Phiên chợ Đình Cả, xã Vĩnh Lại (Hải Phòng) mỗi năm chỉ họp một lần vào sáng mồng 2 Tết. Phiên chợ đặc biệt này không chỉ là nơi mua bán hàng hóa, cầu phúc, cầu lộc mà còn là dịp gặp gỡ, giao lưu gắn bó nghĩa xóm tình làng.
Đến hẹn lại lên, từ khi trời còn tang tảng sáng, mồng 2 Tết, con đường dẫn vào khu vực Đình Cả ken đặc người. Hàng nghìn người dân xã Vĩnh Lại cùng các địa phương lân cận đổ về đi chợ Tết, du xuân, cầu phúc, cầu lộc. Người đi bộ, người đi xe, tay xách nách mang, ai cũng rạng rỡ trong bộ quần áo mới, ánh mắt ánh lên niềm vui đầu năm.
Dù lượng người rất đông, song hiếm thấy cảnh chen lấn, xô đẩy. Dòng người tuần tự nhích từng chút một, chậm rãi, khoan thai, đúng với tinh thần “đi chợ lấy may”. Chợ bán đủ các mặt hàng thiết yếu, từ thịt, cá, rau dưa, bún, hải sản đến những vật dụng nhỏ bé, quen thuộc của đời sống gia đình như cây kim, sợi chỉ. Trong đó, bún, rau sống, cau trầu, muối là những mặt hàng được tìm mua nhiều nhất, những thứ giản dị nhưng mang ý nghĩa cầu đủ đầy, mặn mà cho năm mới.
Điểm đặc biệt tạo nên “hồn cốt” của chợ Đình Cả là không trả giá, không mặc cả. Người mua thong thả chọn hàng, người bán vui vẻ trao tay. Không tiếng cãi vã, không lời nặng nhẹ. Giá cả được giữ ở mức phải chăng, thuận mua vừa bán. Bởi theo quan niệm của người dân nơi đây, phiên chợ đầu năm suôn sẻ thì cả năm làm ăn thuận lợi, buôn bán hanh thông; lãi ít hay nhiều không quan trọng, bán hết hàng là may mắn.
Theo ông Bùi Văn Đức, nguyên Chủ tịch UBND xã Tân Hương cũ, sự tồn tại chợ Đình Cả gắn liền với lịch sử hình thành của ngôi đình. Tài liệu của Ban Quản lý di tích Đình Cả cho biết, ngôi đình được khởi dựng vào khoảng năm 1676 - 1679 với quy mô, kiến trúc hoành tráng nhất vùng. Đây là nơi hội tụ các hoạt động lễ hội, tín ngưỡng, tâm linh của người dân địa phương. Cùng với đó, chợ Đình Cả có lịch sử tồn tại hàng trăm năm trên mảnh đất này. Trải qua những biến cố, thăng trầm của lịch sử, phiên chợ có khi được họp ở những địa điểm khác nhau nhưng không bị mất đi.
Trước kia, xã Tân Hương cũ có tên là Bối Giang (hay còn gọi là Làng Bói) thuộc tổng Đông Bối, phủ Ninh Giang. Nằm phía nam dòng Cửu An, làng Bói xưa kia được biết đến là nơi mua bán tấp nập, “trên bến dưới thuyền”. Từ lâu, người dân ở đây có truyền thống buôn bán, kinh doanh. Nhiều gia đình trong xã quanh năm bận bịu với việc buôn bán, nên không có thời gian sắm sửa chu đáo trước tết. Phiên chợ sáng mồng 2 cũng là cơ hội để mọi người có thời gian mua sắm cho dịp Tết và cũng để cầu cho một năm buôn bán thuận lợi.
Trong ký ức cụ Nguyễn Thị Gái (98 tuổi), thôn 7, xã Vĩnh Lại vẫn rõ nét về phiên chợ Đình Cả của mấy chục năm trước. Cụ chậm rãi kể, ngày xưa hàng hóa không nhiều như bây giờ, chợ chỉ vài sạp rau, mớ cá, cân thịt, chủ yếu để các gia đình bổ sung thực phẩm cho mấy ngày Tết. “Nhưng cái chính không phải là mua được nhiều hay ít, mà là đi chợ cho có không khí Xuân, để gặp gỡ, chào hỏi nhau đầu năm”, cụ Gái nói. Theo cụ, sau khi mua bán xong, người dân thường vào đình thắp nén hương, tưởng nhớ các bậc tiền nhân có công lập làng, giữ đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, con cháu bình an.
Phiên chợ Đình Cả cũng là nơi kết nối những mối duyên lành. Cụ Gái mỉm cười nhắc lại câu ca xưa: “Trai khôn tìm vợ chợ đông/ Gái khôn tìm chồng giữa chốn ba quân”. Không ít đôi trai gái từng gặp nhau nơi chợ Xuân, rồi nên duyên vợ chồng, gắn bó trọn đời.
Không chỉ người ở xã Vĩnh Lại, phiên chợ Đình Cả còn thu hút đông đảo người dân các xã lân cận. Anh Phạm Đình Quyết, người dân xã Ninh Giang chia sẻ: “Mồng 2 Tết tôi đi chợ Đình Cả. Không hẳn để mua sắm nhiều, mà chủ yếu để cảm nhận không khí mùa Xuân, rất yên bình, ấm tình làng nghĩa xóm”.
Chị Đào Thị Vân ở thôn 2, xã Vĩnh Lại cho biết, mỗi năm gia đình chị đều tranh thủ đưa con đi chợ Đình Cả để cho các con biết thế nào là Tết quê. “Giữa nhịp sống hiện đại, những phiên chợ như thế này rất đáng quý. Từ đó, các con hiểu thêm về sự sẻ chia, về nét đẹp văn hóa truyền thống của quê hương”, chị Vân bộc bạch.
Ngày nay, dù đời sống đã đổi thay, hàng hóa đầy đủ quanh năm, nhưng phiên chợ Đình Cả vẫn giữ được sức sống bền bỉ. Với người dân địa phương, đây không chỉ là một phiên chợ, mà là ký ức cộng đồng, là sợi dây gắn kết các thế hệ.
Giữa nhịp sống hối hả, phiên chợ Đình Cả mỗi năm chỉ họp một lần vẫn giữ vẻ đẹp nguyên sơ, mộc mạc. Chính sự đặc biệt ấy làm nên hồn cốt của mùa Xuân, mang theo những lời chúc tốt lành và niềm tin cho một năm mới bình an, đủ đầy.
HÀ NGA
