Định hướng nghề nghiệp cho học sinh qua trải nghiệm thực tế

Những đổi mới hữu ích

Hoạt động giáo dục tại các trường học Hải Phòng ngày càng được mở rộng, tạo cơ hội để học sinh tiếp cận kiến thức qua trải nghiệm thực tế, gắn học tập với đời sống.

Sự đổi mới thể hiện ngay trong từng giờ học, khi công nghệ được sử dụng để mở rộng không gian khám phá và khơi gợi tính chủ động của học sinh. Trong tiết Lịch sử và Địa lý lớp 4 với bài “Đền Hùng và Lễ giỗ Tổ Hùng Vương”, cô giáo Hoàng Thị Bích Ngọc, Trường Tiểu học Ngô Gia Tự (phường Hồng Bàng) sử dụng ứng dụng Google Earth giúp học sinh tìm hiểu vị trí, không gian di tích qua môi trường số; đồng thời dùng trang Padlet để các em chia sẻ kết quả tìm hiểu. Cách tổ chức này giúp kiến thức lịch sử, văn hóa trở nên trực quan, sinh động, khuyến khích học sinh tự tìm hiểu, trao đổi và phát triển năng lực số.

Ở cấp THCS, trải nghiệm gắn với giáo dục hướng nghiệp giúp học sinh có thêm cơ sở lựa chọn hướng học tập sau lớp 9. Trong đó, học sinh khối lớp 9 Trường THCS Đà Nẵng tham gia chương trình trải nghiệm tại Trường Cao đẳng Hàng hải và Đường thủy I, tìm hiểu môi trường đào tạo và trực tiếp trải nghiệm tại các khoa Logistics, Công nghệ ô tô, Điều khiển tàu biển, Điện - Điện tử, Công nghệ thông tin. Tại Trường THCS Hùng Vương (phường Hồng Bàng), học sinh lớp 9 được nhà trường tổ chức trải nghiệm tại Trường Cao đẳng Du lịch Hải Phòng, thực hành làm bánh, trang trí sản phẩm và pha chế đồ uống. Qua những hoạt động này, học sinh được tiếp cận môi trường đào tạo nghề, tìm hiểu yêu cầu công việc, từng bước nhận diện sở thích, khả năng của bản thân để lựa chọn hướng đi phù hợp.

Ở cấp THPT, hoạt động trải nghiệm được triển khai theo hướng gắn kiến thức với thực tiễn, đồng thời mở rộng cơ hội tìm hiểu nghề nghiệp. Học sinh Trường THPT Lương Thế Vinh tham quan Khu xử lý rác thải Tràng Cát, tìm hiểu quy trình xử lý rác và nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường. Trong khi đó, học sinh khối 11 Trường THPT Nguyễn Thị Duệ tham quan Trường Đại học Sao Đỏ, tìm hiểu các ngành đào tạo và trực tiếp khám phá xưởng thực hành thuộc lĩnh vực điện, cơ khí, ô tô, công nghệ thông tin, may và thời trang. Những trải nghiệm này giúp học sinh hình dung rõ hơn về môi trường học tập và yêu cầu thực tế của từng ngành nghề.

Cùng với trải nghiệm tại cơ sở đào tạo, việc kết nối trực tiếp với trường đại học cũng góp phần nâng cao hiệu quả hướng nghiệp. Tại Trường THPT Thái Phiên, đoàn tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp của Đại học Bách khoa Hà Nội giải đáp thắc mắc của học sinh, phụ huynh về các phương thức xét tuyển, đặc biệt là kỳ thi đánh giá tư duy (TSA), đồng thời tổ chức thi thử ngay tại trường. Năm 2025, hơn 100 học sinh của trường đã trúng tuyển vào Đại học Bách khoa Hà Nội.

Hiệu quả thiết thực

Điểm chung của các hoạt động trên là giúp học sinh chuyển từ tiếp nhận thông tin sang trực tiếp khám phá, trải nghiệm và tự đánh giá bản thân. Hiệu quả không chỉ nằm ở những kiến thức thu nhận được mà còn ở việc các em có thêm căn cứ lựa chọn hướng học tập, nghề nghiệp phù hợp.

Với em Đặng Diệu Linh, học sinh lớp 9A3 Trường THCS Hùng Vương, việc trực tiếp làm bánh, trang trí sản phẩm và pha chế đồ uống tại Trường Cao đẳng Du lịch Hải Phòng giúp em hình dung cụ thể hơn về công việc trong lĩnh vực du lịch, dịch vụ vốn là ngành em yêu thích. Qua đó, em có thêm thông tin để đối chiếu với sở thích, khả năng của bản thân trước khi lựa chọn hướng đi sau này. Còn với em Nguyễn Hoàng Triệu, lớp 12A10, Trường THPT Thái Phiên, chương trình tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội giúp em hiểu rõ hơn về phương thức tuyển sinh, kỳ thi đánh giá tư duy và yêu cầu đầu vào. Từ đó em sẽ chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch học tập, bổ sung các chứng chỉ cần thiết và lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp với năng lực, mục tiêu của bản thân.

Theo cô Nguyễn Thị Kim Oanh, Hiệu trưởng Trường THCS Hùng Vương, nhà trường chú trọng tổ chức các hoạt động trải nghiệm thực tế, giúp học sinh tiếp cận môi trường nghề nghiệp sinh động, từ đó chủ động hơn trong định hướng tương lai. Còn với học sinh THPT, cô Hồ Thị Dinh, Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh cho rằng, hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp giúp học sinh mở rộng hiểu biết về nhu cầu xã hội, thị trường lao động, từ đó lựa chọn hướng học tập, nghề nghiệp phù hợp với năng lực và điều kiện của bản thân, tránh lãng phí thời gian, chi phí do lựa chọn chưa đúng.

Thực tế cho thấy, ở những giai đoạn chuyển cấp, khi học sinh đứng trước nhiều lựa chọn về học tập và nghề nghiệp, việc được tiếp cận thông tin, trực tiếp tìm hiểu môi trường đào tạo có ý nghĩa quan trọng. Điều này góp phần giúp các em hạn chế lựa chọn theo cảm tính, đồng thời tăng tính chủ động trong định hướng tương lai. Theo Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Đỗ Duy Hưng, ngành Giáo dục và Đào tạo thành phố đang tiếp tục đổi mới hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp theo hướng thiết thực, hiệu quả, phù hợp với từng cấp học và nhu cầu của học sinh. Trong đó tăng cường gắn kết giữa kiến thức với thực tiễn, giữa nhà trường với cơ sở đào tạo và đơn vị sử dụng lao động, giúp học sinh phát huy năng lực, chủ động lựa chọn hướng học tập và nghề nghiệp phù hợp.