Nhiều cơ sở y tế ghi nhận số ca đột quỵ và nhồi máu cơ tim ở người dưới 50 tuổi có xu hướng gia tăng.
Nếu trước đây đột quỵ và các bệnh lý tim mạch chủ yếu gặp ở người cao tuổi thì hiện nay, nhiều bệnh viện ghi nhận ngày càng nhiều trường hợp mắc bệnh ở độ tuổi dưới 50, thậm chí dưới 40 tuổi. Điểm chung của nhiều bệnh nhân là chủ quan với các dấu hiệu cảnh báo ban đầu hoặc có các yếu tố nguy cơ tồn tại trong thời gian dài nhưng không được kiểm soát.
Theo các chuyên gia y tế, đột quỵ não và nhồi máu cơ tim cấp đang có xu hướng trẻ hóa, liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, thừa cân béo phì, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài và lối sống thiếu lành mạnh.
Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á (Thành phố Hồ Chí Minh) tiếp nhận một bệnh nhân nam 18 tuổi, ngụ Thành phố Hồ Chí Minh, nhập viện trong tình trạng lơ mơ, liệt hoàn toàn nửa người bên phải và mất khả năng nói. Khi nhập viện, huyết áp của bệnh nhân ở mức 200/100 mmHg.
Kết quả chụp cộng hưởng từ não xác định người bệnh bị nhồi máu não diện rộng bán cầu trái, theo dõi tắc động mạch cảnh trong trái và hẹp nặng động mạch não giữa trái.
Theo bác sĩ Nguyễn Huỳnh Thanh, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á, đây là trường hợp đột quỵ đặc biệt khi bệnh nhân mới 18 tuổi. Đáng chú ý, bệnh nhân nặng 85 kg, thuộc nhóm thừa cân béo phì.
Bác sĩ Nguyễn Huỳnh Thanh cho biết ở độ tuổi này, tình trạng thừa cân béo phì là dấu hiệu lâm sàng cần được lưu ý và có thể là yếu tố nguy cơ gián tiếp nhưng đáng kể đối với đột quỵ.
Tương tự, chị N.T.H. (43 tuổi, tỉnh Tây Ninh) nhập viện trong tình trạng tê yếu nửa người bên phải và huyết áp tăng cao. Qua khai thác bệnh sử, các bác sĩ ghi nhận người bệnh đã mắc tăng huyết áp nhiều năm nhưng không điều trị và theo dõi thường xuyên.
Theo các bác sĩ, việc chủ quan trong kiểm soát bệnh lý nền là một trong những nguyên nhân dẫn đến cơn đột quỵ cấp. Tuy nhiên, nhờ được phát hiện sớm và đưa đến bệnh viện trong thời gian vàng, người bệnh được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết kịp thời. Sau điều trị, sức khỏe hồi phục tốt, hết tê tay, không còn yếu liệt và không còn chóng mặt.
Tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định (Thành phố Hồ Chí Minh), các bác sĩ cũng ghi nhận nhiều trường hợp đột quỵ ở người còn khá trẻ.
Điển hình là trường hợp anh L.V.H. (38 tuổi, ngụ Thành phố Hồ Chí Minh), có tiền sử tăng huyết áp nhưng không khám định kỳ và sử dụng thuốc không thường xuyên. Trong lúc làm việc, người bệnh xuất hiện chóng mặt dữ dội, sau đó yếu dần nửa người bên trái và không thể tự đi lại.
Bệnh nhân nhập viện sau khoảng 3 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng, vẫn nằm trong cửa sổ vàng điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Sau khi được đánh giá lâm sàng và thực hiện các chẩn đoán hình ảnh cần thiết, người bệnh được chỉ định điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Sau 24 giờ, các triệu chứng yếu liệt giảm đáng kể, khả năng vận động và giao tiếp gần như trở lại bình thường.
Không chỉ đột quỵ, số ca nhồi máu cơ tim cấp ở người trẻ cũng có xu hướng gia tăng. Theo thống kê của Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, nếu trước đây trung bình mỗi tuần bệnh viện tiếp nhận khoảng 7 ca nhồi máu cơ tim cấp thì riêng 2 tuần gần đây đã ghi nhận 24 trường hợp nhập viện cấp cứu, tăng 42%.
Đáng chú ý, trong số này có 9 bệnh nhân dưới 50 tuổi, chiếm 38%.
Một trường hợp điển hình là bệnh nhân N.M.B. (38 tuổi, ngụ Thành phố Hồ Chí Minh), làm nghề xây dựng, có tiền sử tăng huyết áp, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia và thường xuyên thức khuya.
