Nhiều lễ hội ở Hải Phòng đưa không gian làng nghề vào phần hội, để nghệ nhân trình diễn, du khách trải nghiệm và nghề truyền thống được lan tỏa.
Về Côn Sơn - Kiếp Bạc trong những mùa lễ hội gần đây, bên cạnh không gian linh thiêng của di tích, du khách còn có thể bắt gặp những gian hàng mang đậm dấu ấn làng nghề. Ở đó, sản phẩm thủ công không chỉ được đặt trên kệ để giới thiệu mà người thợ trực tiếp thực hành, trình diễn các công đoạn chế tác, kể câu chuyện về nguồn gốc, kỹ thuật và những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Tại Lễ hội Mùa Thu Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2025, không gian trải nghiệm văn hóa làng nghề được xác định là một trong những điểm nhấn của Tuần Văn hóa - Du lịch và Xúc tiến thương mại. Nhiều nghề truyền thống tiêu biểu cùng hội tụ như: khắc in mộc bản Thanh Liễu, gốm Chu Đậu, gỗ mỹ nghệ Đông Giao, thêu ren Xuân Nẻo, vàng bạc Châu Khê... Cách tổ chức này tiếp tục được duy trì, mở rộng trong năm 2026.
Theo kế hoạch, lễ hội năm nay sẽ có 5 làng nghề truyền thống tham gia gồm gỗ Đông Giao, vàng bạc Châu Khê, in mộc bản Thanh Liễu, gốm Chu Đậu và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, chạm khắc xã Thượng Hồng, thêu ren, gò, đúc đồng, thúc đồng mỹ thuật, thư pháp của Hội Nghệ nhân Thợ giỏi Hải Phòng với tổng số 300 - 400 sản phẩm.
Không gian làng nghề truyền thống được bố trí hai bên đường Thần đạo từ Nghi môn đến cổng Tứ trụ, đền Kiếp Bạc. Sở Công Thương tổ chức thiết kế, trang trí không gian bên trong các gian hàng của các làng nghề truyền thống nhằm thể hiện sự đặc trưng để trưng bày, giới thiệu, quảng bá sản phẩm làng nghề, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu nhằm kết nối, xúc tiến tiêu thụ sản phẩm.
Trong những ngày này, một số làng nghề truyền thống tham gia Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến thương mại tại Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc Mùa Thu năm 2026 đang tất bật chuẩn bị. Với các nghệ nhân của các làng nghề, được tham gia góp phần vào thành công lễ hội là niềm vinh dự.
Cùng với các nghệ nhân của làng in mộc bản Thanh Liễu (phường Tân Hưng), nghệ nhân trẻ tuổi Nguyễn Công Đạt đã sẵn sàng tham gia trình diễn nghề truyền thống tại lễ hội. Với các nghệ nhân của làng in mộc bản Thanh Liễu sự hiện diện tại lễ hội vì thế không đơn thuần là quảng bá sản phẩm. Đó còn là cơ hội để người xem hiểu rằng phía sau một bản in đẹp là hệ thống kỹ thuật, tri thức và sự kiên trì của người thợ. Khi được tận mắt chứng kiến từng công đoạn, giá trị sản phẩm cũng được người xem cảm nhận đầy đủ hơn.
“Chúng tôi không chỉ chuẩn bị sản phẩm để mang đi trưng bày, mà còn thiết kế gian hàng như một không gian trải nghiệm sống động. Du khách có thể trực tiếp xem quy trình khắc - in, được chính tay mình in những bức tranh về Đức Phật Hoàng Trần Nhân Tông, Đức Thánh Trần Hưng Đạo, hay phong cảnh chùa Côn Sơn... Đây là cách để nghề mộc bản trở lại gần hơn với công chúng hôm nay”, Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt, làng nghề khắc in mộc bản Thanh Liễu cho biết.
Làng gỗ mỹ nghệ Đông Giao (xã Cẩm Giàng) cũng góp mặt trong số các gian hàng trưng bày tại lễ hội Côn Sơn – Kiếp Bạc. Không chỉ mang các sản phẩm hoàn thành trưng bày, các nghệ nhân tài hoa của làng mộc Đông Giao còn trực tiếp thể hiện tài năng trước sự chứng kiến của người dân và du khách. Nhiều du khách tỏ ra thích thú khi lần đầu được trực tiếp xem các nghệ nhân sáng tạo sản phẩm.
Hải Phòng hiện có trên 70 làng nghề truyền thống ở nhiều lĩnh vực như ẩm thực, nghệ thuật… Theo bà Phạm Thị Đào, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc đưa sản phẩm làng nghề, OCOP và nông sản đặc trưng vào các lễ hội tạo điều kiện để sản phẩm tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, đồng thời mở rộng cơ hội kết nối thị trường cho các chủ thể sản xuất. Quan trọng hơn, hoạt động trình diễn, trải nghiệm giúp công chúng nhận diện giá trị phía sau sản phẩm, qua đó góp phần bảo tồn nghề truyền thống.
Lễ hội là không gian thuận lợi để sản phẩm làng nghề đến gần người tiêu dùng. Nhưng hiệu quả không chỉ ở việc bán được sản phẩm, mà còn ở chỗ người dân, du khách hiểu được câu chuyện, giá trị văn hóa và công sức của người làm nghề. Đó là cơ sở để quảng bá sản phẩm gắn với bảo tồn và phát huy nghề truyền thống.
Đặc biệt, trong bối cảnh quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh Di sản văn hóa thế giới, việc kết nối lễ hội với làng nghề càng có ý nghĩa. Những sản phẩm thủ công, kỹ thuật truyền thống và câu chuyện về người thợ góp thêm một lớp văn hóa vào hành trình khám phá di sản, giúp du khách không chỉ nhìn thấy những giá trị đã được lưu giữ mà còn nhận diện sức sống của văn hóa trong hiện tại.
Khi làng nghề được đặt đúng vị trí trong lễ hội, giá trị văn hóa không còn bó hẹp trong sản phẩm hoàn thiện mà tiếp tục được “sống” qua đôi tay nghệ nhân, sự trải nghiệm của du khách và khả năng sáng tạo của người làm nghề. Và khi du khách biết đến một nghề từ lễ hội và có thể tiếp tục tìm về tận làng nghề, giá trị quảng bá sẽ được nối dài…
TÂM PHÚC
.jpg "Giữ lửa làng nghề truyền thống")
