Ngày 11/9, triển lãm 'Nhất hợp' khai mạc tại TP Hồ Chí Minh, giới thiệu gần 50 tác phẩm của khoảng 40 nghệ sĩ, học viên thực hành ikebana.
Triển lãm do When Still và Sogetsu Saigon When Still Study Group tổ chức tại Union Square, số 171 Đồng Khởi, phường Sài Gòn, TP Hồ Chí Minh. Không gian trưng bày được xây dựng theo vòng tuần hoàn của mặt trăng, đồng thời gợi nhắc không khí Tết Trung thu.
Theo đó, các tác phẩm được sắp xếp theo từng giai đoạn, bắt đầu từ việc làm quen với cấu trúc nền tảng, sau đó phát triển kỹ thuật, hoàn thiện cách biểu đạt, buông bỏ những khuôn mẫu quen thuộc và tiến tới sự giao thoa giữa nhiều cách thực hành. Cách tổ chức này giúp người xem nhận ra ikebana không chỉ hướng đến một sản phẩm hoàn chỉnh mà còn chú trọng quá trình quan sát, lựa chọn và xử lý vật liệu.
Ông Nixon Trần, người sáng lập Sogetsu Saigon When Still Study Group, cho biết các tác phẩm tại triển lãm được phát triển từ bài cắm cơ bản đến những sáng tác tự do. Mỗi tác phẩm phản ánh một giai đoạn học tập, thử nghiệm và từng bước hình thành phong cách cá nhân.
“Triển lãm không chỉ giới thiệu những tác phẩm hoàn chỉnh mà còn cho thấy quá trình người học quan sát vật liệu, rèn luyện kỹ thuật và từng bước hình thành phong cách. Khi có nền tảng vững chắc, người thực hành có thể tự do sáng tạo nhưng vẫn giữ được tinh thần của ikebana”, ông Nixon Trần chia sẻ.
Một trong những khu vực đáng chú ý là “Trăng Non”, dành cho Kakei - bài cắm nền tảng về cấu trúc của trường phái Sogetsu Ikebana. Tại đây, các đường nét chính được sử dụng để xác lập phương hướng, chiều sâu, khoảng trống và sự cân bằng. Những cành phụ sau đó được bổ sung có chủ đích, giúp bố cục sinh động hơn nhưng không làm mất đi sự hài hòa.
Việc đặt các bài cắm nền tảng cạnh những sáng tác tự do cũng cho thấy sự thay đổi trong quá trình thực hành. Từ một số nguyên tắc ban đầu, mỗi người dần tìm được cách lựa chọn đường nét, hình khối và khoảng trống phù hợp với cảm nhận riêng.
Bên cạnh hoa tươi, nhiều tác giả sử dụng cành khô, lá, thân gỗ, gốm và các hình khối tự nhiên. Có tác phẩm khai thác sự lặp lại của vật liệu, có tác phẩm mở rộng ra không gian hoặc tạo sự tương tác với người xem. Những chất liệu quen thuộc vì thế được sắp đặt lại để hình thành các cách biểu đạt mới về đường nét, màu sắc và chuyển động.
Sự đa dạng về vật liệu cũng làm rõ tinh thần sáng tạo của Sogetsu Ikebana, trong đó hoa không nhất thiết đứng riêng mà có thể kết hợp với nhiều vật thể khác. Tuy nhiên, dù sử dụng hình thức nào, các tác phẩm vẫn chú trọng mối quan hệ giữa vật liệu, không gian trưng bày và điểm nhìn của công chúng.
Khi được đặt trong cùng một không gian, những bài cắm cho thấy sự chuyển biến từ giai đoạn làm quen với kỹ thuật đến lúc người thực hành tự tin thể hiện ý tưởng. Thiên nhiên trong các tác phẩm không được tái hiện nguyên trạng mà được sắp xếp qua ký ức, cảm xúc và cách nhìn của từng tác giả.
Thông qua gần 50 tác phẩm với nhiều cách xử lý chất liệu, “Nhất hợp” giúp công chúng tìm hiểu rõ hơn về quá trình thực hành ikebana, đồng thời mở rộng cách tiếp cận nghệ thuật cắm hoa Nhật Bản trong đời sống đương đại.