Dù thỉnh thoảng xuất hiện các cơn đau ngực nhưng người bệnh cho rằng đây chỉ là biểu hiện mệt mỏi thông thường nên không đi khám. Khi xuất hiện khó thở, đau ngực kéo dài kèm vã mồ hôi và tê tay trong lúc làm việc, bệnh nhân đến bệnh viện và được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp, phải can thiệp đặt stent để tái thông động mạch vành.
Một trường hợp khác là anh L.H.N. (40 tuổi), làm nghề bảo vệ. Sau thời gian dài làm việc và thường xuyên trực ca đêm, người bệnh xuất hiện khó thở dữ dội và được đưa đi cấp cứu.
Qua thăm khám, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp. Mặc dù không hút thuốc lá và không sử dụng rượu bia nhưng người bệnh có nhiều yếu tố nguy cơ khác như thức khuya kéo dài, chế độ ăn uống không điều độ và thừa cân.
Theo các bác sĩ, nhiều người hiện vẫn chủ quan với những dấu hiệu cảnh báo sớm như đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc mệt mỏi kéo dài. Không ít trường hợp cho rằng đây chỉ là biểu hiện của áp lực công việc hoặc thiếu ngủ nên không đi khám.
Khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng mới đến cơ sở y tế, bệnh thường đã ở giai đoạn nguy hiểm, làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ biến chứng.
Bác sĩ Huỳnh An Khang, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết đột quỵ là tình trạng cấp cứu tối khẩn, trong đó “thời gian là não”. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc đau đầu dữ dội đột ngột và nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế trong thời gian vàng có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả điều trị và khả năng hồi phục.
Đề cập đến các yếu tố nguy cơ ở người trẻ, bác sĩ Nguyễn Huỳnh Thanh cho biết béo phì không trực tiếp gây đột quỵ nhưng tạo ra môi trường thuận lợi cho tổn thương mạch máu và hình thành huyết khối.
Theo bác sĩ Nguyễn Huỳnh Thanh, đây cũng là yếu tố thúc đẩy hội chứng chuyển hóa, làm xuất hiện đồng thời nhiều nguy cơ bất lợi đối với hệ mạch máu não, từ đó làm gia tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ.
Điều đáng lo ngại là các tổn thương mạch máu có thể âm thầm xuất hiện từ rất sớm nhưng không gây triệu chứng rõ rệt. Nhiều người trẻ không biết mình mắc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc kháng insulin cho đến khi xảy ra các biến cố nghiêm trọng.
Vì vậy, việc kiểm soát cân nặng không nên chỉ dựa vào số đo cân nặng mà cần đánh giá toàn diện thành phần cơ thể và các nguy cơ chuyển hóa liên quan.
Bác sĩ chuyên khoa II Võ Thúy Vân khuyến cáo người dân cần kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường và rối loạn lipid máu; duy trì vận động thể lực tối thiểu 150 phút mỗi tuần; hạn chế căng thẳng kéo dài và xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý với nhiều rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất.
Theo bác sĩ Võ Thúy Vân, khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, nói đớ hoặc rối loạn ý thức khởi phát đột ngột, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ trong thời gian sớm nhất để nâng cao cơ hội cứu sống và giảm thiểu di chứng.
Trong lĩnh vực tim mạch, Tiến sĩ, bác sĩ Châu Đỗ Trường Sơn, Phó Trưởng Khoa Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết nhồi máu cơ tim không còn là bệnh lý thường gặp riêng ở người cao tuổi.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Châu Đỗ Trường Sơn, xu hướng trẻ hóa bệnh lý tim mạch xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là hút thuốc lá và thuốc lá điện tử, chế độ dinh dưỡng thiếu lành mạnh, ít vận động, căng thẳng kéo dài, thường xuyên thức khuya và lạm dụng các chất kích thích.
Những yếu tố này thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch xuất hiện sớm, làm tăng nguy cơ nứt vỡ các mảng xơ vữa và hình thành cục máu đông gây tắc nghẽn mạch vành, dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
Bác sĩ Châu Đỗ Trường Sơn khuyến cáo người dân không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu như đau ngực, tức ngực, khó thở, vã mồ hôi, choáng váng hoặc đau lan lên hàm, cổ và vai trái. Người bệnh cần đến bệnh viện sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, qua đó nâng cao cơ hội cứu sống và hạn chế nguy cơ để lại di chứng.
TT (tổng hợp)
.jpg "Phần lớn bệnh nhân bị đột quỵ chưa được cấp cứu kịp thời")
