Đưa Hải Phòng trở thành thành phố âm nhạc

Khơi nguồn từ những sáng tạo giàu bản sắc

Những năm gần đây, Hải Phòng liên tục ghi dấu bằng các tác phẩm nghệ thuật đậm chất sáng tạo, phản ánh tầm nhìn phát triển nghệ thuật biểu diễn theo hướng chuyên nghiệp và hội nhập. Hải Phòng đang chứng minh khả năng hình thành các dòng sản phẩm sân khấu đặc sắc, đủ sức lan tỏa, nuôi dưỡng khán giả và khẳng định bản sắc.

Hai tác phẩm tiêu biểu trong năm 2025 gồm vở nhạc kịch Biển Mơ (Ước hẹn Kim Giao) và múa rối Bầy chim Thiên Nga là minh chứng rõ nét cho năng lực sáng tạo nghệ thuật và sự đầu tư bài bản, đủ sức hình thành chuỗi sản phẩm văn hóa đặc trưng, góp phần đưa nghệ thuật biểu diễn trở thành ngành công nghiệp văn hóa mũi nhọn.

Biển Mơ do Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Hải Phòng dàn dựng trong Chương trình Sân khấu truyền hình 2025, được đánh giá là bước đột phá trong nỗ lực hình thành không gian nhạc kịch hiện đại mang hồn cốt truyền thống.

Lấy cảm hứng từ huyền tích Cát Bà, Cát Ông, rừng Kim Giao trên đảo ngọc Cát Bà, tác phẩm khắc họa mối tình chung thủy giữa Kim và Giao thời Hùng Vương thứ 6, trong bối cảnh dân Văn Lang đoàn kết chống giặc Ân. Tình yêu, lòng trung nghĩa, ý chí giữ nước được truyền tải bằng ngôn ngữ tổng hòa của nhạc kịch: âm nhạc, múa, lời thoại, hiệu ứng thị giác hiện đại.

Tổng đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Hồng Phong nhấn mạnh, việc chuyển tải chất liệu dân gian, sử thi thành ngôn ngữ nhạc kịch giải trí đòi hỏi sự đồng cảm sâu sắc trong đội ngũ sáng tạo. Chính sự gắn kết ấy tạo nên một tổng thể nghệ thuật chắc tay, vừa hấp dẫn khán giả đương đại, vừa thấm đẫm tinh thần truyền thống.

Đạo diễn, Nghệ sĩ Ưu tú Phùng Tiến Minh cũng đánh giá cao tác phẩm ở sự hài hòa giữa kỹ thuật và cảm xúc, nơi các nghệ sĩ Hải Phòng có thể thể hiện đa năng: hát, múa, diễn xuất - như một sân khấu Broadway thu nhỏ giàu bản sắc Việt.

Song hành với nhạc kịch, nghệ thuật múa rối Hải Phòng cũng có bước tiến đáng kể. Vở Bầy chim Thiên Nga do Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng phối hợp Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Tiến Dũng dàn dựng, là minh chứng cho hướng đi mới của sân khấu rối: chuyển thể các tác phẩm kinh điển thế giới, kể lại bằng ngôn ngữ rối giàu trí tưởng tượng, kết hợp hiệu ứng ánh sáng - âm thanh hiện đại và kỹ thuật biểu diễn điêu luyện.

Không chỉ là câu chuyện cổ tích, Bầy chim Thiên Nga chạm tới những giá trị nhân văn sâu sắc về tình thân, lòng dũng cảm và niềm tin. Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Tiến Dũng kể lại phản hồi từ một sinh viên khán giả: “Vở diễn hay thế này thì người lớn còn thích xem huống hồ là trẻ em!”. Đó là tín hiệu tích cực về sự trở lại của nghệ thuật rối trong đời sống hiện đại – không còn giới hạn trong sân khấu thiếu nhi, mà trở thành một hình thức biểu cảm mới mẻ, gần gũi và cuốn hút.

Sân khấu rối Hải Phòng đang tiệm cận chuẩn quốc tế, nhưng vẫn giữ được tinh thần dân tộc và tính giáo dục nhân văn - yếu tố then chốt để chinh phục khán giả.

