Đồ Sơn tìm lời giải phát triển du lịch bền vững

Nhận diện điểm nghẽn

Được thiên nhiên ưu đãi với đường bờ biển, cảnh quan đẹp cùng hệ thống di tích, lễ hội và những giá trị văn hóa đặc trưng của cư dân miền biển, Đồ Sơn từ lâu đã là một trong những điểm đến du lịch quen thuộc của Hải Phòng. Những năm gần đây, địa phương từng bước mở rộng không gian và loại hình du lịch.

Bên cạnh du lịch biển, nghỉ dưỡng, nhiều sản phẩm gắn với du lịch lịch sử, tâm linh, lễ hội và trải nghiệm văn hóa được quan tâm hình thành. Các di tích như Tháp Tường Long, Bến tàu không số - Bến K15 được đầu tư tu bổ, tôn tạo, góp phần tạo thêm sức hấp dẫn cho điểm đến. 10 tháng năm 2026, Đồ Sơn ước đón trên 4,7 triệu lượt khách, đạt 96,5% kế hoạch năm.

Tuy nhiên, để phát triển du lịch bền vững, Đồ Sơn cần khắc phục những hạn chế trong công tác quản lý, phát triển sản phẩm và khai thác tài nguyên du lịch. Trong đó, đáng chú ý là tình trạng thiếu nhân lực chuyên trách về văn hóa, di sản và du lịch.

Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc tại cơ sở tăng, trong khi đội ngũ cán bộ còn mỏng, nhiều người phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu, hiệu quả quản lý di tích, tổ chức các hoạt động văn hóa và phát triển du lịch trên địa bàn.

Đáng chú ý, địa phương còn thiếu hướng dẫn viên du lịch có chuyên môn, am hiểu lịch sử, văn hóa và các giá trị đặc trưng của Đồ Sơn. Đây là hạn chế không nhỏ trong bối cảnh địa phương đang hướng tới khai thác sâu hơn các sản phẩm du lịch di sản, tâm linh và trải nghiệm.

Khơi thông nguồn lực phát triển

Việc tổ chức lễ hội và tu bổ một số di tích cấp thành phố hiện chủ yếu dựa vào nguồn kinh phí xã hội hóa. Trong khi đó, hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở phần lớn được xây dựng từ lâu, nhiều nơi thiếu trang thiết bị, thiếu quỹ đất và chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sinh hoạt văn hóa của cộng đồng.

Bên cạnh những hạn chế về nhân lực, nguy cơ mai một các giá trị văn hóa phi vật thể cũng là vấn đề đáng quan tâm. Đồ Sơn hiện lưu giữ nhiều tri thức dân gian đặc sắc gắn với đời sống cư dân miền biển, từ kinh nghiệm đánh bắt hải sản, xem con nước, dự báo thời tiết đến phương pháp chế biến hải sản, tín ngưỡng dân gian và tập quán nuôi, huấn luyện trâu chọi.

Trong khi đó, số nghệ nhân và người cao tuổi nắm giữ tri thức, kinh nghiệm truyền thống ngày càng giảm, không gian thực hành văn hóa dần thu hẹp. Nếu không có giải pháp bảo tồn, truyền dạy kịp thời, nhiều giá trị văn hóa đặc sắc có nguy cơ thất truyền, khiến Đồ Sơn không chỉ mất đi một phần bản sắc mà còn bỏ lỡ nguồn tài nguyên quý giá để phát triển du lịch.

Những hạn chế trên cho thấy khoảng cách giữa tiềm năng và khả năng khai thác du lịch tại Đồ Sơn còn lớn. Đầu tháng 11/2026, phường Đồ Sơn tổ chức làm việc với Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội về nghiên cứu, tư vấn thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết 14-NQ/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng về phát triển du lịch thành phố Hải Phòng đến năm 2030, định hướng đến năm 2040.

Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng đột phá cho phát triển văn hóa, du lịch Đồ Sơn không chỉ là câu chuyện của địa phương và cũng không phải chỉ của Hải Phòng mà nó là một mẫu hình cho chúng ta có thể rút kinh nghiệm, có thể đem tới những gợi ý trên quy mô lớn hơn.

Để thu hẹp khoảng cách giữa tiềm năng lợi thế và khả năng khai thác, địa phương cần tập trung giải quyết đồng thời các vấn đề về nhân lực, nguồn lực, hạ tầng và phương thức phát huy giá trị di sản.

Trước hết, cần quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác văn hóa, du lịch ở cơ sở; đồng thời tăng cường nhân lực hướng dẫn viên, thuyết minh viên có chuyên môn, am hiểu lịch sử và văn hóa địa phương.

Xây dựng cơ sở dữ liệu về di tích, lễ hội, nghệ nhân và tri thức dân gian; đẩy mạnh sưu tầm, tư liệu hóa những giá trị văn hóa có nguy cơ mai một. Việc bảo tồn không nên chỉ dừng ở gìn giữ di tích, mà cần gắn với tạo dựng không gian thực hành, truyền dạy và phát huy giá trị trong đời sống cộng đồng.

Đồ Sơn cần tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm, kết nối du lịch biển với du lịch lịch sử, tâm linh, lễ hội và trải nghiệm văn hóa. Mỗi di tích, mỗi lễ hội cần được khai thác bằng những câu chuyện và hoạt động trải nghiệm có chiều sâu, thay vì chỉ dừng lại ở việc tham quan đơn thuần.

Đồ Sơn sở hữu nhiều lợi thế về tài nguyên du lịch và vị trí kết nối, song để chuyển hóa tiềm năng thành sức cạnh tranh cần có cơ chế quản lý hiệu quả, nguồn nhân lực chuyên nghiệp và giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di sản phù hợp.

Việc nhận diện đúng, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn sẽ tạo nền tảng để Đồ Sơn khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao chất lượng điểm đến, hướng tới phát triển du lịch biển giàu bản sắc, hấp dẫn du khách quanh năm thay vì chỉ tập trung vào mùa hè.