Đổi mới tư duy quản trị, khơi nguồn lực phát triển từ đất đai

Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan.

Nghị quyết xác định yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ quản lý hành chính sang quản trị đất đai hiệu quả; từ chú trọng thủ tục đầu vào sang đánh giá kết quả đầu ra; từ quản lý từng công đoạn riêng lẻ sang quản trị toàn bộ vòng đời sử dụng đất.

Theo đó, mỗi quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất phải được xem xét trên cơ sở hiệu quả thực tế: đất có được giao đúng đối tượng có năng lực hay không; dự án có triển khai đúng tiến độ hay không; đất có tạo ra sản phẩm, việc làm, nguồn thu ngân sách, hạ tầng và phúc lợi xã hội hay không; đồng thời xác định rõ trách nhiệm khi đất bị bỏ hoang, đầu cơ hoặc sử dụng kém hiệu quả.

Chính sách đất đai cần chuyển từ mục tiêu tối đa hóa nguồn thu trước mắt sang tối ưu hóa giá trị phát triển tổng thể. Trong bối cảnh Trung ương đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế liên tục ở mức hai con số, đất đai cần được khai thác hiệu quả như một tư liệu sản xuất đặc biệt.

Thành phố Hải Phòng hiện có 318.449 ha đất tự nhiên, trong đó đất nông nghiệp chiếm 57,53%, đất phi nông nghiệp chiếm 40,72% và đất chưa sử dụng chiếm 1,74%.

Những năm qua, thành phố đã nỗ lực khai thác quỹ đất để tăng nguồn thu ngân sách, tạo mặt bằng cho phát triển hạ tầng và đô thị. Tuy nhiên, việc sử dụng đất vẫn còn những hạn chế. Nhiều dự án đăng ký sử dụng đất chưa phù hợp với năng lực thực hiện hoặc chậm triển khai sau khi được giao đất, dẫn đến tình trạng đất bỏ hoang, gây bức xúc trong nhân dân. Việc đăng ký nhu cầu sử dụng đất của một số ngành cũng chưa sát thực tế, làm cho kết quả thực hiện thấp hơn quy hoạch đề ra.

Hiệu quả khai thác đất đai giữa các lĩnh vực còn có sự chênh lệch lớn. Khu vực công nghiệp chỉ sử dụng 5,62% diện tích đất tự nhiên nhưng tạo ra 54,2% giá trị tăng thêm, tương đương 19,9 tỷ đồng/ha. Khu vực dịch vụ sử dụng 10,58% diện tích đất và tạo ra 34,6% giá trị tăng thêm, đạt 6,7 tỷ đồng/ha. Trong khi đó, nông nghiệp chiếm 45,88% diện tích đất tự nhiên nhưng chỉ tạo ra 4,8% giá trị tăng thêm, tương đương 216 triệu đồng/ha.

Đất nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong đó đất trồng lúa và đất thủy sản là những quỹ đất có tiềm năng chuyển đổi để phát triển công nghiệp, giao thông, logistics, thương mại và đô thị. Tỷ lệ dân số nông thôn duy trì ở mức cao, việc làm ngoài nông nghiệp tăng chậm cho thấy quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động và sử dụng đất chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Thành phố hoàn toàn có thể đạt quy mô kinh tế lớn hơn nếu tăng tỷ trọng đất dành cho công nghiệp và dịch vụ.

Để nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội, Hải Phòng cần tiếp tục tái cơ cấu sử dụng đất, ưu tiên quỹ đất cho các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như công nghiệp, thương mại, giao thông và logistics. Tăng diện tích cho các lĩnh vực hạ tầng còn thiếu như công nghệ thông tin, văn hóa, y tế, giáo dục và đào tạo.

Đây là điều kiện quan trọng để xây dựng Hải Phòng trở thành đô thị văn minh, hiện đại; trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch của miền Bắc; có hạ tầng đồng bộ, nền kinh tế hiện đại và bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh.

Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW, thành phố tiếp tục đổi mới phương thức quản trị đất đai, chuyển đổi công năng sử dụng đất từ các lĩnh vực có hiệu quả thấp sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Mục tiêu không phải là mở rộng diện tích sử dụng đất mà là nâng cao giá trị của từng mét vuông đất.

Mỗi thửa đất được sử dụng hiệu quả phải góp phần tạo ra sản phẩm, việc làm, nguồn thu ngân sách, hạ tầng và phúc lợi xã hội. Mỗi quyết định thu hồi đất phải mở ra cơ hội phát triển và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Giá trị gia tăng từ quy hoạch và đầu tư công cần được điều tiết hợp lý để phục vụ cộng đồng. Cơ cấu sử dụng đất phải phản ánh đúng định hướng phát triển của thành phố theo hướng giảm dần tỷ trọng đất nông nghiệp, tập trung phát triển ba trụ cột: công nghiệp công nghệ cao, cảng biển - logistics và du lịch - thương mại.