Định hướng chuyển đổi ngành nghề để cứu các làng nghề ô nhiễm

Còn nhiều hạn chế

Thời gian qua, địa bàn các tổ dân phố: Cấp Tiến, Vinh Quang, Thi Đua, Kiến Thiết, phường Phù Liễn tiếp tục ghi nhận, tại điểm tập kết phế liệu có tình trạng đốt, đổ trộm chất thải trái phép. Đáng chú ý, tình trạng này xảy ra từ nhiều năm nay. Chính quyền địa phương triển khai nhiều biện pháp, song chưa ngăn chặn hiệu quả. Địa bàn các tổ dân phố này vốn thuộc làng nghề thu gom phế liệu Tràng Minh. Nơi đây hiện có 79 hộ kinh doanh phế liệu, trong đó có 30 hộ có giấy phép kinh doanh. Các hộ này ký cam kết không đổ trộm, đốt trộm rác thải, song thực tế, vẫn có những trường hợp cố tình lợi dụng thời điểm vắng người để lén lút đổ, đốt rác trái phép, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nguồn nước sông Đa Độ. Bên cạnh đó, phát sinh những điểm tập kết tự phát trên vỉa hè không đảm bảo điều kiện vệ sinh, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, mất mỹ quan đô thị.

Trên địa bàn thành phố hiện có tổng số 78 làng nghề được công nhận. Trong đó, khu vực phía Đông thành phố có 17 làng nghề được công nhận đang hoạt động và 1 làng nghề được công nhận nhưng không còn hoạt động. Khu vực phía tây thành phố có 60 làng nghề được công nhận đang hoạt động. Tại những làng nghề được công nhận và chưa được công nhận, vấn đề quản lý chất thải, nước thải còn nhiều hạn chế.

Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Thuấn cho biết, bên cạnh những giá trị kinh tế và văn hóa, hoạt động sản xuất làng nghề cũng đặt ra thách thức lớn về môi trường. Cụ thể, hầu hết nước thải phát sinh chưa được thu gom, xử lý theo đúng quy định, chưa đầu tư đồng bộ hạ tầng thu gom đến hệ thống xử lý nước thải dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường ở nhiều nơi còn diễn biến phức tạp. Phần lớn chất thải rắn nguy hại và chất thải rắn công nghiệp thông thường phát sinh chưa được quản lý, xử lý theo đúng quy định. Tiếng ồn, khí thải, bụi phát sinh từ hoạt động làng nghề đang trở thành những thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân. Hiện chỉ có làng nghề tái chế phế liệu Tràng Minh, tại phường Phù Liễn dù chưa được công nhận nhưng đã được đầu tư hệ thống xử lý nước thải 500 m³/ngày đêm.

Rà soát, phân loại, xử lý phù hợp

Sở Nông nghiệp và Môi trường đang phối hợp với các địa phương liên quan tổ chức rà soát hiện trạng hoạt động làng nghề. Đặc biệt tập trung đánh giá về hạ tầng kỹ thuật bảo vệ môi trường, bao gồm, điểm tập kết chất thải, phương án vận chuyển; hệ thống thu gom nước mưa, hệ thống thu gom và xử lý nước thải; phương án bảo vệ môi trường, tổ chức tự quản bảo vệ môi trường.

Các địa phương tập trung kiểm tra, đánh giá số cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ quy mô hộ gia đình, cá nhân có phát sinh nước thải, khí thải, tiếng ồn. Qua kiểm tra, đánh giá, xác định rõ những cơ sở phải có công trình, thiết bị xử lý chất thải tại chỗ đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường hoặc theo quy định của UBND cấp tỉnh; số cơ sở, hộ gia đình sản xuất trong làng nghề thuộc ngành nghề không khuyến khích phát triển, tổng số lượng cơ sở, hộ gia đình sản xuất trong làng nghề.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, qua khảo sát sơ bộ, UBND các xã, phường có làng nghề cần tiếp tục tăng cường trách nhiệm bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn. Cụ thể là tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức/cá nhân/hộ gia đình hoạt động sản xuất trong làng nghề thực hiện phân loại rác tại nguồn và xử lý nước thải sơ bộ trước khi đấu nối vào hệ thống xử lý tập trung. Các địa phương cũng cần kiểm tra giám sát việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các cơ sở, hộ gia đình sản xuất trong làng nghề, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi xả chất thải trái phép; xử phạt nghiêm đối với các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.

Về định hướng lâu dài, Sở tập hợp và trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt kế hoạch chuyển đổi ngành, nghề không khuyến khích phát triển tại làng nghề, di dời cơ sở, hộ gia đình ra khỏi làng nghề, bảo đảm phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương. Trường hợp các làng nghề không bảo đảm theo quy định, Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu với UBND thành phố thu hồi bằng công nhận theo Nghị định số 52/2018/NĐ-CP ngày 12/4/2018 của Chính phủ về phát triển ngành nghề nông thôn.

Được biết, thực hiện định hướng khắc phục của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương có những giải pháp cụ thể. Phường Phù Liễn yêu cầu phải kiên quyết xử lý, khắc phục tình trạng tập kết phế liệu, đổ trộm, đốt trộm chất thải trái phép. UBND phường khẩn trương họp với các hộ kinh doanh phế liệu để thông tin về tình trạng đổ trộm, đốt rác thải, mức xử phạt các hành vi vi phạm, yêu cầu các hộ nghiêm túc cam kết bảo vệ môi trường.

Về giải pháp lâu dài, phường khuyến khích, hỗ trợ các hộ kinh doanh phế liệu chuyển đổi mô hình sản xuất, kinh doanh theo hướng bền vững. Rà soát, thống kê số người trong độ tuổi lao động đang làm và có liên quan đến hoạt động kinh doanh, tái chế phế liệu để có hướng tư vấn, hỗ trợ, giới thiệu việc làm phù hợp. Với các hộ tiếp tục kinh doanh phế liệu, phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện theo quy định.