với chỉ 55.000 dân, cũng lặng lẽ bị cuốn vào vòng xoáy địa chính trị mới.
Không chỉ Greenland, những phát ngôn và tham vọng gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump đã khiến một lãnh thổ khác của Đan Mạch rơi vào trạng thái dè chừng. Quần đảo Faroe - 18 hòn đảo gồ ghề, lộng gió giữa Bắc Đại Tây Dương, vốn đã mang trong mình câu chuyện riêng về bản sắc và tự chủ, nay lại bị kéo vào cuộc khủng hoảng rộng hơn.
Quần đảo Faroe, nơi sinh sống của 55.000 người, nằm giữa một tuyến đường thủy quan trọng giữa Iceland và Scotland, ngay cửa ngõ Bắc Cực - khu vực đang trở thành tâm điểm cạnh tranh của các siêu cường. Vùng biển quanh quần đảo là tuyến đi lại thường xuyên của tàu cá châu Âu, tàu chiến Mỹ và tàu ngầm Nga; trước đây, một công ty Trung Quốc cũng từng nhắm tới hệ thống viễn thông tại đây.
Hàng ngày, mọi thứ có vẻ ổn. Các nhà hàng ấm cúng phục vụ thịt cừu lên men, một đặc sản của Faroe. Giao thông lưu thông thông suốt qua mạng lưới đường hầm ấn tượng của các hòn đảo.
Khác với Greenland - nơi phụ thuộc lớn vào trợ cấp từ Copenhagen, Faroe đã xây dựng được nền kinh tế địa phương tương đối vững chắc nhờ ngành nuôi cá hồi xuất khẩu trị giá gần 1 tỷ USD mỗi năm. Điều này củng cố niềm tin rằng họ có thể tiến tới tự chủ, thậm chí độc lập. Trong vài năm gần đây, động lực chính trị theo hướng này ngày càng rõ nét.
Tuy nhiên, khi ông Trump đe dọa “thâu tóm” Greenland, toàn bộ Vương quốc Đan Mạch bị đặt trước rủi ro chiến lược. Greenland xích lại gần Copenhagen hơn, còn Faroe - vốn chuẩn bị nối lại đàm phán về quyền tự trị, lại quyết định tạm hoãn. Dù vậy, giới lãnh đạo Faroe khẳng định không từ bỏ giấc mơ độc lập. Thủ hiến Aksel V. Johannesen nhấn mạnh rằng “mối quan hệ với Đan Mạch cần phải thay đổi”, nhưng thời điểm hiện tại đòi hỏi sự đoàn kết.
Ngay cả khi ít được chú ý hơn Greenland, Faroe vẫn nằm trong tầm ngắm của các nhà phân tích địa chính trị. Như lời cựu quan chức đối ngoại Hogni Hoydal: “Chiến tranh Lạnh cũ đang quay trở lại và chúng ta đang ở trung tâm của nó”.
Vị trí của Faroe khiến quần đảo này mang tầm quan trọng vượt xa quy mô dân số. Nằm ngay eo biển GIUK (Greenland - Iceland - United Kingdom), Faroe án ngữ một trong những điểm nghẽn hàng hải chiến lược nhất thế giới - tuyến đường mà tàu ngầm Nga từ căn cứ Murmansk thường xuyên sử dụng để ra Đại Tây Dương. NATO đã tăng cường tuần tra khu vực này trong năm qua.
Theo chuyên gia Troy J. Bouffard (Đại học Alaska Fairbanks), Faroe “có tầm quan trọng không cân xứng” vì nằm giữa tuyến trung chuyển trọng yếu đối với các đối thủ của phương Tây.
Cạnh tranh địa chính trị cũng từng thể hiện rõ khi Trung Quốc tìm cách đưa Huawei vào nâng cấp mạng viễn thông của Faroe năm 2019. Sau sức ép mạnh mẽ từ Mỹ, quần đảo cuối cùng đã chọn một nhà cung cấp châu Âu thay vì Huawei.
Sau khi chiến sự Ukraine bùng nổ, nhiều nước châu Âu hạn chế tàu thuyền Nga, nhưng Faroe vẫn cho phép tàu cá Nga cập cảng. Điều này phản ánh vị thế đặc thù và sự cân nhắc lợi ích riêng của họ.
Về đối nội, giới lãnh đạo Faroe vẫn kiên định mục tiêu giành thêm quyền tự chủ, đặc biệt là quyền ký kết thỏa thuận thương mại quốc tế - điều mà khuôn khổ hiện tại với Đan Mạch chưa cho phép. Tuy vậy, trước bối cảnh căng thẳng toàn cầu và áp lực lên Copenhagen, nhiều chính trị gia Faroe cho rằng không nên tận dụng thời điểm này để gây sức ép.
Như lời nghị sĩ Bjarni Karason Petersen: đòi hỏi nhượng bộ lúc này “có thể không khôn ngoan”, nhưng việc tạm hoãn đàm phán là “một hành động thiện chí và đoàn kết với Greenland và Đan Mạch”.
