Đưa tro xỉ nhiệt điện vào chuỗi kinh tế tuần hoàn

Hàng triệu tấn chất thải được tái chế, sử dụng

Bình quân mỗi năm, trên địa bàn thành phố phát sinh hơn 2 triệu tấn chất thải rắn công nghiệp thông thường; trong đó tro xỉ, thạch cao của các nhà máy nhiệt điện, phân bón chiếm hơn 90%. Thực hiện Chỉ thị số 08/CT-TTg, ngày 26/3/2021 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh xử lý, sử dụng tro, xỉ, thạch cao của nhà máy nhiệt điện, hóa chất, phân bón làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng và trong các công trình xây dựng, thành phố triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy tái chế, tái sử dụng các nguồn chất thải này.

Năm 2024, các cơ sở sản xuất khu vực đông thành phố phát sinh gần 1,4 triệu tấn tro xỉ nhiệt điện, thạch cao; trong đó gần 1,1 triệu tấn được tái chế, tái sử dụng. Tại khu vực phía tây thành phố, lượng phát sinh khoảng 1,44 triệu tấn/năm, trong đó 1,33 triệu tấn được tái chế, tái sử dụng. Hầu hết chủ nguồn thải chủ động tái sử dụng hoặc chuyển giao cho các cơ sở có chức năng xử lý.

Công ty TNHH Điện lực Jaks Hải Dương sử dụng tro xỉ làm vật liệu san lấp; tro xỉ đáy lò làm phụ gia cho khoáng sản; tro bay làm phụ gia bê tông, vữa xây, xi măng và sản xuất vật liệu xây dựng. Công ty CP Thép Hòa Phát tái sử dụng chất thải phát sinh làm nguyên liệu sản xuất. Xỉ hạt lò cao được nghiền làm phụ gia xi măng; vảy cán phối trộn cùng nguyên phụ liệu khác đưa vào thiêu kết; xỉ luyện thép tái sử dụng làm phế liệu đưa vào lò thổi hoặc chuyển giao cho các đơn vị sản xuất xi măng. Nhà máy sản xuất phân bón DAP Đình Vũ cơ bản bảo đảm tro thải, xỉ thải, bã thải thạch cao phát sinh đến đâu được xử lý, tiêu thụ hết đến đó.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phạm Văn Thuấn, tái chế, tái sử dụng tro, xỉ từ các nhà máy nhiệt điện giúp Hải Phòng giảm áp lực khai thác khoáng sản, đồng thời mở ra hướng phát triển phù hợp mục tiêu kinh tế tuần hoàn và bền vững. Tận dụng nguồn vật liệu này còn góp phần giải quyết bài toán chất thải công nghiệp, tạo hiệu quả kinh tế và môi trường lâu dài.

Hình thành thị trường tiêu thụ ổn định

Không dừng ở kết quả đạt được, nhiều cơ sở sản xuất hướng tới hình thành thị trường tiêu thụ ổn định, bền vững đối với vật liệu tái chế. Tại Công ty CP DAP - Vinachem hiện tồn trữ khoảng 3,85 triệu tấn chất thải thạch cao. Theo Phó Tổng Giám đốc Công ty CP DAP Nguyễn Ngọc Sơn, để giảm lượng bã thải thạch cao PG tồn trữ, công ty tăng cường các phương án xử lý như chế biến làm phụ gia xi măng; vật liệu làm nền, móng đường giao thông và vật liệu san lấp công trình xây dựng.

Về lâu dài, ông Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng cần có cơ chế khuyến khích mạnh hơn đối với các dự án hạ tầng sử dụng vật liệu tái chế; hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ xử lý, tái sử dụng, từng bước hình thành thị trường tiêu thụ ổn định cho tro, xỉ.

Tháng 1/2025, Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức đánh giá nghiệm thu nhiệm vụ khoa học - công nghệ “Hoàn thiện công nghệ xử lý bã thải thạch cao phospho của Nhà máy phân bón DAP - Đình Vũ sản xuất phụ gia xi măng, vật liệu làm nền và móng đường giao thông, vật liệu san lấp công trình xây dựng”.

Trước đó, tháng 11/2023, Viện Vật liệu xây dựng phối hợp Công ty CP DAP Vinachem và Công ty CP Đình Vũ Xanh nghiên cứu, thiết kế hoàn thiện dây chuyền thiết bị xử lý bã thạch cao phospho đạt công suất 30 tấn/giờ; sản xuất thử nghiệm 3 loại sản phẩm gồm 10.000 tấn phụ gia sản xuất xi măng, 10.000 tấn vật liệu làm nền và móng đường giao thông, 10.000 tấn vật liệu san lấp công trình xây dựng. Sản phẩm đáp ứng các chỉ tiêu kỹ thuật theo yêu cầu của tiêu chuẩn TCVN.

Theo dự báo giai đoạn 2025 - 2030, nhu cầu vật liệu cho các dự án hạ tầng, xây dựng và công nghiệp của Hải Phòng tiếp tục tăng mạnh. Riêng lĩnh vực san lấp, xây dựng cần khối lượng lớn đất, đá, cát, tạo áp lực lên nguồn tài nguyên khoáng sản tự nhiên. Để bảo đảm nguồn cung cho các công trình, dự án trọng điểm, thành phố tiếp tục rà soát, khoanh định khu vực có tiềm năng khoáng sản, làm cơ sở cập nhật, điều chỉnh quy hoạch; đồng thời tận dụng tối đa trữ lượng còn lại tại các mỏ hết hạn khai thác, tránh lãng phí nguồn tài nguyên được cấp phép.

Đây cũng là cơ hội để hình thành thị trường tiêu thụ bền vững đối với vật liệu tái chế từ chất thải rắn công nghiệp thông thường như tro xỉ, thạch cao.