Vùng đất “thiêng” nuôi dưỡng âm nhạc Việt

Hải Phòng còn sở hữu một “di sản âm nhạc sống” với những tên tuổi lẫy lừng cùng lực lượng nghệ sĩ đương đại đông đảo, giàu sức sáng tạo.

Nhạc sĩ Duy Thái, Chủ tịch Hội Âm nhạc Hải Phòng bày tỏ: thành phố là nơi sinh ra những tên tuổi lớn như Văn Cao, Hoàng Quý, Đoàn Chuẩn, Trần Chung, Ngô Thụy Miên… và thế hệ kế tiếp như Vũ Tự Lân, Nguyễn Kim, Hà Giang, Sỹ Vịnh, Thế Vinh… Các sáng tác của họ không chỉ hiện diện trong nghệ thuật bác học mà còn lan tỏa trong đời sống hằng ngày, trở thành ký ức văn hóa của nhiều thế hệ người Việt.

Từ năm 2013 đến nay, chương trình giới thiệu tác phẩm mới do Hội Âm nhạc Hải Phòng tổ chức đều đặn 2 lần mỗi năm đã trở thành “vườn ươm” cho thế hệ nhạc sĩ trẻ, củng cố vị thế sáng tác của thành phố trong cả nước.

Sau hợp nhất, Hải Phòng có lực lượng biểu diễn hùng hậu gồm các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp như Nhà hát Nghệ thuật Đương đại Hải Phòng, Nhà hát Sân khấu Truyền thống Hải Phòng, Nhà hát Chèo xứ Đông; cùng các đơn vị đóng quân trên địa bàn như Đoàn Văn công Quân khu 3, Đoàn Văn công Hải quân... Họ không chỉ gặt hái thành tích tại các kỳ liên hoan toàn quốc mà còn đảm nhiệm vai trò truyền bá văn hóa, phục vụ nhiệm vụ chính trị - quốc phòng, góp phần nâng cao đời sống tinh thần nhân dân.

Thời gian qua, thành phố còn mở rộng các “không gian biểu diễn mở” như Nhà Kèn, quảng trường Nhà hát thành phố, các điểm biểu diễn ngoài trời ở dải trung tâm, các quận, huyện cũ… giúp âm nhạc đến với người dân nhiều hơn, tạo nền tảng hình thành thị trường biểu diễn đa dạng.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trần Thị Hoàng Mai, việc khởi động chuỗi sáng tạo nghệ thuật đậm bản sắc thành phố Cảng nằm trong lộ trình xây dựng Hải Phòng trở thành ‘Thành phố Âm nhạc". Đây là hướng đi đúng đắn và giàu tiềm năng, được Thành ủy xác định rõ với sự gợi ý từ Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Còn nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam cho rằng, để Hải Phòng trở thành “Thành phố âm nhạc”, thành phố cần đặc biệt quan tâm đến thiết chế âm nhạc: xây dựng nhà hát chuyên đề, trung tâm biểu diễn đa năng, có chính sách thu hút, đào tạo nghệ sĩ chuyên nghiệp, mở rộng các dòng âm nhạc hàn lâm như giao hưởng, khí nhạc bên cạnh âm nhạc đại chúng. Lực lượng viết khí nhạc Hải Phòng từng có và vẫn cần được tái sinh trong thời đại hội nhập…

Xây dựng “Thành phố Âm nhạc” không chỉ là khẩu hiệu mà là một tiến trình chiến lược, đòi hỏi quy hoạch dài hạn, đầu tư bài bản và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, giới nghệ sĩ và cộng đồng. Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lớn để định danh bản sắc sáng tạo, góp mặt trong bản đồ văn hóa quốc gia và quốc tế. Một “Thành phố Âm nhạc” không chỉ vang vọng từ quá khứ hào hùng, mà còn là điểm đến nghệ thuật mới mẻ, sống động, giàu tiềm năng trong thời kỳ hội nhập toàn cầu.