Đo lường chính xác giúp ngành y tế đạt mục tiêu an toàn, chất lượng

Yêu cầu chính xác cao

Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp có quy mô 1.800 giường bệnh, gần 70 khoa, phòng, trung tâm, cùng hệ thống trang thiết bị y tế đồng bộ, hiện đại đạt chuẩn khu vực, với hàng trăm thiết bị đo lường phục vụ trực tiếp công tác khám, chẩn đoán và điều trị bệnh. Nhiều thiết bị hoạt động liên tục 24/7, nhất là tại Khoa Hồi sức tích cực, Khoa Cấp cứu và các khoa cận lâm sàng, yêu cầu độ chính xác gần như tuyệt đối. Tuy nhiên, số lượng lớn, chủng loại đa dạng, nguồn gốc công nghệ khác nhau và tuổi đời thiết bị không đồng đều khiến công tác quản lý, theo dõi, kiểm soát độ chính xác ngày càng phức tạp, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh.

Cùng với Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, với vị thế là trung tâm y tế của vùng duyên hải Bắc Bộ, Hải Phòng hiện có hơn 350 cơ sở khám chữa bệnh, gồm 35 bệnh viện (trong đó có 9 bệnh viện hạng I), 43 trung tâm y tế và hơn 250 phòng khám tư nhân. Toàn hệ thống đang quản lý và vận hành hàng triệu phương tiện đo y tế, từ các thiết bị cơ bản, như: cân sức khỏe, nhiệt kế, huyết áp kế đến hệ thống công nghệ cao, như: máy X-quang, CT, máy điện tim, thiết bị xét nghiệm chuyên sâu…

Quy mô lớn, tốc độ phát triển nhanh đặt ra trọng trách không nhỏ đối với công tác quản lý nhà nước về đo lường. Theo Chi cục trưởng Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Hải Phòng (Sở Khoa học và Công nghệ) Hoàng Thị Hồng Ngọc, kết quả đo lường chính xác chính là “đôi mắt” soi đường cho bác sĩ trong từng quyết định chuyên môn. Một sai số nhỏ từ các thiết bị có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng người bệnh.

Luật Đo lường xếp các phương tiện đo trong ngành y tế vào nhóm 2, nhóm phương tiện có khả năng gây mất an toàn cao và phải chịu sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Trong khi đó, ngành y tế đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, số hóa, vì thế yêu cầu bảo đảm độ chính xác của các phép đo càng trở nên cấp thiết.

Trên thực tế, hiện nay, hầu hết cơ sở y tế lớn trên địa bàn thành phố chấp hành nghiêm quy định kiểm định định kỳ. Nhiều bệnh viện được hỗ trợ áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế, nhất là ISO 15189, góp phần nâng cao độ tin cậy của kết quả xét nghiệm, tạo điều kiện để liên thông và công nhận quốc tế.

Bước vào kỷ nguyên số, sự phát triển mạnh mẽ của y tế số (Digital Health), trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) y tế đang làm thay đổi căn bản cách thức chẩn đoán và điều trị. Điều này cũng đặt ra thách thức đối với công tác đo lường, nhất là khi ngày càng xuất hiện nhiều yếu tố “phi vật lý”, như: dữ liệu y tế số, thuật toán chẩn đoán thông minh, phần mềm hỗ trợ điều trị – những lĩnh vực mà hành lang pháp lý vẫn chưa theo kịp. Bên cạnh đó, các phép đo trong lĩnh vực y tế hiện đại ngày càng phức tạp, liên quan đến bức xạ, y học hạt nhân, đòi hỏi đội ngũ chuyên gia sâu cùng trang thiết bị kiểm định hiện đại, trong khi năng lực tại chỗ của địa phương còn những hạn chế nhất định.

Số lượng lớn, chủng loại đa dạng, nguồn gốc công nghệ khác nhau và tuổi đời thiết bị không đồng đều khiến công tác quản lý, theo dõi, kiểm soát độ chính xác ngày càng phức tạp, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh. Theo kĩ sư Phương Quốc Kiên (Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển), quá trình triển khai kiểm định phát sinh nhiều khó khăn như: hồ sơ kiểm định dễ sai sót về serial, tem, giấy chứng nhận; thiết bị nhỏ, cơ động khó lưu giữ đầy đủ hồ sơ; chi phí kiểm định, hiệu chuẩn cao trong khi một số thiết bị chưa có khung giá chuẩn. Đặc biệt, việc chưa có cơ sở dữ liệu quốc gia về kết quả kiểm định khiến công tác tra cứu, đối chiếu và chuẩn hóa thông tin còn hạn chế…

Đẩy mạnh quản lý và chuẩn hóa từ cơ sở

Hằng năm, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng tham mưu xây dựng kế hoạch kiểm tra nhà nước, tổ chức kiểm tra từ 2 - 3 cơ sở y tế. Riêng năm 2025, đơn vị kiểm tra 8 cơ sở, tập trung vào lĩnh vực khám chữa bệnh về mắt cho thấy, phần lớn các cơ sở lớn chấp hành nghiêm quy định, kịp thời khắc phục hạn chế. Thành phố cũng tổ chức 9 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, đào tạo 308 cán bộ cấp xã, phường về công tác kiểm tra đo lường, nâng cao năng lực quản lý ngay từ cơ sở. Việc triển khai ISO 15189:2022 tại một số bệnh viện, phòng xét nghiệm góp phần giảm chi phí cho người bệnh, nâng cao chất lượng dịch vụ và uy tín y tế địa phương.

Theo thạc sĩ Bạch Trung Quân, Giám đốc Công ty CP Kiểm định Đo lường Việt Nam (VMA), chuyển đổi số trong quản lý đo lường là xu thế tất yếu. Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm định - hiệu chuẩn - thử nghiệm, sử dụng mã QR, tiến tới giấy chứng nhận điện tử, kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành hướng dẫn kiểm định phần mềm y tế sẽ giúp giảm thủ tục, tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý đối với ngành y tế.

Nhấn mạnh vai trò của đo lường trong bảo vệ sức khỏe nhân dân, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Phạm Việt Hùng cho biết, trong bối cảnh chuyển đổi số, đo lường y tế là yêu cầu kỹ thuật gắn trực tiếp với an toàn người bệnh. Thành phố đã ban hành nhiều kế hoạch chiến lược nhằm đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng đến năm 2030 và những năm tiếp theo.

Thời gian tới, đơn vị tiếp tục tạo chuyển biến từ tư duy “quản lý, kiểm soát” sang “kiến tạo, hỗ trợ”; không chỉ tập trung vào các bệnh viện tuyến thành phố mà còn mở rộng đến trung tâm y tế xã, phường, đặc khu. Thành phố ưu tiên đầu tư hạ tầng đo lường, bổ sung chuẩn công tác đối với y tế công nghệ cao; xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung; chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, hình thành đội ngũ chuyên gia đo lường số trình độ cao. Qua đó, xây dựng hệ thống y tế an toàn, chất lượng, góp phần bảo vệ sức khỏe và tính mạng nhân dân.