Giải 'bài toán' nhân lực cho tăng trưởng công nghiệp bền vững

Áp lực lớn từ nhu cầu lao động

Đến hết quý I/2026, tổng số lao động đang làm việc trong các khu công nghiệp, khu kinh tế trên địa bàn thành phố Hải Phòng đạt gần 370.000 người, trong đó có hơn 9.300 lao động nước ngoài. Quy mô lao động lớn cho thấy tốc độ phát triển mạnh mẽ của khu vực công nghiệp, đồng thời phản ánh nhu cầu nhân lực ngày càng gia tăng.

Tổng nhu cầu tuyển dụng đến hết quý I của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế lên tới gần 29.000 lao động. Mặc dù lao động phổ thông vẫn chiếm tỷ trọng lớn, song nhu cầu lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật tăng nhanh, nhất là ở các vị trí vận hành dây chuyền sản xuất hiện đại, kỹ sư, kỹ thuật viên.

Xét theo ngành nghề, lĩnh vực điện tử dẫn đầu với nhu cầu hơn 17.000 lao động; tiếp đến dệt may, da giày với hơn 8.400 lao động; các ngành nhựa, khuôn mẫu, ô tô và công nghiệp phụ trợ cũng cần số lượng lớn. Đây đều là những ngành có tốc độ tăng trưởng cao, đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu công nghiệp của thành phố.

Bài toán thiếu lao động không còn mang tính cục bộ mà đã trở thành vấn đề chung. Đối với các dự án công nghệ cao, yêu cầu về nhân lực còn khắt khe hơn. Công ty Vật liệu nam châm Shin - Etsu Việt Nam tại Khu công nghiệp Đình Vũ là doanh nghiệp FDI trực thuộc Tập đoàn Shin-Etsu Chemical (Nhật Bản) với tổng vốn đầu tư hơn 494 triệu USD, chuyên sản xuất vật liệu bán dẫn, nam châm đất hiếm phục vụ các ngành công nghiệp điện tử, năng lượng.

Đại diện doanh nghiệp cho biết, cùng với kế hoạch mở rộng sản xuất và đề xuất tăng thêm hơn 100 triệu USD vốn đầu tư, nhu cầu tuyển dụng lao động, đặc biệt là lao động kỹ thuật, sẽ gia tăng đáng kể trong thời gian tới. Các vị trí này đòi hỏi người lao động được đào tạo bài bản, có khả năng vận hành thiết bị hiện đại, do đó doanh nghiệp mong muốn tăng cường kết nối với các cơ sở đào tạo để chủ động nguồn nhân lực.

Trong khi quy mô sản xuất công nghiệp không ngừng mở rộng thì nguồn cung lao động, đặc biệt là lao động chất lượng cao vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Trong bối cảnh thu hút đầu tư ngày càng chuyển mạnh sang các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất thông minh, yêu cầu về nguồn nhân lực cũng thay đổi theo hướng không chỉ đủ về số lượng mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao. Việc phát triển nguồn nhân lực không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà là giải pháp mang tính chiến lược, gắn chặt với định hướng phát triển công nghiệp trong giai đoạn mới.

Chủ động kết nối, mở rộng nguồn cung lao động

Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, trong đó tập trung vào mở rộng nguồn cung và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Một trong những kết quả rõ nét là việc đẩy mạnh kết nối, thu hút lao động từ các địa phương ngoài thành phố. Từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 3/2026, chương trình xúc tiến lao động tại tỉnh Sơn La do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng phối hợp với các doanh nghiệp trong khu công nghiệp, khu kinh tế đã thu hút hơn 500 lao động đăng ký đi làm, gần 100 lao động hẹn phỏng vấn trong tháng 4.

Trong hai ngày 15 và 16/4, chương trình kết nối lao động tại 3 xã Trung Thành, Phú Xuân và Hồi Xuân (tỉnh Thanh Hóa) của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng tiếp tục ghi nhận sự tham gia đông đảo của người lao động, với nhiều hồ sơ đăng ký tìm hiểu và ứng tuyển trực tiếp, góp phần mở rộng nguồn cung lao động, tạo hiệu ứng lan tỏa trong việc thu hút nhân lực cho các khu công nghiệp, khu kinh tế của thành phố.

Việc gắn kết giữa doanh nghiệp và cơ sở giáo dục - đào tạo được xác định là giải pháp căn cơ nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức chương trình kết nối doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, khu kinh tế với các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn thành phố năm 2026.

Chương trình được triển khai theo từng lĩnh vực cụ thể như điện - điện tử, may mặc, cơ khí - công nghệ kỹ thuật và logistics với sự tham gia của các doanh nghiệp và cơ sở đào tạo có ngành nghề tương ứng. Tại các buổi làm việc, các bên tập trung trao đổi trực tiếp về nhu cầu tuyển dụng theo vị trí việc làm, trình độ đào tạo; đồng thời thảo luận việc điều chỉnh chương trình đào tạo, tăng cường thực hành, phối hợp tiếp nhận học sinh, sinh viên thực tập và liên kết đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp.

Theo đồng chí Phạm Văn Thép, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, lũy kế đến tháng 3/2026, Hải Phòng thu hút 1.038 dự án FDI với tổng vốn hơn 44 tỷ USD; đồng thời có 380 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn khoảng 581.254 tỷ đồng (tương đương 24,84 tỷ USD). Con số này không chỉ phản ánh sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, mà còn đặt ra yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực phục vụ sản xuất, đặc biệt là nguồn nhân lực cho các ngành công nghệ cao.

Trên cơ sở đó, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã và đang chủ động chuyển đổi từ cách làm “tìm lao động để đáp ứng nhu cầu” sang “chuẩn bị nguồn nhân lực theo nhu cầu thị trường”. Cùng với việc tăng cường kết nối với các địa phương để bổ sung lao động, ban tập trung thúc đẩy liên kết sâu hơn giữa doanh nghiệp với các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp; từng bước hình thành cơ chế đào tạo theo đơn đặt hàng, gắn đào tạo với nhu cầu sử dụng thực tế của doanh nghiệp.

Thời gian tới, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng tiếp tục phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố thu hút nguồn lao động là quân nhân xuất ngũ trên địa bàn các tỉnh phía Bắc vào làm việc tại các khu công nghiệp, khu kinh tế; phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai nhiều giải pháp mở rộng nguồn cung và nâng cao chất lượng nhân lực.

Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát, dự báo nhu cầu nhân lực theo từng giai đoạn phát triển; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo để xây dựng nguồn lao động phù hợp, đáp ứng yêu cầu. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững của thành phố Hải Phòng trong giai đoạn tới.